موضوع:
بررسی اثرضد ويروسی عصاره گياه مرزه عليه ويروس هرپس سيمپلکس تيپ يک درکشت سلول
استاد:
دکتر مسعود پارسانیا
دانشجو:
بهنوش جعفری
سال تحصیلی
93-92
چکیده :
ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک در خانواده هرپس ویریده قرار دارد. این ویروس طیفی از بیماریها شامل التهاب حاد مخاط دهان و لثه، التهاب قرنیه و ملتحمه چشم، آنسفالیت، بیماریهای تناسلی و عفونت های نوزادان و غیره را ایجاد می کند. از داروهای مورداستفاده بر علیه این ویروس آسیکلوویر، فم سیکلوویر هستند که گزارشاتی مبنی بر مقاومت برعلیه این داروها و عوارض جانبی آنها انتشار یافته است. یکی از راه های مناسب جهت جلوگیری از چنین مشکلاتی در درمان بیماری ها استفاده از داروهای گیاهی به علت عوارض کمتر و صرفه جویی در هزینه ها است.
در این تحقیق اثر ضد ویروسی عصاره گیاهی مرزه (Satureja mutica L.) که یکی از گیاهان دارویی است برتکثیر ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک در شرایط آزمایشگاهی بررسی گردید.
در این مطالعه ابتدا سمیت عصاره مرزه بر سلول های Hela با روش تریپان بلو و MTT مورد بررسی قرار گرفت و محدوده بالاترین غلظت غیر سمی بر سلول مشخص گردید، سپس اثرات ضد ویروسی عصاره بر روی ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک به طور مستقیم انجام شد، در مرحله بعد با غلظت های مختلف و همچنین درمقاطع زمانی مختلف از تکثیر ویروس، بررسی گردید و درهر مرحله تیتر ویروسی به کمک روش TCID50 اندازه گیری شد.
نتایج نشان داد که غلظت ( µg/ml 08/0) از عصاره گیاه satureja mutica L. فاقد سمیت بر سلول های Hela بوده و همین غلظت دارای بیشترین اثر مهارکنندگی بر تکثیر ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک می باشد و نیز حداکثر اثر بازدارندگی عصاره در زمان 1 ساعت تا 12ساعت پس از آلوده کردن سلول ها
مشاهده شد و تیتر ویروس نسبت به کنترل کاهش قابل توجهی نشان داد. با توجه به نتایج بدست آمده دراین پژوهش می توان نتیجه گیری کرد که مواد موثره درگیاه اثر ضد ویروسی خود را از طریق تداخل با بیان ژن های آلفا و بتا و گاما اعمال می کند و در نهایت از تکثیر ویروس جلوگیری می کند.
واژگان کلیدی: ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک، گیاه مرزه، کشت سلولی Hela
فصل اول
کلیات
مقدمه :
ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک، یکی از شایع ترین ویروس هایی است که در انسان عفونت زایی می کند. عفونت های ایجاد شده توسط این ویروس سالانه میلیون ها نفر را در سراسر جهان درگیر می کند.
این بیمارها می توانند از یک تبخال معمولی که بصورت ضایعات وزیکولار بر روی پوست و غشاهای مخاطی است تا ضایعات و عفونت هایی در سیستم اعصاب مرکزی که سبب مننژیت، آنسفالیت و مرگ می شود بروز کنند (18,78).
ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک بیشتر نیمه بالایی بدن انسان را درگیر می کند و این ویروس می تواند از طریق تماس با بزاق آلوده دهان منتقل شود. امروزه درمان های متعددی برای عفونت های هرپسی بدست آمده که از جمله می توان به آسیکلوویر، فم سیکلوویر، والاسیکلوویر، ویدارابین و غیره اشاره نمود (68 ,35).
داروهای فوق الذکر آنالوگ های نوکلئوزیدی بوده و بر اساس مهار آنزیم های DNA پلی مراز ویروس عمل می کنند و با ایجاد اختلال در همانند سازی ویروس از تکثیر آن جلوگیری می کنند.
داروی انتخابی در درمان HSV(Herpes Simplex Virus)، آسیکلوویر است که این دارو برای فعالیت خود به تیمیدین کیناز ویروس نیاز دارد. امروزه گزارشاتی مبنی بر مقاومت ویروس به داروی ذکر شده انتشار یافته که دراثر فقدان فعالیت تیمیدین کیناز، این دارو نمی تواند اثر درمانی خود را اعمال کند.
همچنین عوارض جانبی آن، محدودیت مصرف دردوران شیردهی، هزینه های بالای این داروها، پیچیدگی ساختار شیمیایی داروها که باعث شده به طور مصنوعی قابل سنتز باشند از جمله دلایلی هستند که جایگزین کردن داروهای گیاهی را به جای داروهای شیمیایی تقویت می کنند (27,61,63).
در فصل دوم این پایان نامه به طور کامل به بحث پیرامون این ویروس و مشخصات آن پرداخته شده است.
با توجه به موارد ذکر شده و همینطور مطالعات چند هزار ساله در مورد گیاهان دارویی این امر به اثبات رسیده که داروهای با منشا گیاهی دارای عوارض جانبی کمتری می باشند. گیاهان دارویی منابع طبیعی مهمی هستند که از گذشته های دور مورد توجه انسان بوده اند که انسان ها در درمان بسیاری از بیماری ها و تسکین دردها بطور تجربی از آنها استفاده نموده اند. ماده موثره ترکیبات گیاهی بصورت مصنوعی قابل سنتز نمی باشند و این امر سبب شده دانشمندان و داروسازان از خود این گیاهان برای ساخت داروهای موثر در درمان بیماری ها استفاده نمایند.
تحقیقات امروزی نشان داده که درگیاهان ترکیبات مختلف با اثرات متفاوت وجود داردکه در بیشتر موارد اثر درمانی گیاه مربوط به این ترکیبات می باشد. باتوجه به اثرات نامطلوب مواد صناعی واثرات سوء آنها امروزه گرایش زیادی به استفاده از گیاهان دارویی دیده می شود. گیاهان دارویی در پزشکی سنتی بسیاری از کشورها برای درمان بسیاری از بیماری ها به کار می روند. بدیهی است که کشور ایران به علت دارا بودن شرایط گوناگون آب و هوایی و خاک های متنوع دارای فلور گیاهی بی مانندی است که این گیاهان بخش عمده ای از طب سنتی ایران را تشکیل می دهند که دارای اثرات درمانی شناخته شده ای هستند که مطالعه این منابع عظیم در روند توسعه و پیشرفت ساختار دارو درمانی کشور بسیار نقش مفیدی خواهد داشت (57,83).
پژوهش ها نشان داده اند که برخی از این گیاهان دارویی دارای اثرات ضد ویروسی نیز هستند و عصاره بعضی از گیاهان بعنوان عوامل ضد ویروسی توصیف شده اند (82).
یکی از این گیاهان دارویی گیاه مرزه با نام علمی satureja hortensis L. می باشد که در طب سنتی کاربردهای زیادی دارد. این گیاه متعلق به خانواده نعناع (lamiaceae) می باشد و شامل حدود 200 گونه از گیاهان، درختچه ها و گیاهان معطر عمدتاً با توزیع گسترده در منطقه ی مدیترانه، آسیا و آمریکای شمالی می باشد (72).
این گیاه غنی از اسانس است و در آن اجزاء و ترکیبات مختلفی وجود دارد و هر کدام از این ترکیبات دارای خواص متنوعی می باشند بسیاری از آنها بعنوان عامل طعم دهنده در غذا و بسیاری دیگر برای اهداف دارویی مورد استفاده قرار می گیرد.
همچنین این گیاه دارای خواص زیادی برای درمان بسیاری از بیماری هاست که میتوان به خاصیت ضدویروسی، ضدباکتریایی، ضدقارچی، ضددرد، ضدآرتریت، ضدسرطان، ضدالتهاب، ضدکرم، ضداکسیدان، ضداسپام، معرق، ضداسهال، هضم کننده غذا، خلط آور، مسکن درد دندان، محرک قوی معده، ضدعفونی کننده و… اشاره کرد (7).
از کارواکرول موجود در آن در تولید محصولات بهداشتی، بعنوان ضد عفونی و در اسپری ها خوشبو کننده و بعنوان دافع حشرات به طور گسترده استفاده می شود و همینطور در تهیه ی برخی اسانس های مصنوعی استفاده می شود (13).
در بخش گیاه شناسی از فصل دوم بطور کامل در مورد این گیاه و اثرات آن توضیح داده شده است.
دراین پژوهش جهت دستیابی به داروهای موثر علیه ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک برآن شدیم که با توجه به موارد استفاده فراوان ازعصاره دارویی گیاه مرزه در درمان بیماری های مختلف، فعالیت ضد ویروسی عصاره این گیاه را برعلیه هرپس سیمپلکس تیپ یک در کشت سلول انسانی مانند سلول Hela بررسی نماییم .
سلول Helaاز سلول های سرطان دهانه رحم انسان به دست آمده، این سلول میزبان مناسبی برای ویروس فوق می باشد و اثرات سایتوپاتیک ناشی از تکثیر ویروس به خوبی در آن مشخص می شود.
اهداف تحقیق را می توان این گونه بیان کرد :
1- تعیین اثر غلظت های مختلف عصاره گیاه مرزه بر سلول انسانی.
2- تعیین اثر مستقیم ضد ویروسی عصاره گیاه مرزه بر ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک.
3- تعیین اثر مهارکنندگی عصاره گیاه مرزه بر مراحل مختلف تکثیر ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک در کشت سلول انسانی.
4- تعیین اثر ضد ویروسی رقت های مختلف عصاره گیاه مرزه بر ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک در کشت سلول انسانی.
فرضیه تحقیق :
غلظت های مختلف عصاره گیاهی مرزه بر روی ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک اثر توکسیک دارد.
عصاره گیاهی مرزه به طور مستقیم باعث غیر فعال شدن ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک می شود.
عصاره گیاهی مرزه به طور مستقیم باعث مهار تکثیر ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک می شود.
سوالات تحقیق :
آیا غلظت های مختلف عصاره گیاه مرزه اثر توکسیک مختلف و متفاوت بر سلول انسانی دارد؟
آیا عصاره گیاهی مرزه به طور مستقیم اثر ضد ویروسی بر ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک دارد؟
آیا عصاره گیاهی مرزه اثر مهارکنندگی بر تکثیر ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک دارد؟
عصاره گیاهی مرزه روی چه فازی ازتکثیر ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک اثر مهار کننده دارد؟
فصل دوم
مروری بر متون گذشته
ویروس شناسی :
2- 1 تاریخچه و نامگذاری ویروس هرپس سیمپلکس
حدود صد سال قبل از میلاد مسیح دانشمندی بنام هرودت ضایعات تبخال مانند اطراف لب را توصیف کرد. ویروس هرپس در زبان یونانی به معنای خزیدن است که سقراط این نام را برای توصیف ضایعات روی پوست بیان کرد که پیشرفت و گسترش ویروس طی عفونت از ضایعات مخاطی به پایانه های عصبی علت نامگذاری این ویروس است. در گذشته بعلت ناشناخته بودن، آن را در گروه یکی از عوامل پاتولوژیک مانند انگل، قارچ، ویروس، عفونت های مخلوط از چند نوع پاتوژن و حتی بدخیمی های جلدی نسبت می دادند اما امروزه می دانیم که پیشرفت و گسترش ویروس است که سبب این ضایعات می شود. در ابتدا ویروس هرپس سیمپلکس و واریسلا زوستر را یکی می دانستند اما در اوایل قرن نوزدهم ضایعات هرپسی به خوبی شناخته شدند و این ویروس از ویروس واریسلازوستر تفکیک شد.
با مطالعات Astruc فرانسوی و همکارانش برای اولین بار هرپس جنیتال شرح داده شد. طی مطالعات ایمنولوژیک مشخص شد که این ویروس توانایی نهفته شدن و بازگشت مجدد را دارد و unna درسال1883 اولین کسی بود که فعال شدن مجدد ویروس را شرح داد.
Fournier در سال 1896 بر روی درمان این ویروس مطالعاتی انجام داد که بهداشت، منع مصرف الکل، تنباکو و جلوگیری از اعمال جنسی را پشنهاد کرد.
Vidalاثبات عفونت زا بودن و قابلیت انتقال این ویروس از انسانی به انسان دیگر را توصیف نمود.
در قرن 19و20 کشفیات متعددی در زمینه شناخت ویروس HSV صورت گرفت که یکی از عوامل بسیار مهم
این کشفیات وجود سلول های غول آسای چند هسته ای (giant cells)بود که این ویروس ایجاد می کند.
Schneeweiss پس از گذشت حدود 40 سال از جداسازی اولیه HSV اعلام کرد که دو سروتایپ از HSV وجود دارد HSV-1 و HSV-2 که امروزه آنها را تحت عنوان هرپس ویروس های انسانی تیپ یک و دو نامگذاری کرده اند (تحت قوانین ICTV).
ویروس هرپس سیمپلکس عامل طیف وسیعی از بیماریهای موضعی ساده مانند تبخال تا بیماری های سیستمیک پیشرفته مانند آنسفالیت است و شدت علائم کلینیکی تا حد زیادی وابسته به قدرت سیستم ایمنی میزبان است (18,44,81).
مطالعه و بررسی چگونگی تکثیر HSV و شناسایی محصولات ژنی آن
بررسی چگونگی ایجاد عفونت های مخفی و عود کننده توسط ویروس
درمان های ضد ویروسی آنسفالیت هرپسی
درمان ضایعات هرپسی در افراد با نقص سیستم ایمنی
تحقیقات در زمینه ساخت واکسن از طریق مهندسی ژنتیک
همه از جمله مطالعاتی هستند که در سالهای اخیر برای بهبود وضع شناخت و درمان این ویروس صورت گرفته است (58,67).
2- 2 طبقه بندی
اعضای خانواده هرپس ویریده متعدد هستند و طبقه بندی اعضای آنها پیچیده است. ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک، یک عضو خانواده هرپس ویریده است که به 3 زیر خانواده (آلفا هرپس ویرینه، بتا هرپس ویرینه وگاما هرپس ویرینه) تقسیم می شود.
2-2-1 آلفا هرپس ویرینه
اعضای این زیر خانواده دارای خصوصیاتی مانند طیف میزبانی گسترده، رشد سریع درکشت سلول و ایجاد کننده سیکل سیتولوژیک می باشند و توانایی مخفی شدن در نورون ها را دارند. جنس های این زیر خانواده
شامل :
Genus: Iltovirus Species: Gallid herpesvirus
Genus: Mardivirus Species: Gallid herpesvirus 2
Genus: Scutavirus Species: Chelonid herpesvirus 5
Genus: Simplexvirus Species: Human herpesvirus 1,2
Cercopithecine herpesvirus ( B virus )
Genus: Varicellovirus Species: Human herpesvirus 3 ( VZV )

2-2-2 بتا هرپس ویرینه
اعضای این زیر خانواده دارای رشد آهسته و طیف میزبانی محدود و ایجاد کننده سلول های سایتومگال (بزرگ) می باشند و توانایی مخفی شدن در غده های ترشحی، سلول های لنفوپرولیفراتیو، کلیه و سایر بافت ها را دارند. جنس های این زیر خانواده شامل :

Genus: Cytomegalovirus Species: Human herpesvirus 5 ( CMV )
Genus: Muromegalovirus Species: Murid herpesvirus 1
Genus: Proboscivirus Species: Elephantid herpesvirus 1
Genus: Roseolovirus Species: Human herpesvirus 6,7
2-2-3 گاما هرپس ویرینه
اعضای این زیر خانواده دارای رشد متغیر هستند و محل مخفی شدنشان لنفوسیت های TوB می باشد و ایجاد کننده عفونت لیتیک هستند. جنس های این زیر خانواده شامل:
Genus: Lymphocryptovirus Species: Human herpesvirus 4 ( EBV )
Genus: Macavirus Species: Alcelaphine herpesvirus 1
Genus: Percavirus Species: Equid herpesvirus 2
Genus: Rhadinovirus Species: Saimiriine herpesvirus 2
Human herpesvirus 8 ( HHV8 )
اعضای خانواده هرپس ویریده دارای چهار خصوصیت بیولوژیک مشترک هستند :
1) سنتز ژنوم ویروس و شکل گیری کپسید در هسته سلول میزبان اتفاق می افتد ولی پردازش نهایی ویروس در سیتوپلاسم صورت می گیرد.
2) این ویروس ها دارای طیف وسیعی از آنزیم ها در متابولیسم اسیدنوکلئیک خود هستند از جمله تیمیدین کیناز، تیمیدین سنتتاز، ریبونوکلئوتید ردوکتاز، هلیکاز، پرایماز، DNA پلی مراز.
3) تکثیر ویروس در سلول های آلوده مستلزم تخریب آن سلولهاست.
4) تمام اعضای خانواده هرپس ویریده قادرند در سلول های میزبان خود به صورت نهفته در بیایند و یک ویروس می تواند بطور همزمان در برخی از سلول ها بطور فعال تکثیر شود و در برخی سلولها نهفته بماند در حالت مخفی ژنوم ویروسی بصورت حلقوی بسته در می آید و ژن های محدودی را بیان می کند (44,16).
2-3 ساختمان و مورفولوژی ویروس
شکل 2-1: اجزاء مختلف ویروس هرپس سیمپلکس.
این ویروس ها دارای اندازه بزرگی با قطری حدود 160-200nmمی باشند (58,75). اجزاء ویریون از چهار قسمت عمده تشکیل شده که از سطح داخل به خارج عبارت است از :
1) بخش مرکزی (core)
حاوی ژنومDNA دو رشته ای خطی است که به دور پروتئین هایی مانند (VP19)‚DAN binding protein پیچیده اند که این پروتئین با پروتئین Vp5در ارتباط است (43).
2) کپسید
دارای تقارن 20وجهی با 162کپسومرکه شامل150هگزامر و12پنتامر است، کپسید ژنوم را احاطه کرده و قطری حدود 85-110nm دارد .
لایه خارجی کپسید از 4 پروتئین ویروسی تشکیل شده است که شامل Vp5- VP26 -Vp23 -Vp19c
Vp5، پروتئین اصلی کپسید و تشکیل دهنده پنتامر و هگزامر
DNA-binding protein Vp19cو پروتئین اصلی درگردهمایی ویروس
Vp23، در ساخت کپسید و بسته بندی DNA نقش دارد
Vp26 ، مرتبط با هگزون است (44,58,64,77).
3) فضای تگومنت
فضایی بی شکل و بدون تقارن بین پوشش و کپسید ویروس است ضخامتش برحسب وضعیت مکانی ویریون متفاوت است. این ناحیه دارای آنزیم ها و پروتئین هایی با ساختار و عملکرد متفاوت است که به آغاز تکثیر ویروس کمک می کنند.
عمدتاً شامل پروتئین های غیر ساختاری و اندکی پروتئین های ساختاری می باشد که عبارتنداز :
یا Vp16 : فعال کننده رونویسی از ژن های زودرس سریع
Vp22: توانایی انتشار سلول به سلول را دارد
VHS: مهار کننده سنتز پروتئین های سلولی
Vp1,2 : پروتئین های بزرگ و موثر در رهاسازی DNA ویروسی
4) انولوپ (پوشش خارجی)
این غشا از هسته سلول میزبان منشا می گیرد و در ساختمان این پوشش، لیپیدهایی با منشا سلولی (هسته سلولی) وجود دارند. در سطح انولوپ تعدادی زوائد گلیکو پروتئینی (gp) وجود دارند که دراتصال و ورود به سلول میزبان و فعالیت آنزیمی نقش دارند. تعداد این گلیکو پروتئین ها 11 عدد می باشد که عبارتنداز :
gpB، gpC، gpD، gpE، gpG، gpH، gpI، gpK، gpL، gpM، gpJ (43,44,58).
2- 4 ژنوم ویروس هرپس سیمپلکس
ژنوم ویروس هرپس سیمپلکس بصورت DNA دو رشته ای خطی است که حدود 70 پلی پپتید را کد می کند و از حدود )150Kbpجفت باز) تشکیل شده است. درژنوم ویروس، وجود ژن های overlap رایج هستند این DNA به فرمtoroid بوده که دو انتهای آن به هم نزدیک است و بعد از ورود ویروس به هسته سلول عفونی در غیاب سنتز پروتئین به فرم حلقوی در می آید. درصد G+Cدر %68 HSV1 و درHSV2 %69 است و مجموعاً ژنوم این ویروس حاوی 84 ژن است و شامل دو بخش (short component) S و (large component) L است که بصورت کووالان به هم اتصال دارند که به ترتیب شامل 6/5 و 9 جفت کیلو باز هستند.
این دو بخش دارای توالی های منحصر بفرد (Unique sequence regions)هستند که در دو طرفشان توالی های تکراری معکوس (inverted repeat sequence) قرار دارد. ژن های ویروسی بر اساس موقعیتشان نسبت به هم از چپ به راست در ناحیه USو UL نامگذاری می شوند (44).
2- 5 چرخه تکثیر ویروس هرپس سیمپلکس
در این ویرس رونویسی ژنوم وسنتز پروتئین ها طی 3 فاز صورت می گیرد :
فازاول : ژن های اولیه فوری (آلفا) بیان می شوند(Immediat early genes)
فازدوم : ژن های اولیه (بتا) بیان می شوند(early genes)
فازسوم : ژن های تاخیری(گاما) بیان می شوند(late genes)
پروتئین های موجود در تگومنت نقش مهمی در آغاز فرآیند تکثیر ویروس دارند و سبب القاء شدن پروتئین های فاز آلفا می شوند. محصولات ژن های فاز آلفا القا کننده ژن های فاز بتا هستند (44).
2-5-1 اتصال و نفوذ و پوشش برداری
چرخه تکثیر ویروس هرپس سیمپلکس با اتصال ویروس از طریق گلیکو پروتئین های سطحی خود به سلول هایی که معمولا دارای رسپتور سلولی هپاران سولفات هستند آغاز می شود که از مهمترین گلیکو پروتئین هایی که دراین فرآیند نقش دارند gpB و gpC هستند. جذب ویروس سبب ادغام یا فیوژن غشا لیپیدی ویروس با غشا پلاسمایی سلول می شود که gpB وgpD و هترودایمر gH/gL دراین فرآیند نقش دارند.
این ادغام سبب القاء سیگنال هایی درون سلول میزبان شده و سلول رادر جهت تکثیر ویروس آماده می کند. همچنین فیوژن سبب آزاد شدن دو پروتئین تگومنت بنام های VHS (virion host shut off protein)که سنتز ماکروملکول های سلول میزبان را کاهش می دهد و ) که پس از ورود نوکلئوکپسید ویروسی به داخل سلول، پوشش برداری نزدیک به منافذ هسته صورت می گیرد. دراین انتقال نوکلئوکپسید ویروسی جذب منافذ هسته سایتواسکلت سلولی می شود که در رسیدن به این منافذ میکروتوبول ها نقش دارند (32,40,58).
2-5-2 رونویسی ژن های ویروسی
رونویسی DNAویروسی در هسته انجام می شود ولی پروتئین های ویروسی در سیتوپلاسم ساخته می شوند. در پروسه ی رونویسی از تمامی ژن های ویروسی RNA پلی مراز II میزبان نقش دارد و طی این پروسه 3 دسته ژن های آلفا و بتا و گاما در ژنوم ویروس فعال می شوند.
در 2تا4 ساعت اولیه عفونت ژن های آلفا یا فوری(Immediate early) بیان می شوند که محصول این ژن ها بعنوان فعال کننده و تنظیم کننده ژن های دیگر عمل می کنند به عبارت دیگر محصول این ژن ها مستقیماً در تکثیر DNA دخالت ندارند و فقط محصولات آن ها در نسخه برداری بکار می رود این ژن ها شامل :
ICP47 -ICP27 -ICP22 -ICP4 -ICP0 می باشند.
فعال شدن ژن های فاز آلفا بواسطه پروتئین (VP16 )تگومنت ویروسی صورت می گیرد که همراه DNA به داخل هسته وارد شده و منجر به بیان ژن های فاز آلفا می شود و به عنوان ترانس اکتیویتور عمل می کند تا RNA پلی مراز II سلولی را بر ژن های آلفا متمرکز کند. همزمان با فاز آلفا تحت تاثیر VHS سنتز پروتئین های سلولی کاهش می یابد که VHS در ناپایدار ساختن mRNA های فاز آلفا و انتقال فاز آلفا به بتا نقش دارد.
در فاز بعدی ژن های بتا تحت تاثیر پروتئین های فاز آلفا (بخصوص ICP27 و ICP4) از هسته به سیتوپلاسم راه یافته و موجب کاهش فعالیت ژن های آلفا می شوند (18,40,44).
تقریباً بین 4تا8 ساعت پس از عفونت ژن های فاز بتا بیشترین بیان رادارند. پروتئین های این فاز تکثیر DNA ویروسی را پیش می برند و سپس بیان ژن های فاز گاما ویروس راتحریک می کنند و اغلب پروتئین های غیر ساختمانی در این فاز ساخته می شوند ژن های بتا به زیر گروه های بتا -1 و بتا-2 تقسیم می شوند.پروتئین های بتا-1 مانند ICP6(در زیر واحد بزرگ ریبونوکلئوتیدردوکتاز ویروس) و مانند ICP8 (پروتئین اصلی به DNA) سریعتر از همه بعد از عفونت ظاهر می شوند.
پلی پپتیدهای بتا-2 مانند TK ویروسی و DNA پلی مراز آن را شامل می شود پیدایش محصولات ژن های بتا علامت آغاز سنتز DNA ویروسی است که بیشترین ژن های دخیل در متابولیسم اسید نوکلئیک ویروسی دراین گروه قرار دارند .
ژن های گاما ویروس پس از آغاز سنتز DNA ویروس بیان می شوند و بیان آن ها با سنتز DNA ویروسی تسهیل می شود (44,65).
2-5-3 تکثیر و همانند سازی
DNA ویروسی پس از ورود به هسته از حالت خطی به فرم حلقوی تغییر شکل پیدا می کند و همانند سازی DNA به فرم تتا () و بامکانیسم دایره چرخان انجام می شود سنتز DNA حدود 3 ساعت بعد از عفونت آغاز شده و تا 9تا12 ساعت بعد از عفونت نیز ادامه دارد (40,58).
بخش عمده DNA ویروسی تولید شده در مکانیسم فوق بصورت کانکاتامرهای سر به دم (head to tail conctamer)می باشند. چند ژن ویروسی که برای همانند سازی ژنوم لازم هستند عبارتنداز :
ژن ul29 پروتئین متصل شونده به DNA تک رشته ای را کد می کند
uL52 /uL8/ uL5کمپلکس هلیکاز- پرایماز را کد می کنند
ژن uL9 پروتئین متصل شونده به محل شروع همانند سازی را کد می کند
DNA , uL42 / uL30 پلی مراز را کد می کند
بعلاوه DNA لیگاز و توپوایزومراز سلولی نیزدر تکثیر ژنوم نقش دارند. همزمان با سنتز DNA ویروسی، فاز late با فعال شدن ژن های گاما آغاز می شود و باعث ایجاد پروتئین های ساختمانی شده و همچنین این پروتئینها اثرتنظیمی روی ژن های بتا داشته و این ژن ها را کنترل و خاموش می کنند (21,29,42,45,58).
2-5-4 سرهم بندی وآزاد سازی
گلیکو پروتئین های ویروسی که در فاز گاما در شبکه آندوپلاسمیک (ER) ساخته می شوند به مکان هایی از غشا هسته که غنی از گلیکو پروتئین های سلولی است اتصال می یابند.
پلی پپتیدهای گاما که 12تا15 ساعت بعداز عفونت درهسته تشکیل شده اند کپسیدهای توخالی را تشکیل می دهند که DNA به داخل آن ها نفوذ می کند و به دور پروتئین های core می پیچید.
نفوذ DNA به داخل کپسید سبب تغییر شکل آن می شود وکپسید را برای جوانه زدن از خلال غشا هسته آماده می کند و گردهمایی کپسید در هسته صورت می گیرد و ویروس غشا خود را از غشا هسته دریافت می کند و غشا دار می شود و به تدریج وارد فضای شبکه آندوپلاسمیک می شود و به لومن (بین غشای داخلی وخارجی هسته) شبکه آندوپلاسمیک متصل می شود.
غشا خارجی هسته تشکیل دهنده قسمتی از ER است دراین حالت به نظر می رسد ویروس دو غشا دارد. سپس ویروس نابالغ وارد دستگاه گلژی می شود و در آنجا گلیکو پروتئین های ویروسی دستخوش اصلاحاتی می شوند و به فرم کمپلکس در می آیند که این اصلاحات در رهاسازی ویروس از سلول نقش دارند.
نهایتاً ویروس های بالغ از طریق شبکه آندوپلاسمی که به غشا پلاسمایی گسترش یافته، طی روندی عکس عمل فاگوسیتوز، رها می شوند. سیکل تکثیر کامل این ویروس 18تا20 ساعت به طول می انجامد (18,40,58).

شکل 2- 2: سیر چرخه تکثیر ویروس هرپس سیمپلکس تیپ یک
2-6 چگونگی ایجاد عفونت های مخفی
در محل عفونت ویروس وارد پایانه های اعصاب حسی می شود و از این طریق به سمت نورون های موجود در گانگلیون های ناحیه ای (مانند اعصاب 3 قلو) حرکت کرده و وارد آنها می شود، در این گانگلیون ها ویروس به حالت نهفته درآمده و ژنوم به حالت حلقوی در می آید .
در این مرحله ویروس تکثیر نمی کند و سنتز DNA ویروس نیز انجام نمی شود و به داروهای ضد ویروس مقاوم خواهد بود که از نشانه های وجود عفونت مخفی عدم نسخه برداری و ترجمه ژن های ویروسی است. در محل آلودگی در گانگلیون های حسی هیچ ویروس درحال تکثیری دیده نمی شود ولی درمحل اعصابی که ویروس به حالت نهفته درآمده در اثر تحریک تحت تاثیر عواملی از جمله اشعه UV ، تب، عوامل ایمنو ساپرسیو، ناراحتی روحی، عادت ماهیانه، گرفتن هورمون و اعمال جراحی روی محل هایی که ویروس مخفی شده، ویروس دوباره فعال می شود و از طریق جریان آکسون ها به اندام های محیطی بر می گردد که این برگشت عفونت در همان محل یا نزدیک محل عفونت اولیه است و منجر به ایجاد ضایعات وزیکولر می شود (36).
2-7 آسیب زایی وآسیب شناسی
ویروس در سلول های اپیتلیال پوستی تکثیر اولیه خود را انجام می دهد و موجب عفونت سایتولیتیک می شود و نکروز سلول های آلوده همراه با پاسخ التهابی از تغییرات پاتولوژی ناشی از آن است. درعفونت اولیه و عود کننده این تغییرات ایجاد شده توسط ویروس مشابه هم هستند.
تغییرات بافتی در سلول های آلوده شامل تغییر در ساختمان کروماتین است که سبب بزرگ شدن هستک ها و رانده شدن آن ها به سمت حاشیه سلول می شود و نهایتاً سبب قطعه قطعه شدن کروماتین و تراکم نامنظم آن درحاشیه غشا می شود دستگاه گلژی نیز قطعه قطعه شده و در سیتوپلاسم پراکنده می شود که این ضایعات سبب بالونی شکل شدن سلولها و تولید اجسام درون هسته ای از نوعcowdry تیپ A می شوند که وجودکروماتین در اطراف آنها سبب تشکیل سلول های چند هسته ای غول پیکر (giant cell Multiun cleated) می شود . این اجسام انکلوزیونی تدریجاً هسته سلول را پر کرده و سپس متراکم شده و از غشا هسته خارج میشوند. اجسام انکلوزیونی حاوی پروتئین های ویروسی، DNA ویروس و نوکلئوکپسید است.
ادغام و فیوژن سلولی روشی برای انتشار ویروس از سلولی به سلول دیگر است که حتی درحضور آنتی بادی خنثی کننده صورت می پذیرد که در واقع سلول ها غشا پلاسمایی خود را از دست داده وتشکیل سلول های چند هسته ای غول پیکر می دهند (18,21,44,75).
بین لایه درم و اپیدرم مایع شفاف ادم تجمع یافته و تشکیل وزیکول می دهند که این مایع وزیکولی حاوی مقدار زیادی ویروس، ذرات سلولی (cell debris)، سلول های التهابی و سلول های چند هسته ای می باشند و در سطح پوست تشکیل تاول می دهند و در نتیجه ی فعالیت گلبول های سفید وزیکول تبدیل به پوستول شده و به شکل دلمه در می آید که در پوست پوشش سطحی وزیکول پاره شده و زخم کم عمقی ایجاد می گردد.
عفونت های هرپس تیپ یک، معمولاً با تظاهرات بالینی همراه نیست و عود مجدد عفونت معمولاً همراه با تب، زخم های تاولی، گلودرد، التهاب لثه، تورم غدد لنفاوی موضعی، بدحالی و بی اشتهایی است. ابتلا به یکی از تیپ های HSV احتمال ابتلا به تیپ های دیگر را کاهش نمی دهد در کودکان معمولاً لثه ها و دهان را درگیر می کند و همینطور درعفونت اولیه سبب تورم غدد لنفاوی می شود (39,44,52).
2-8 تظاهرات بالینی
ویروس HSV-1عامل عفونت های کلینیکی متعددی است که ممکن است اولیه یا عود کننده باشند. عفونت اولیه در افرادی که آنتی بادی ندارند بروز می کند و ویروس در گانگلیون های حسی به صورت مخفی باقی می ماند این عفونت در افراد دارای آنتی بادی باقیمانده و سبب عود ضایعات می شود.
از اشکال کلینیکی شایع HSV-1 عبارت است از :
– هرپس لبی – التهاب دهان ولثه – هرپس نوزادی
– هرپس تناسلی – آنسفالیت – عفونت پوستی
– عفونت چشمی – عفونت در افراد دارای نقص سیستم ایمنی
2-8-1 هرپس لبی
شایعترین عفونت عود کننده هرپس سیمپلکس تیپ یک می باشد. مجموعه ای از وزیکول ها بصورت موضعی در اطراف پوست لب ها دیده می شود و نهایتاً به دلمه تبدیل می شوند، دراثر پاره شدن این وزیکول ها زخم دردناکی برجا می ماند که بدون باقی گذاشتن اسکار التیام پیدا می کند این ضایعات ممکن است بارها و به فواصل مختلف درهمان محل عود کند. عصب تری ژرمینال محل دائمی اختفای ویروس هرپس سیمپلکس می باشد که بارها سبب این عفونت راجعه ی لبی می گردد (81).
شکل 2-3: هرپس لبی
2-8-2 التهاب دهان ولثه
التهاب لثه برجسته ترین و شایع ترین علامت بیماری است. این حالت از بیماری توسط عفونت اولیه ویروس ایجاد می شود و اکثراً همراه با علامت و نشانه در خردسالان بین 1تا 3 سال ظاهر می شود که ضایعات
وزیکول اولسراتیو وسیع پرده های مخاطی دهان، تحریک پذیری، تب، لنف آدنوپاتی موضعی، التهاب مخاط دهان، ادم ، بی قراری و بی اشتهایی از علائم بالینی بیماری است.
عفونت اولیه در بزرگسالان شامل التهاب گلو (فارنژیت) و التهاب لوزه ها است که ممکن است لنف آدنوپاتی موضعی نیز رخ دهد که درعفونت های عود کننده به ندرت اتفاق می افتد. دوره نهفتگی در این بیماری 3- 5 روز است. در این حالت عود بیماری همراه با پیدایش وزیکول و اغلب در اطراف لب ها ظاهر می شود. در ابتدا درد شدیدی وجود دارد که بیش از 4- 5 روز بطول می انجامد سپس ضایعات بصورت پوسته درآمده و در مدت 8 تا10روز بدون ایجاد جای زخم بهبودی می یابد.
تکرار عود ضایعات در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است این ضایعات مکرراً و به فواصل زمانی گوناگون و در یک مکان عود کنند. تمایز زخم های داخل دهان و زخم های اطراف لب مربوط به عفونت های اولیه و عود کننده است که عفونت اولیه داخل دهان و عفونت عود کننده اطراف لب را درگیر می کنند (19,58,74,77).
2-8-3 هرپس نوزادی
طبق گزارشات اخیر شیوع این بیماری تقریبا 1در 3000 تا 1در 5000 زایمان در سال می باشد. هرپس نوزادی بیشتر مواقع درهنگام تولد نوزادان از طریق تماس آنها با ضایعات هرپتیک کانال زایمان در هنگام عبور به آنها منتقل می شود هرچند گاهی منشاء آن می تواند از طریق جفت دردوران جنینی باشد طیف بیماری در نوزادان می تواند بدون علامت تا بیماری شدید و با پیامد مرگ همراه باشد.
مداخله های پزشکی در کاهش دادن درد زایمان و فراغت از زایمان ممکن است عفونت هرپس نوزادی را افزایش دهد و در زنان حامله ای که به ضایعات تناسلی هرپس مبتلا هستند به منظور جلوگیری از عفونت نوزادان زایمان به روش سزارین پیشنهاد می شود (66).
2-8-4 هرپس تناسلی
این نوع هرپس با ضایعات وزیکولوالسراتیو تناسلی مشخص می شود. شدیدترین ضایعات تناسلی در طی عفونت اولیه رخ می دهد پس از کسب عفونت HSV در محلی از پوست زخم ها، تاول ها و جوش های چرکی
بصورت ضایعات وزیکولار ایجاد می کند و ممکن است با تب، احساس کسالت، سوزش ادرار، تورم غدد لنفاوی اطراف کشاله ران و بی قراری همراه باشد.
درهر دو جنس زن و مرد بروز می کند و علامت های مربوط به عفونت ها در زن و مرد شباهت ها و تفاوت هایی دارند. آمار عفونت های اولیه، شدت و عوارض آن به دلایل ناشناخته در زنان بیشتر از مردان است. در زنانی که دارای آنتی بادی بر علیه هرپس سیمپلکس می باشند، ممکن است فقط ضایعات گردنه رحم و مهبل دیده شود، بنابراین این بیماری ممکن است بدون علائم بالینی باشد. زخم های تناسلی توسط هر دو نوع ویروس HSV-1 و HSV-2 می تواند ایجاد شود.
HSV-2 در گره های خارجی و کمری بصورت مخفی باقی می ماند تغییر رفتارهای جنسی درافراد سبب افزایش موارد جداسازی HSV-1 از ضایعات تناسلی و HSV-2از ضایعات صورت شده که این احتمالا درنتیجه افزایش رفتارهای جنسی دهانی- تناسلی می باشد. از نظر پزشکی عفونت های جنسی مربوطه به HSV-1 در مقایسه با HSV-2 شدت کمتری دارند وکمتر عود می کنند (58,79, 39 ,18).
2-8-5 آنسفالیت
آنسفالیت حاصل از HSV-1 شکل شدیدی از آنسفالیت را بوجود می آورد که بیشترین درصد آنسفالیت تک گیر کشنده را تشکیل می دهد که در طی آن ویروس در سلول های عصبی تکثیر کرده و باعث تخریب این سلول ها می شود.تقریبا در 90 درصد کودکان آنسفالیت درنتیجه عفونت منتشره با HSVایجاد می شود. عفونت منتشره، باعث درگیر شدن مخاط چشم و دهان می شود که درنتیجه ی آن آلودگی مغز رخ می دهد در این نوع انتشار ویروس از طریق خون به مغز منتقل می شود.
در این نوع آنسفالیت ویروس بدون ایجاد عفونت از طریق آکسون ها به مغز بر می گردد. عفونت نهفته HSV می توان دوباره فعال شده و از طریق عصب تری ژمینال و اعصاب خودکار به لب تمپورال مغز برسد و ایجاد آنسفالیت نماید. علائم بالینی شامل تب، تشنج، لرزش، خواب آلودگی، تحریک پذیری و اشکال در بلع می باشد. از آثار بجا مانده از این نوع آنسفالیت عقب افتادگی ذهنی و کوری است که میزان مرگ و میر آن 70درصد است. اثبات وجود DNA ویروسی در CSF به روش PCR و جدا نمودن و شناسایی آنتی ژن های ویروسی به روش ایمنوفلورسانس از نمونه بهترین روش ها برای تشخیص آنسفالیت HSV-1 است ولی تشخیص نهایی و اصلی به کمک بیوپسی و اتوپسی از مغز افرادی است که دچار مرگ بر اثر این نوع آنسفالیت شده اند. افرادی که از این نوع آنسفالیت جان سالم به در می برند بهبودی به طور کامل صورت نمی پذیرد واین افراد دچار اختلالات نورولوژیک می شوند (34,56,58,67).
2-8-6 عفونت پوستی
عفونت پوستی هرپسی در افراد سالم چندان رایج نمی باشد چون ویروس از پوست سالم عبور نمی کند. ضایعات موضعی ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس به دلیل آلودگی به طریق تروماتیک می باشد که معمولاً از طریق خراش پوستی و تماس با وسایل آلوده ایجاد می شود. این ضایعات فاقد چرک هستند و معمولاً بصورت زخم های اگزما همراه با آماس وتورم پوست دیده می شوند (هم بصورت موضعی و هم به صورت منتشر).
عفونت های HSV مربوط به انگشتان، معمولاً بصورت ورم بند آخر انگشت بروز می کند و بنام عقربک هرپتیک مشهور است که به ویژه درمیان پرسنل های پزشکی و دندان پزشکان شایع است.در افرادی که دچار عوارض پوستی هستند نظیر اگزومای مزمن و سوختگی یک حالت شدید از هرپس پوستی ممکن است رخ دهد که ویروس در ضایعات پوست آنها تکثیر یافته و انتشار می یابد و زندگی آنان را تهدید می کند.
تبخال بند آخر انگشت معمولاً توسط HSV-1 ایجاد می شود این ضایعات اغلب در آخرین



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید