بسم الله الرحمن الرحیم
دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارسنجان
دانشکده علوم پایه، گروه زیست شناسی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.Sc.)
گرایش : سلولی تکوینی

عنوان:
بررسی مقایسه ای اثر حفاظتی عصاره هیدرو الکلی میوه سنجد بر اسپرماتوژنز موش های سفید بزرگ آزمایشگاهی نر در حضور اشعه ی Wi-Fi و یا تیمار با داروی بوسولفان
استاد راهنما:
دکتر منظر بانو شجاعی فرد
استاد مشاور:
دکتر ناهید عطائی نژاد
نگارش:
زهره حسینی زاده
زمستان 91
دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارسنجان
دانشکده علوم پایه، گروه زیست شناسی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.Sc.)
گرایش : سلولی تکوینی
عنوان پایان نامه:
بررسی مقایسه ای اثر حفاظتی عصاره هیدرو الکلی میوه سنجد بر اسپرماتوژنز موش های سفید بزرگ آزمایشگاهی نر در حضور اشعه ی Wi-Fi و یا تیمار با داروی بوسولفان
نگارش:
زهره حسینی زاده
ارزیابی وتصویب شده توسط کمیته داوران پایان نامه با درجه عالی
امضاء اعضا کمیته پایان نامه
دكتر منظر بانو شجاعی فرد (استاد راهنما)
دكتر ناهید عطائی نژاد (استاد مشاور)
دكتر حيدر آقابابا (استاد داور)
مدير گروه تحصيلات تكميلي معاون پژوهش و فن آوري دانشگاه
دكتر حيدر آقابابا دکتر حيدر آقابابا
زمستان 91
دانشگاه آزاد اسلامی تاریخ
سازمان مرکزی شماره
تعهدنامه اصالت رساله یاپایان نامه
اینجانب زهره حسینی زاده دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته/ دکتراي حرفه اي/ دکتراي تخصصی در رشته : سلولی تکوینی که در تاریخ 26 /11/1391 از پایان نامه/ رساله خودتحت عنوان”بررسی مقایسه ای اثر حفاظتی عصاره هیدرو الکلی میوه سنجد بر اسپرماتوژنز موش های سفید بزرگ آزمایشگاهی نر در حضور اشعه ی Wi-Fi و یا تیمار با داروی بوسولفان “با کسب نمره 18 و درجه عالی دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد میشوم:
1) این پایان نامه /رساله حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردي که از دستاوردهاي علمی و پژوهشی دیگران اعم از پایان نامه، کتاب، مقاله و …استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رویه موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را درفهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2) این پایان نامه / رساله قبلاًبراي دریافت هیچ مدرك تحصیلی هم سطح، پائینتر یا بالاتر در سایر دانشگاهها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3) چنانچه بعد از فراغت از تحصیل، قصد استفاده و هرگونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و … از این پایان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمایم.
4) چنانچه در هر مقطعی زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را میپذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرك تحصیلی ام هیچ گونه ادعایی نخواهم داشت.
نام ونام خانوادگی: زهره حسینی زاده
تاریخ وامضاء: اثرانگشت:
این تعهدمی بایست درحضورنماینده پژوهش امضاء واثرانگشت شود.
با سپاس از اساتید گرامی
خانم دکتر منظر بانو شجاعی فرد
که هم استاد راهنما در پایان نامه و هم استاد راهنما در زندگی ام بوده اند. استادی که علاوه بر توانایی های علمی، رفتار و درک وعملش، هزار نکته باریکتر از مو دارد. استادی که تظاهر وریا را با رنگ صداقت زدوده است و در سایه وجودشان نکات علمی و اخلاقی زیادی آموختم.
خانم دکتر ناهید عطائی نژاد
که در طول دوران پایان نامه و تحصیل،نکته های نغز و ظریفی برای گفتن داشتند و همیشه با راهنمایی هی خود اینجانب را از بن بست های علمی نجات دادند چه بسیار نکته هایی که به فیض وجودشان آموحتم.
و با تشکر ویژه از اساتید گرامی که در این پروژه مرا از حمایت ها و کمک های مفید خود بهرمند ساخته اند:
دکتر فرامرز حسینی، دکتر شیدخت استوانی، دکتر حیدر آقا بابا ، دکتر نادر تنیده، دکتر سید محمد جواد مرتضوی، دکتر مجتبی مسعودی، جناب آقای شهرام اسدی و جناب آقای حمید عبدالهی.
تقدیم به فرشتگان زندگیم
پدر و مادر عزیزم
سپاس از حضور گرمتان در تمامی مراحل زندگیم که نعمت وجودتان مسبب آرامش روح و روانم می باشد.
تقدیم به عشقم
همراه و همرازم، مونس و همدم مهربانم
همسر عزیزم علیرضا
آرام جانم سپاس از وجود پر مهرت که لحظه لحظه عاشقانه کنارم هستی.
تقدیم به عزیز دلم
برادر دوست داشتنیم محسن
حامی مهربانم سپاس از بودنت در کنارم
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده1
فصل اول : مقدمه
1-1 پیش گفتار4
1-2 هدف کلی5
1-2-1 اهداف جزئی6
2-2 فرضیه ها6
1-3 گیاه سنجد7
1-3-1 مشخصات گیاه7
1-3-2 ترکیبات موجود در گیاه سنجد8
1-3-3 خواص و کاربرد:8
1-3-4 درمان با داروهای گیاهی رایج در طب سنتی9
1-4 معرفی حیوان10
1-4-1 علت انتخاب موش صحرایی نر10
1-4-2 دستگاه تناسلی موش صحرایی نر10
1-4-3 مایع انزالی (Semen)12
1-4-4 ساختمان ومورفولوژی اسپرم موش صحرایی نر13
1-5 اسپرماتوژنز(spermatogenesis)13
عنوان صفحه
1-5-1 اسپرمیوژنز(Spermiogenesis)15
1-6 Busulfan (Myleran)15
1- 7 Wi-Fi16
1-7-1 تابش یونیزاسیون غیر مستقیم17
1-7-2 دستگاه WI-FI19
فصل دوم : روش کار
2-1 انتخاب حیوان22
2-1-1 گروه بندی حیوان23
2-1-2 وزن کردن حیوان24
2-2 عصاره سنجد24
2-2-1دستگاه های مورد استفاده جهت عصاره گیری24
2-2-2 روش تهیه عصاره هیدرو الکلی سنجد27
2-2-3 روش دادن عصاره27
2-2-4 مبنای انتخاب دوز عصاره28
2-3 روش آماده کردن داروی بوسولفان28
2-3-1 دوز داروی مورد استفاده28
2-3-2 روش دادن دارو29
2-4 روش دادن تابش اشعه Wi-Fi29
عنوان صفحه
2-4-1 دستگاه های استفاده شده جهت دادن تابش29
2-4-2 طرز چیدمان موش ها جهت دریافت اشعه Wi-Fi30
2-6 روش جمع آوری اسپرم و خون گیری32
2-6-1 روش تهیه اسمیر34
2-6-2 طرز تهیه محلول HBSS34
2-6-3 روش استخراج سرم34
2-8 پاساژ (Passage) یا گردش بافتی ( Processing)35
2-9 شمارش اسپرم36
2-10 روش رنگ آمیزی اسمیر های تهیه شده از اسپرم36
2-11 مواد و وسایل37
فصل سوم : یافتههای پژوهش
3-1- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر داروی بوسولفان و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر تعداد اسپرمها41
3-2- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر داروی بوسولفان و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر درصد اسپرمهای پیشرونده سریع (GI)43
3-3- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر داروی بوسولفان و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر درصد اسپرمهای با حرکت درجا (GII)46
عنوان صفحه
3-4- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر داروی بوسولفان و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر درصد اسپرمهای پیشرونده با حرکت آهسته (GIII)48
3-5- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر داروی بوسولفان و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر درصد اسپرمهای بدون حرکت (GIV)51
3-6- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر داروی بوسولفان و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر وزن بیضه موشها54
3-7- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر داروی بوسولفان و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر میزان هورمون تستوسترون56
3-8- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر امواج WiFi و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر تعداد اسپرمها58
3-9- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر امواج WiFi و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر درصد اسپرمهای پیشرونده سریع (GI)60
3-10- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر امواج WiFi و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر درصد اسپرمهای با حرکت درجا (GII)62
3-11- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر امواج WiFi و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر درصد اسپرمهای پیشرونده با حرکت آهسته (GIII)64
3-12- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر امواج WiFi و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر درصد اسپرمهای بدون حرکت (GIV)66
عنوان صفحه
3-13- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر امواج WiFi و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر وزن بیضه موشها67
3-14- یافتههای مربوط به بررسی تأثیر امواج WiFi و اثر حفاظتی عصارهی هیدروالکلی سنجد بر میزان هورمون تستوسترون69
3-15 یافته های مربوط به بررسی تاثیر امواج Wi-Fi، داروی بوسولفان و اثر حفاظتی عصاره هیدرو الکلی سنجد بر بافت بیضه70
فصل چهارم : بحث و نتیجه گیری
4-1 عصاره سنجد75
4-2 داروی بوسولفان76
4-2-1 تاثیر داروی بوسولفان بر تعداد، تحرک اسپرم ها و وزن بیضه موش و اثر حفاظتی عصاره سنجد بعد از تزریق داروی بوسولفان76
4-2-2 تاثیر بوسولفان بر هورمون تستوسترون و اثر حفاظتی عصاره سنجد77
4-2-3 تاثیر بوسولفان بر بافت بیضه و اثر حفاظتی عصاره سنجد78
4-3 Wi-Fi81
4-3-1 تاثیر اشعه Wi-Fi بر تعداد و تحرک اسپرم و وزن بیضه در موش و اثر حفاظتی عصاره سنجد در برابر تابش Wi-Fi81
4-3-2 تاثیر امواج Wi-Fi بر هورمون تستوسترون و اثر حفاظتی عصاره سنجد بر آن83
4-3-3 تاثیر امواج Wi-Fi بر بافت بیضه موش و اثر حفاظتی عصاره سنجد بر آن83
عنوان صفحه
پیشنهادها85
فهرست منابع و مأخذ
منابع فارسی87
منابع انگلیسی88
Abstract100
فهرست جدولها
عنوان صفحه
جدول 2-1: لیست وسایل مصرفی37
جدول 2-2: لیست مواد مصرفی38
جدول 2-3: لیست ابزارها و دستگاه های مورد استفاده39
جـدول 3-1: میانگین و خطای معیار میانگین () تعداد اسپرمها (میلیون بر میلیلیتر) در گروههای مختلف42
جـدول 3-2: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای پیشرونده سریع در گروههای مختلف44
جـدول 3-3: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای با حرکت درجا در گروههای مختلف47
جـدول 3-4: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای پیشرونده با حرکت آهسته در گروههای مختلف49
جـدول 3-5: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای بدون حرکت در گروههای مختلف52
جـدول 3-6: میانگین و خطای معیار میانگین () وزن بیضه موشها در گروههای مختلف55
جـدول 3-7: میانگین و خطای معیار میانگین () هورمون تستوسترون در گروههای مختلف57
جـدول 3-8: میانگین و خطای معیار میانگین () تعداد اسپرمها (میلیون بر میلیلیتر) در گروههای مختلف58
عنوان صفحه
جـدول 3-9: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای پیشرونده سریع در گروههای مختلف60
جـدول 3-10: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای با حرکت درجا در گروههای مختلف62
جـدول 3-11: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای پیشرونده با حرکت آهسته در گروههای مختلف64
جـدول 3-12: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای بدون حرکت در گروههای مختلف66
جـدول 3-13: میانگین و خطای معیار میانگین () وزن بیضه موشها در گروههای مختلف68
جـدول 3-14: میانگین و خطای معیار میانگین () هورمون تستوسترون در گروههای مختلف69
جدول 3-15:71
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 3-1: میانگین و خطای معیار میانگین () تعداد اسپرمها در گروههای مختلف43
نمودار 3-3: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای با حرکت درجا در گروههای مختلف48
نمودار 3-4: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای پیشرونده با حرکت آهسته در گروههای مختلف50
نمودار 3-5: میانگین و خطای معیار میانگین () درصد اسپرمهای بدون حرکت در گروههای مختلف53
نمودار 3-6: میانگین و خطای معیار میانگین () وزن بیضه موشها در گروههای مختلف56
نمودار 3-7: نمودار باکس- ویسکر (box-and-whisker plots) برای هورمون تستوسترون در گروههای مختلف57
نمودار 3-8: میانگین و خطای معیار میانگین () تعداد اسپرمها در گروههای مختلف59
نمودار 3-9: نمودار باکس- ویسکر (box-and-whisker plots) برای درصد اسپرمهای پیشرونده سریع در گروههای مختلف61
نمودار 3-10: نمودار باکس- ویسکر (box-and-whisker plots) برای درصد اسپرمهای با حرکت درجا در گروههای مختلف63
نمودار 3-11: نمودار باکس- ویسکر (box-and-whisker plots) برای درصد اسپرمهای پیشرونده با حرکت آهسته در گروههای مختلف65
عنوان صفحه
نمودار 3-12: نمودار باکس- ویسکر (box-and-whisker plots) برای درصد اسپرمهای بدون حرکت در گروههای مختلف67
نمودار 3-13: میانگین و خطای معیار میانگین () وزن بیضه موشها در گروههای مختلف68
نمودار 3-14: میانگین و خطای معیار میانگین () هورمون تستوسترون در گروههای مختلف70
فهرست شکلها
عنوان صفحه
شکل 1-1: درخت سنجد7
شکل 2-1: نمایی از اتاق حیوانات دانشکده علوم پزشکی شیراز22
شکل 2-2: دستگاه دسیکاتور24
شکل 2-3: دستگاه روتاری25
شکل 2-4: دستگاه پرکولاتور26
شکل 2-5: طرز چیدمان موش ها داخل مقید کننده در اطراف مودم Wi-Fi31
شکل 2-6: تشریح موش صحرایی33
شکل 4-1: تصاویر میکروسکوپی مطالعات بافت شناسی گروه های آزمایشی 1 تا 972
شکل 4-2: تصاویر میکروسکوپی اسمیرهای اسپرم با رنگ آمیزی ائوزین گروه های آزمایشی 1 تا 973
بررسی مقایسه ای اثر حفاظتی عصاره هیدرو الکلی میوه سنجد بر اسپرماتوژنز موش های سفید بزرگ آزمایشگاهی نر در حضور اشعه ی Wi-Fi و یا تیمار با داروی بوسولفان
بهوسیلهی: زهره حسینی زاده
چکیده
در این مطالعه تاثیرات داروی بوسولفان و امواج Wi-Fi را بر روند اسپرماتوژنز، بافت بیضه و هورمون تستسترون موش سفید بزرگ آزمایشگاهی نر از نژاد اسپراگوداولی مورد بررسی قرار گرفت و همچنین از عصاره هیدروالکلی میوه سنجد به عنوان یک داروی محافظت کننده در برابر اثرات بوسولفان و امواج Wi-Fi استفاده شد و به صورت مقایسه ای این مطالعه صورت گرفت.برای انجام این تحقیق 100سر موش سفید بزگ آزمایشگاهی نر با وزن 200-250 گرم انتخاب و در شرایط نوری و غذایی مناسب مورد آزمایش قرار گرفتند. موش ها بر حسب متغیر های تزریق بوسولفان، تابش امواج Wi-Fi و دریافت عصاره سنجد به صورت گاواژ، به طور تصادفی به 10 گروه 10 تایی تقسیم شدند.
گروه 1 به عنوان گروه کنترل حقیقی(هیچ دارو و اشعه ای دریافت نکردند)، گروه 2 به عنوان گروه شم (2ml/kg آب مقطر به صورت گاواژ به مدت 48 روز دریافت کردند)، گروه 3 به عنوان گروه تجربی 1 (2ml/kg عصاره هیدرو الکلی سنجد به صورت گاواژ به مدت 48 روز دریافت کردند)، گروه4 به عنوان گروه تجربی 2(یک دوز 5ml/kg بوسولفان به صورت)Intraperitoneal (Ip)داخل صفاقی) دریافت کردند و سپس به مدت 48 روز آب و غذای روزانه دریافت کردند)، گروه5 به عنوان گروه تجربی 3 (یک دوز5mg/kg بوسولفان به صورت (Ip)داخل صفاقی دریافت کردند و سپس به مدت 48 روز 2ml/kg عصاره سنجد، به صورت گاواژ دریافت کردند) گروه 6 به عنوان گروه تجربی 4 (یک دوز 15mg/kg بوسولفان به صورت Ip دریافت کردند و سپس به مدت 48 روز آب و غذای روزانه دریافت کردند )، گروه 7 به عنوان گروه تجربی 5(یک دوز 15mg/kg بوسولفان به صورت Ip دریافت کردند سپس به مدت 48 روز عصاره هیدرو الکلی سنجد2ml/kg)) به صورت گاواژ در یافت کردند)، گروه 8 به عنوان گروه تجربی 6( موش ها در داخل مقیدکننده(Restrainer) قرار داده و روزانه 4ساعت به مدت 48 روز در معرض تابش اشعه Wi-Fi قرار گرفتند). گروه 9 به عنوان گروه تجربی 7 ( موش ها میزان 2ml/kg عصاره هیدرو الکلی سنجد به صورت گاواژ دریافت نموده سپس موش ها داخل مقیدکننده(Restrainer) قرار داده شدند و روزانه 4ساعت به مدت 48 روز در معرض تابش اشعه Wi-Fi قرار داده شدند)، گروه 10 به عنوان گروه کنترل Wi-Fi (موش ها روزانه به مدت 4 ساعت داخل مقیدکننده(Restrainer) به مدت 48 روز بدون دریافت هیچ تابشی قرار داده شدند.)
در روز 50(48 روز پس از تجویز عصاره و تابش Wi-Fi و 49 روز پس از دادن بوسولفان) کلیه موش ها تحت بی هوشی با کلروفرم قرار گرفتند و در ابتدا خون گیری از قلب صورت گرفت برای اندازه گیری هورمون تستوسترون، سپس موش تشریح شده و از یک سانتی متر انتهایی مجرای دفران چپ اسپرم گیری به عمل آمد و ابتدا وضعیت تحرک سپس شمارش اسپرم ها انجام شد. از اسپرم های مزبور اسمیر تهیه شد که با رنگ ائوزین رنگ آمیزی شدند. بافت بیضه چپ نیز جهت مطالعه بافت شناسی برداشته شدند.
نتیجه مطالعات هورمونی کاهش یا افزایش معنا دار سطح تستوسترون را در هیچ کدام گروه ها مشاهده نشد. نتیجه روند اسپرماتوژنز در گروه هایی که بوسولفان دریافت کرده اند، کاهش معنا دار د تعداد اسپرم، وزن بیضه و و تحرک اسپرم ها مشاهده شد و نشان داده شد که هر چه دوز بوسولفان بالاتر رود اثرات تخریبی آن نیز بالا می رود. در بافت بیضه نیز شاهد کاهش اسپرماتوزوا و اسپرماتید بودیم. استفاده از عصاره سنجد با عث بهبود کیفیت اسپرم شده و نیز در مطالعه بافت شناسی گروهی که دوز 5mg/kg بوسولفان دریافت کرده بودند دادن عصاره سنجد باعث شد که مقدار خیلی کمی از اسپرماتید ها باقی بمانند ولی دوز بالتر بوسولفان عصاره سنجد نتوانست کاری در جهت کنترل تخریب انجام دهد. و اما گروه هایی که امواج Wi-Fi دریافت کرده بودند، امواج روی تعداد اسپرم، وزن بیضه، هورمون تستوسترون و بافت بیضه تاثیری نداشته اما باعث کاهش معنا دار تحرک اسپرم های بارور شد و استفاده از عصاره سنجد میتواند اثر حفاظتی در برابر این امواج داشته باشد.با توجه به نتایج این تحقیق می توان این احتمال را داد که عصاره سنجد با ترکیبات آنتی اکسیدانی که دارد میتواند جلوی آثار مخرب امواج که باعث ایجاد رادیکال های آزاد می شود را بگیرد و با داشتن ویتامین C باعث افزایش وزن بیضه و دارا بودن ویتامین E باعث بهبود کیفیت اسپرم می شود.
کلمات کلیدی: اسپرماتوژنز، بوسولفان، امواج Wi-Fi، میوه سنجد
فصل اول
مقدمه
1-1 پیش گفتار
ناباروری مردان، یک وضعیت پریشان آور معمول و رایج است که از میان هر 20 مرد یک نفر را به خود مبتلا می کند(9). در اکثر موارد، مردان، سلولهای اسپرم کافی برای باروری و لقاح تولید می کنند، اما در این سلول ها نقص های وجود دارد که از لقاح آنها با سلول ماده جلوگیری می کند(10).
عوامل شیمی درمانی اختلالات زیادی در روند اسپرماتوژنز ایجاد می کنند و در بین این عوامل، دارو هایی که دارای خاصیت آلکیله کنندگی هستند، بیشترین آثار سوء را بر بیضه دارند(11). بنابر این اختلالات ایجاد شده در باروری به دنبال شیمی درمانی از نظر بالینی اهمیت بالایی دارد. هر چند که حفظ مایع منی به صورت منجمد قبل از شروع شیمی درمانی، روش قابل اطمینانی برای حفظ باروری است، اما کیفیت اسپرم پس از ذوب کردن مایع منی تغییر می کند. از جمله عوامل شیمی درمانی می توان بوسولفان را نام برد که دارای خاصیت آلکیله کنندگی بوده و برای درمان لوسمی مزمن، سرطان تخمدان و همچنین قبل از پیوند مغز استخوان در بیماران سرطانی استفاده می شود(12). مصرف این دارو پس از یک یا دو تزریق داخل صفاقی، عمده اسپرماتوگونی ها را از بین می برد(13)؛ ضمن اینکه بازگشت باروری در موش های تحت درمان با بوسولفان به صورت موءثر صورت نمی گیرد زیرا، بافت بیضه و لوله های سمی نفروس و سلول های زایا به شدت آسیب می بینند(14).
علاوه بر عوامل شیمی درمانی که باعث اختلال در اسپرماتوژنز می شود در تحقیق حاضر اثر امواج الکترومغناطیسی که اثرات سوءیی بر اسپرماتوژنز دارد نیز مورد بررسی قرار گرفته است. امروزه وجود میادین الکترومغناطیس با شدت های گوناگون اجتناب ناپذیر شده است. این میادین در نتیجه حرکت ذرات باردار در محیط رسانا و خلاء به وجود می آیند و دارای نوعی انرژی هستند که بر اتم ها و مولکول ها بر هم کنشی ایجاد می کنند و منجر به جذب یا باز تابش امواج الکترو مغناطیسی می شود. اثرات این میادین بر وظایف و اعمال بیولوژی موجودات زنده، خطر وسیعی را نشان می دهد که در سلامت زندگی بشری محسوس است(15).
اسپرماتوزوئید هادر برابر تنش های اکسیداسیونی بسیار حساس می باشند و علت آن هم دو چیز است: 1- سوبسترا ها، برای حمله رادیکال های آزاد بسیار قابل دسترس هستند. 2- فضای سیتوپلاسمی برای جای دادن آنزیم های آنتی اکسیدانی کم و محدود است(10).
امواج Wi-Fi نیز جزء امواج الکترومغناطیسی غیر یونیزان هستند که امروزه استفاده فراوانی دارد و در این تحقیق می خواهیم اثرات این امواج را بر روی اسپرماتوژنز بررسی کنیم.
بر طبق کتب طب سنتی ایران، برخی از گیاهان می توانند در درمان ناباروری موءثر واقع شوند(16). از جمله آنها می توان به گیاه سنجد اشاره کرد(19و20و21و22و23). این گیاه یک گیاه تثبیت کننده نیتروژن و متعلق به خانواده الگانسه است. میوه های سنجد غنی از ویتامین ها و به ویژه ویتامین C هستند و حاوی روغن گیاهی غنی از ویتامین E و K، همچنین دارای کاروتنوئید ها، فلاونوئید ها، تانن، پروتئین ها و اسیدهای چرب می باشد(24و25و26). در این تحقیق از عصاره هیدرو الکلی میوه سنجد به عنوان یک محافظت کننده در برابر تاثیر داروی بوسولفان و امواج Wi-Fi استفاده شده است که در بخش های بعدی مفصل توضیح داده خواهد شد.
1-2 هدف کلی:
بررسی مقایسه ای اثر حفاظتی عصاره هیدرو الکلی میوه سنجد بر اسپرماتوژنز در حضور اشعه Wi-Fi و یا تیمار با داروی بوسولفان.
1-2-1 اهداف جزئی:
1-تعیین اثر محافظتی عصاره ی هیدروالکلی میوه سنجد بر روی اسپروماتوژنز
2-تعیین اثر اشعه ی Wi-Fi بر روی اسپرماتوژنز
3- تعیین اثر محافظتی عصاره ی سنجد و اشعه ی Wi-Fi بر روی اسپرماتوژنز
4-تعیین اثر داروی بوسولفان بر روی اسپرماتوژنز
5-تعیین اثر محافظتی عصاره ی سنجد و داروی بوسولفان بر روی اسپرماتوژنز
2-2 فرضیه ها:
1– میدان الکترو مغناطیسی ناشی از اشعه Wi-Fi باعث کاهش تعداد اسپرم ها می شود.
2- میدان الکترومغناطیسی ناشی از اشعه Wi-Fiباعث کاهش تحرک اسپرم ها می شود.
3- میدان الکترو مغناطیسی ناشی از اشعه Wi-Fi باعث کاهش سلولهای اسپرماتوگونی می شود.
4- امواج الکترومغناطیس ناشی از اشعهWi-Fi اثرات سوء خود را روی هورمون های جنسی نر ا ایجاد می کنند.
5- میدان الکترو مغناطیس ناشی از اشعه Wi-Fi بر مرفولوژی اسپرماتوژنز اثرات سوء دارد.
6- عصاره میوه سنجداز بروز اثرات سوء میدان الکترومغناطیس ناشی از اشعه Wi-Fi بر روی اسپرماتوژنز جلوگیری می نماید.
7- داروی بوسولفان باعث تخریب اسپرماتوژنز می شود.
8- عصاره میوه سنجداز بروز اثرات سوء ناشی از داروی بوسولفان بر روی اسپرماتوژنز جلوگیری می نماید.
1-3 گیاه سنجد:
درختی است از خانواده خانواده Elaeagnaceae از جنس Elaeagnus که نام علمی آن Elaeagnus angastifolial میباشد. (شکل 1-1)
این گیاه بومی نواحی شمال آسیا تا هیمالیا و اروپا است و در تهران و اطراف آن، قزوین، خراسان، جنوب شرقی ایران ، شیراز ،غرب ایران از جمله باختران ، همدان ، کاشان ، اصفهان ، آذربایجان و ارومیه می روید.
سنجد در مناطق مختلف ایران دارای نام های محلی است، در کردستان آن را سرین چک در آذربایجان ایده-ایکده ودر اطراف تهران پستانک در اصفهان غبیره بادام گفته میشود(1و2و17).
شکل 1-1: درخت سنجد
1-3-1 مشخصات گیاه:
درخت سنجد که به صورت درختچه بزرگ یا درخت کوچکی دیده میشود. دارای برگهای بیضی شکل نیزه ای است روی برگ ها نقره ای کبود و پشت آن نقره ای است .دارای ساقه های خار دار یا بی خار به ارتفاع 2تا 7 متر میباشد . گل های آن کوچک زرد رنگ معطر با عطر قوی که بوی آن تا فاصله ی زیادی منتشر میشود و اغلب ایجاد حساسیت مینماید . میوه آن به شکل و ابعاد زیتون ، گوشتدار،پوست نازک میوه به رنگ قرمز نارنجی و گوشت آن سفید نخودی با طعمی کمی شیرین و قابض وقابل خوردن است(1و2و3).
1-3-2 ترکیبات موجود در گیاه سنجد:
از نظر ترکیبات شیمیایی در پوست آن آلکالوئید Eeagnine و یک آلکالوئید چسبناک روغنی دیگر وجود دارد و از اعضای گیاه و گل آن کمی اسانس روغنی جدا گردیده است.(معارف گیاهی). برگ گیاه دارای فلانوئید ، تانن ها و اسیدهای کلروژنیک و میوه آن دارای مقادیر زیاد کربوهیدراتها است که در برگ نیز دیده میشوند ، همچنین یک ماده رنگی قهوه ای و مواد روغنی و مقادیر زیادی تانن دارد(1و2).
1-3-3 خواص و کاربرد:
برگ آن در بیماری های دهان و لثه و همچنین زخم های ناشی از آفت ، اثر بیحس کننده موضعی دارد . ابن سینا سنجد را به دلیل آثار قابض آن در بند آوردن خونریزی توصیه کرده است(1و4و5). در هند از روغن هسته آن شربت غلیظی درست میکنند که در نزله ها و التهاب غشاءهای مخاطی همراه با ترشح، موارد زکام و همچنین در موارد عفونت های برونش ها مصرف مینمایند. در اسپانیا از شیره گل سنجد برای قطع تبهای مهلک و خطرناک استفاده میشود . میوه سنجد از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی، سرد وخشک است و از نظر خواص عقیده داشتند که مقوی و مفرح است و برای سرفه های گرم مفید است و نیز مقوی معده می باشد. آشفتگی را تسکین میدهد و صفرا را قطع و قمع می نماید و مانع ریختن مواد به معده می باشد. سنجد خصوصا خام آن برای بند آوردن اسهال نافع است. گل سنجد طبق نظر حکمای طب سنتی گرم و خشک وخیلی معطر است . از نظر خواص، مهیج و شهوت آور خصوصا در مورد زنان و دختران جوان می باشد(2).
1-3-4 درمان با داروهای گیاهی رایج در طب سنتی:
استفاده از محصولات و اجزاء مختلف گیاه برای درمان مردان نابارور ، از زمان باستان رایج بوده است و معمولا محصولات و گیاهان مورد استفاده در طب سنتی که سرشار از استرول ، مواد آنتی اکسیدان و ویتامین ها هستند میتوانند بر روی اسپرماتوژنز موءثر باشند. که بعضی از آنها عبارتند از :
باقاله، برنج، رازک، جو دوسر، سیب و سبزیها، انار و گیاهان روغنی (Palma oil and soy oil)(18).
داروها یی که ادعا میشوند واکنش سلولها به پرتوها را تعدیل می کنند، محافظت کننده نامیده می شوند(19). تحقیقات جدید معلوم ساخته که اثر محافظت کننده بعضی گیاهان دارویی به خاطر وجود مقدار نسبتا کمی از ترکیبات شیمیایی به نام مواد موثره می باشد که گیاه تولید می کند. برای مثال بعضی از گیاهان دارای انواع مختلف ترکیبات مثل آنتی اکسیدانت ها هستند که باعث کنترل علائم پاتو فیزیولوژیک، رادیکالهای آزاد و یا بیماریهای مرتبط با آنها و غلبه بر تاثیرات منفی محیط می شوند. بسیاری از این گیاهان خواص محافظت کننده در مقابل اشعه را نشان می دهند از جمله آنها می توان به گیاه سنجد اشاره کرد(20و21و22و23و24). این گیاه یک گیاه تثبیت کننده نیتروژن ومتعلق به خانواده الگانسه است. میوه های سنجد غنی از ویتامین ها و به ویژه ویتامین C هستند و حاوی روغن گیاهی غنی از ویتامین E و K می باشند . همچنین دارای کاروتنوئید ها، فلاونوئید ها، تانن، پروتئین ها و اسیدهای چرب می باشد(25و26و27). وجود فلانوئید های پلی فنولی و تانن و فعالیت جذب رادیکال آزاد ممکن است مسئول اثر محافظت کننده رادیو اکتیوی در عصاره سنجد باشد (22). با وجود تحقیقات بسیار، هنوز هم مواد موثره تعداد قابل توجهی از گیاهان ناشناخته مانده است(2).
میوه سنجد دارای اثراتی چون حفظ مقاومت مویرگی، گشادكننده عروق كرونر، آتمی، هیپولیپیدمیك، كنتراسپتیو و اثرات فوق العاده ضد میكروبی است(3).
1-4 معرفی حیوان:
موش صحرائی ، اشاره به گروه زیادی از حیوانات خانواده جوندگان (rodentia) دارد که جایگاه اصلی این حیوانات ، جلگه های آسیا بود اما همراه انسان در سراسر دنیا پراکنده شدند. متوسط طول عمر موش های صحرائی 5/3-5/2 سال ، وزن موش صحرایی ماده به طور متوسط 300گرم و وزن موش صحرایی نر 500-400 گرم است.موش صحرایی نر در سن 60-40 روزگی به بلوغ میرسد(28).
1-4-1 علت انتخاب موش صحرایی نر:
به علت تشابه زیاد بین دستگاه تولید مثل موش صحرایی نر با انسان ، از نظر آناتومی بافت شناسی و فیزیولوژی(28و29و30)، اسپرماتوژنز(31)، موش صحرایی نر جهت این آزمایش انتخاب شد و با توجه به شباهت های فوق ، نتایج حاصله را میتوان به انسان تعمیم داد.
1-4-2 دستگاه تناسلی موش صحرایی نر :
دستگاه تناسلی موش صحرایی نر شامل: بیضه ها ، مجاری ، آلت تناسلی و غدد همراه است(شکل2-3).
بیضه ها(Testis) یک جفت هستند که مانند بیشتر پستانداران در کیسه اسکروتوم قرار دارند. جایگاه آنها در جلو مقعد (anus) و طرفین مجاری ادراری است. بیضه ها بین روز های 40-30 بعد از تولد پایین می آیند ودردو کیسه مجزا قرار می گیرند . کانال اینگوینال در سراسر زندگی باز می ماند. شریان بیضه ای و شبکه نیلوفری به وسیله توده ای از چربی احاطه می شود(32).
کیسه اسکروتوم در تماس با بدن باقی می ماند هر بیضه به وسیله پوششی به نام سفید پرده(Tunica albugina) پوشیده میشود و حاوی لوله های پیچیده می باشدکه به وسیله بافت همبند احاطه می شود.
بیضه ها ، به عنوان غدد درون ریز (Endocrine) و برون ریز(Exocrine) عمل می کنند در نتیجه اسپرم و هورمون های مردانه(Androgen) را به داخل لوله ها رها می کنند. سلولهای برون ریز در داخل بافت همبند پراکنده اند وسلولهای زایا طی پدیده اسپرماتوژنز، اسپرم تولید می کنند. بیضه ها از طریق یک سری لوله ها با پیشابراه ارتباط دارند که این لوله ها شامل :
شبکه بیضه(Rete testis)، اپیدیدیم ومجاری دفران می باشند.
لوله های منی ساز(Seminefrous tubules)، نزدیک ناف بیضه، مستقیم شده وتشکیل یک شبکه به نام، شبکه بیضه می دهند که از آن چند لوله وابران خارج می شود ای لوله ها سفید پرده را سوراخ کرده وسپس به یکدیگر متصل شده وتشکیل یک لوله منفرد به نام اپیدیدیم می دهند که خود به سه قسمت به نام سر، تنه و دم تقسیم می شود.
مجرای دفران از ناحیه دم اپیدیدیم خارج شده و قبل از ورود به دیواره پشتی آلت تناسلی، در ناحیه آمپولا متسع میگردد. پیشابراه موش صحرایی نر از مثانه تا راس آلت تناسلی امتداد داشته و به یک قسمت غشائی و یک قسمت آلتی تقسیم می شود.
مجرای غشائی دارای دیواره نازک و از مثانه تا کمربند لگنی امتداد دارد. قسمت آلتی به وسیله یک چین پوستی (Prepuce or Foreskin) پوشیده می شود.
سه توده بافت نعوذی (یکی کورپوس کاورنوزوم حاوی پیشابراه و دو تا کورپوس کاورنوزوم) تشکیل آلت می دهند که این سه توده داخل یک غشاء از بافت همبند قرار می گیرند.
کیسه منیSeminal Vesicle)): تعداد آنها یک جفت، دارای اندازه بزرگ و به رنگ سفید می باشند. که هر کدام حاوی یک مجرای پهن هستند و همراه با آمپولای دفران، در راس یک برجستگی (Colliculus seminalis) نزدیک گردن مثانه، از طریق دیواره پشتی پیشابراه، وارد مجرا می گردد.
غده آمپولا(Ampullary gland): یک جفت می باشند که لوله ای و منشعب بوده و در قاعده مجرای دفران قرار می گیرند و به طور مستقیم به داخل وستیبول آمپولا تخلیه می شوند.
غده کوپر(Bulbourethral gland) در محل اتصال مجرای غشایی به آلت قرار می گیرد(32).
پروستات: سه قسمت دارد که عبارتند از :
الف) پروستات اولیه (Primary) یا غده Coagulating: اولین جفت غده پروستات می باشد، دارای ظاهری شفاف و چسبیده به لبه مقعر کیسه منی می باشد و از کیسه منی قابل تشخیص است. هر غده دارای دو مجرا است که وارد پیشابراه می شود.
ب) پروستات شکمی(Ventral) : یک جفت می باشد که صورتی رنگ و قابل دید است. این غده ها حاوی چند مجرا می باشند که وارد پیشابراه میگردند.
پ) پروستات پشتی (Dorsal): یک جفت می باشد که در ناحیه پشتی پیشابراه قرار می گیرد و از کنار جانبی پیشابراه وارد مجرا میگردند.
1-4-3 مایع انزالی (Semen):
مایع انزالی طبیعی انسان*، معمولا به رنگ سفید یا خاکستری و گهگاه زرد رنگ است. مایع قرمز یا صورتی رنگ نشانه وجود خون در مایع انزالی است. مایع انزالی از دو بخش تشکیل شده است بخشی از آن سلولهای مایع انزالی (اسپرم، گلبولهای سفید، سلولهای اپیتلیال مجاری تناسلی و….) و بخش دیگر را پلاسمای مایع انزالی تشکیل میدهد که حاصل ترشحات چندین غدد ضمیمه دستگاه تولید مثلی است.
مایع بلافاصله پس از انزال لخته می شود سپس تشکیل مایع چسبنده ژل مانند می دهد. مایع انزالی حاصل ترشح بیضه و اپیدیدیم و چندین غده می باشد که فقط 5% آن، حاصل ترشح بیضه ؟اپیدیدیم است و بقیه از ترشح غدد ضمیمه به وجود می آید که این غدد عبارتند از :
کیسه منی: 46-8% مایع انزالی.
پروستات: 33-13% مایع انزالی.
غددبولبویورترال وغدد مجاری ادراری: 5-2% مایع انزالی.
1-4-4 ساختمان ومورفولوژی اسپرم موش صحرایی نر:
سر اسپرم شبیه قلاب (Hook) است. هسته متراکم (Dense) و یک آکروزوم (Acrosome) دارد. قطعه میانی (Middle-peice)، حاوی سانتریولها و یک صفحه مارپیچی از میتوکندری است (Mitochondrial material). دم، حاوی یک فیلامنت محوری دراز است که برای دوره کوتاهی متحرک است(33).
1-5 اسپرماتوژنز(spermatogenesis):
اسپرماتوژنز هنگام بلوغ از یک سلول زایای اولیه موسوم به اسپرماتوگونی(Spermatogonium) آغاز می شود ، که سلولی نسبتا کوچک و مدور با قطری حدود 12میکرومتر است. این سلولها در قاعده اپیتلیوم نزدیک غشاء پایه قرار گرفته اند، و مراحل گوناگون تکامل آنها عمدتا از روی شکل و خواص رنگ پذیری هسته هایشان تشخیص داده می شوند.
اسپرماتوگونی های واجد هسته های تیره ی بیضوی به صورت سلول های بنیادی عمل می کنند؛ آنها به ندرت تقسیم می شوند و هم سلولهای بنیادی جدید و هم سلولهای با هسته های کمرنگتر بیضوی ایجاد می کنند که به صورت سلولهای افزاینده بنیادی (Transit amplifying cell: منظور سلولهایی که با سرعت زیاد تقسیم شده و از یک مرحله تکثیر می گذرند.) می باشند این اسپرماتوگونی های نوع A هر یک چندین تقسیم دودمانی را از سر می گذرانند، به صورت یک سنسیتیوم متصل به هم باقی می مانند، و اسپرماتوگونی عای نوع B را تشکیل می دهند که هسته های کروی تر رنگ پریده ای دارند.
هر اسپرماتوگونی نوع B سپس دستخوش یک تقسیم میتوزی نهایی می شود ودو سلول به وجود می آورد که افزایش اندازه می یابند و به اسپرماتوسیت های اولیه تبدیل می شوند، که سلول های کروی با هسته های یوکاریوت هستند. اسپرماتوسیت های اولیه DNAی خود را تکثیر می دهند (به نحوی که هر کرومزوم محتوی کروماتید های مضاعف است) و وارد مرحله تقسیم میوز می شوند که طی آن کرومزوم های مشابه (هومولوگ) در روند سیناپس کنار هم قرار می گیرند، نوترکیبی DNA روی می دهد و دو تقسیم سلولی سریع سلول های هاپلوئید ایجاد می کنند. اسپرماتوسیت های اولیه بزرگترین سلولهای دودمان اسپرماتوژنز هستند، و علامت مشخصه آنها وجود کرومزوم های تا حدی تراکم یافته در مراحل مختلف سیناپس و نو ترکیبی است.
کرومزوم های هومولوگ در نخستین تقسیم میوزی از هم جدا می شوند و بدین ترتیب سلول های کوچکتری به نام اسپرماتوسیت های ثانویه(Secondary spermatocytes) حاصل می شوند؛ اسپرماتوسیت های ثانویه در برش های بیضه به ندرت یافت می شوند، زیرا این سلول ها دارای عمر کوتاه هستند و فقط مدت زمان بسیار کوتاهی در مرحله انترفاز باقی مانده و به سرعت وارد تقسیم دوم میوزی می شوند. با تقسیم هر اسپرماتوسیت ثانویه کروماتید های هر کرومزوم از هم جدا می شوند و دو سلول هاپلوئید به نام اسپرماتید به وجود می آید(7).
1-5-1 اسپرمیوژنز(Spermiogenesis)
اسپرمیوژنز مرحله نهایی تولید اسپرم و فرآیندی است که طی آن اسپرماتید ها به اسپرماتوزوئید ها تبدیل می شوند. هیچ گونه تقسیم سلولی در خلال این فرآیند روی نمی دهد.
اسپرماتید ها را می توان به کمک اندازه کوچک آنها، هسته هاپلوئید با کروماتین بسیار متراکم، و موقعیت آنها در نزدیکی مجرای لوله های منی ساز تشخیص داد(7).
1-6 Busulfan (Myleran)
بوسولفان یک داروی تجزیه کننده DNA (Alkylating agent) است که نام شیمیایی آن1-4-btanoedioldimethanesulfonate می باشد و فرمول ساختمانی آن CH3SO2(CH2)4OSO2CH3 است. بوسولفان برای درمان Chronic leukemia ( کم خونی مزمن میلوسیتی و گرانولوسیتی) به کار می رود.
بوسولفان یک داروی هسته دوست (Nucleophilic) است که این خاصیت غیر اختصاصی است. به نظر می رسد آلکیلاسیون DNA، یک مکانیسم بیولوژیک مهم برای اثر توکسیک بوسولفان است.
بوسولفان با اثر بر روی اسپرماتوژنز، باعث نازایی، فقدان اسپرم و تحلیل رفتن بیضه ها می گردد(34).
بوسولفان باعث رشد گناد ها، کاهش تعداد سلولهای زایا (Germ cell)، توقف تقسیم میوزی اسپرماتوگونی ها، افزایش استرادیول و کاهش تستوسترون می گردد(35).
1- 7 Wi-Fi
ناباروری یک مسئله شایع در سر تاسر جهان است که حدود 70ملیون زوج در سن باروری به آن دچار می باشند(36). چنین اظهار شده است که طی چندین دهه اخیر ناباروری در مردان افزایش یافته است(37). و این مسئله به قرار گیری مستقیم یا غیر مستقیم در معرض عوامل محیطی خاص مانند امواج الکترو مغناطیسی ، فرکانس های رادیویی (فرکانس های بالا) یا RF-EMW (Radio frequency electromagnetic waves) نسبت داده می شود(38).
امواج الکترو مغناطیس به طور قابل ملاحضه ای در تشخیص و درمان به کار گرفته می شوند و استفاده از آنها مستلزم چگونگی کاربرد محتوای انرژی آنها می باشد و می توان گفت امواج با طول موج کوتاه ،انرژی بیشتری با خود دارند وبیشتر نفوذ می کنند و می توانند صدمات بیشتری برسانند(39).
تشعشع ها را می توان به دو دسته یونیزاسیون مستقیم و غیر مستقیم تقسیم بندی کرد .ذرات بار دار مانند پروتون و پوزیترون پرتوهای یونیزاسیون مستقیم هستند که می توانند ساختمان اتمی ماده جاذب را بشکنند و از آن عبور کنند و تغییر شیمیایی و بیولوژیکی در آن ایجاد کنند ، ولی تشعشع های الکترو مغناطیس پرتوهای یونیزاسیون غیر مستقیم هستند. این پرتو ها خود ایجاد صدمات شیمیایی و بیولوژیکی نمی کنند بلکه در حین عبور از ماده جاذب، انرژی جنبشی خود رااز دست داده و تولید ذرات باردار می کنند(40). بسیاری از این ذرات قادر به یونیزه کردن اتم های ماده جاذب و شکستن باند های شیمیایی حیاتی هستند و وقایع زنجیره ای را شروع می کنند که منتهی به صدمات بیولوژیکی می شود(41). وقتی پرتو جذب مواد حیاتی می شود، انرژی در بافت ها و سلولها ذخیره می گردد، این انرژی به علت تولید رادیکال های آزاد می تواند یک باند شیمیایی را بشکند و زنجیره ای از وقایع بیولوژیکی از جمله موتاسیون آسیب در غشاء ها را شروع نماید.(42).
زنجیره وقایع از جذب تشعشع تا آخرین مرحله یعنی ظهور آسیب بیولوژیکی را می توان به صورت زیر خلاصه کرد:
– جذب تشعشع منتهی به ایجاد ذرات باردار سریع می گردد.
– ذرات بار دار در حین عبور از مواد بیولوژیکی تولید تعدادی جفت یون می کنند. این جفت یون ها رادیکال های آزاد (R₀ ) را به وجود می آورند که دارای عمر بسیار کوتاهی در حدود 105ثانیه هستند. این رادیکال های آزاد به علت داشتن یک والانس الکترون تنها، مولکولهای بسیار فعالی می باشند و تا حد وسیعی منجر به پاره شدن باند های شیمیایی شده و موجب تغییرات شیمیایی می شوند که خود باعث شروع زنجیره ای از وقایع می گردندکه نتیجه نهایی آن ظهور آسیب بیولوژیک است.
اگر اکسیژن حضور داشته باشد ، با رادیکال های آزاد (R0) ترکیب شده و در نتیجه این ترکیب ROO2 تولید می شود که یک پراکسید ارگانیک و یک ماده غیر قابل برگشت است، بدون حضور اکسیژن این واکنش روی نمی دهد و بسیاری از مولکول های یونیزه شده مورد هدف می توانند خودشان را ترمیم و قابلیت عمل طبیعی خود را نیز باز یابند. از طرفی مهمتر اینکه اکسیژن موجب تثبیت ضایعات حاصل از تابش اشعه می شود. بدون حضور اکسیژن این واکنش روی نمی دهد و بسیاری از مولکول های یونیزه شده هدف، می توانند خودشان را ترمیم و قابلیت عمل طبیعی خود را باز یابند(43).
1-7-1 تابش یونیزاسیون غیر مستقیم:
تا قبل از پایان جنگ جهانی دوم توجه چندانی به خطرات ناشی از تابش های یونیزاسیون غیر مستقیم نمی شد. تا آن زمان درباره صدمات وارده به چشم بر اثر رویت مستقیم کسوف، نور فرابنفش جوشکاری، و انرژی فرو سرخ در کارهای شیشه سازی و فولاد کاری تجربیات زیادی جمع آوری شده بود. همچنین شواهدی مبنی بر صدمات پوستی ناشی از تابش های فرابنفش و فروسرخ در دسترس بود. اما ترقی سریع الکترونیک و ارتباطات در سالهای پس از جنگ که مبنی بر بخش میکرو موج طیف تابش الکترو مغناطیس بود، و به دنبال آن کاربرد فراگیر جنبه های تاثیر احتمالی تابش های یونیزاسیون غیر مستقیم به ویژه تابش های ناشی از این دو چشمه را بر بهداشت عمومی در کانون توجه قرار داد(8).
با وجود اینکه مرزها



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید