دانشگاه آزاداسلامی
واحد دامغان
دانشکده علوم پایه
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته زیست شناسی
گرایش میکروبیولوژی
عنوان
بررسی میزان بار میکروبی گوشت‌های بسته‌بندی شده قرمز و سفید در سطح تهران و تعیین کمی باقیمانده آنتی‌بیوتیک‌ها در گوشت سفید، قرمز، شیر، تخم مرغ با بررسی کروماتوگرافی مایع Hplc) ( و ایمونواسی (Elisa)
نگارنده
گلناز غیایی
استاد راهنما
دکتر اسماعیل صابرفر
شهریور 1392
تاییدیه هیئت داوران
سپاسگزاری
با تشکر فراوان از خانواده عزیزم به ویژه پدر و مادر که در تمام مراحل زندگی یار و یاور من بوده‌اند.
همچنین با تشکر از زحمات بی‌شائبه جناب آقای دکتر اسماعیل صابرفر، استاد گرانقدرم، که بدون
راهنمایی‌ها و پیگیری‌های مداوم ایشان، انجام و اتمام این پایان‌نامه امکان‌پذیر نبود. همچنین با تشکر
فراوان از استاد مشاور ومحترم آقای دکتر هاتف آجودانی فر.
فهرست مطالب
فهرست مطالب‌و
فصل 1 مقدمه2
1-1 طبقه‌بندی و انواع آنتی‌بیوتیک‌های مصرفی در دام و طیور3
1-2 مکانیسم عمل آنتی‌بیوتیک‌ها4
1-2-1 مکانیسم عمل تتراسایکلین‌ها4
1-2-2 مکانیسم عمل کلرامفنیکل5
1-2-3 مکانیسم عمل پنی‌سیلین5
1-3 منابع شیمیایی6
1-3-1 تتراسایکلین‌ها6
1-3-2 پنی‌سیلین7
1-3-3 کلرامفنیکل8
1-4 مکانیسم باقیماندن آنتی‌بیوتیک‌ها در گوشت، شیر و تخم مرغ8
1-4-1 خواص فارماکوکینتیک تتراسایکلین‌ها8
1-4-2 خواص فارماکوکینتیک کلرامفنیکل :10
1-4-3 خواص فارماکوکینتیک پنی‌سیلین :10
1-5 اهمیت شناسایی آنتی‌بیوتیک‌ها در مواد غذایی10
1-5-1 عوارض جانبی تتراسایکلین‌ها11
1-5-2 عوارض جانبی کلرامفنیکل13
1-5-3 عوارض جانبی پنی‌سیلین15
فصل 2 مروري بر تحقيقات انجام شده17
فصل 3 مواد و روش‌های استفاده شده21
3-1 مواد21
3-1-1 مواد و محلول‌ها مصرفی21
3-1-2 کیت‌های مصرفی22
3-1-3 تجهیزات مورد استفاده25
3-2 روش اریمونواسی26
3-2-1 بررسی باقیمانده تتراسایکلین‌ها با روش ایمونواسی26
3-2-2 بررسی باقیمانده کلرامفنیکل با روش ایمونواسی29
3-2-3 بررسی باقیمانده پنی‌سیلین31
3-3 روش کوروماتوگرافی مایع32
3-3-1 فاز متحرك33
3-3-2 پمپ34
3-3-3 انژكتور (محل تزريق)35
3-3-4 ستون36
3-3-5 بررسی باقیمانده آنتی‌بیوتیک‌ها با روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا40
3-4 جداسازی باکتری‌های سالمونلا، اشرشیاکلی و استافیلوکوک اورئوس42
3-4-1 آماده‌سازی نمونه گوشت قرمز و سفید42
3-4-2 شمارش استافیلوکوک‌های کواگولاز مثبت در نمونه گوشت سفید وقرمز42
3-4-3 جداسازی سالمونلا در نمونه گوشت سفید و قرمز43
فصل 4 نتایج به دست آمده و بحث52
4-1 نتایج52
4-1-1 نتایج به دست آمده با روش کروماتوگرافی مایع52
4-1-2 نتایج آزمون‌های میکروبی گوشت قرمز و سفید67
4-1-3 نتایج به دست آمده با روش ایمونواسی71
4-1-4 نتایج به دست آمده توسط کیت جستجوگر پنی‌سیلین:93
4-2 بحث93
فصل 5 نتیجه‌گیری97
5-1 پیشنهادات99
منابع و مراجع101
فهرست جدولها
جدول ‏31: حلال‌هاي متداول براي فاز متحرك در HPLC36
جدول ‏32: فازهاي ساكن HPLC و كاربردهاي رايج آنها39
جدول ‏33: ستون‌هاي فاز برگشتي رايج و ميزان قطبيت نسبي آنها40
جدول ‏34: طول و قطر داخلی ستون41
جدول ‏35: تفسیر محیط TSI بر اساس عمق محیط46
جدول ‏36: تقسیر محیط TSI بر اساس سطح مایل محیط46
جدول ‏37: مشخصات سالمونلاها از نظر واکنش‌های بیوشیمیایی48
جدول ‏41: نتایج باقیمانده کلرامفنیکل جدا شده در 15 نمونه شیر (ppb)58
جدول ‏42: نتایج باقیمانده تتراسایکلین جدا شده در 15 نمونه شیر (ppb)59
جدول ‏43: نتایج باقیمانده پنی‌سیلین جدا شده در 15 نمونه شیر (ppb)60
جدول ‏44: باقیمانده کلرامفنیکل جدا شده در 15 نمونه گوشت قرمز (ppb)61
جدول ‏45: باقیمانده تتراسایکلین جدا شده در 15 نمونه گوشت قرمز (ppb)62
جدول ‏46: باقیمانده پنی‌سیلین جدا شده در 15 نمونه گوشت قرمز (ppb)63
جدول ‏47: باقیمانده کلرامفنیکل جدا شده در 15 نمونه تخم مرغ (ppb)64
جدول ‏48: باقیمانده تتراسایکلین جدا شده در 15 نمونه تخم مرغ (ppb)65
جدول ‏49: باقیمانده پنی‌سیلین جدا شده در 15 نمونه تخم مرغ (ppb)66
جدول ‏410: باقیمانده کلرامفنیکل جدا شده در 15 نمونه گوشت سفید (ppb)67
جدول ‏411: باقیمانده تتراسایکلین جدا شده در 15 نمونه گوشت سفید (ppb)68
جدول ‏412: باقیمانده پنی‌سیلین جدا شده در 15 نمونه گوشت سفید (ppb)69
جدول ‏413: نتیجه جداسازی باکتری سالمونلا از 10 نمونه گوشت بسته‌بندی قرمز70
جدول ‏414: جداسازی باکتری اشرشیاکلی از 10 نمونه گوشت بسته‌بندی قرمز71
جدول ‏415: نتیجه جداسازی باکتری سالمونلا از 10 نمونه گوشت بسته‌بندی سفید71
جدول ‏416: جداسازی باکتری اشرشیاکلی از 10 نمونه گوشت بسته‌بندی سفید72
جدول ‏417: باکتری استافیلوکوک اورئوس کواگولاز مثبت از 10 نمونه گوشت بسته‌بندی سفید72

فهرست شکلها
شکل ‏11: فرمول ساختاری تتراسایکلین8
شکل ‏12: فرمول ساختاری اکسی‌تتراسایکلین8
شکل ‏13: فرمول ساختاری پنی‌سیلین9
شکل ‏14: فرمول ساختاری کلرامفنیکل9
شکل ‏41: کروماتوگرام تزریق مسققیم محلول‌های مادر پنی‌سیلین54
شکل ‏42: کروماتوگرام تزریق مسققیم محلول‌های مادر کلرامفنیکل54
شکل ‏43: کروماتوگرام تزریق مسققیم محلول‌های مادر تتراسایکلین55
شکل ‏44: کروماتوگرام پنی‌سیلین در نمونه‌های گوشت سفید55
شکل ‏45: کروماتوگرام تتراسایکلین در نمونه‌های گوشت سفید56
شکل ‏46: کروماتوگرام کلرامفنیکل در نمونه‌های گوشت سفید56
شکل ‏47: کروماتو گرام پنی‌سیلین در نمونه‌های گوشت قرمز57
شکل ‏48: کروماتوگرام تتراسایکلین‌ها در نمونه‌های گوشت قرمز57
شکل ‏49: کروماتوگرام کلرامفنیکل در نمونه‌های گوشت قرمز58
شکل ‏410: باقیمانده تتراسایکلین جدا شده در 15 نمونه شیر (ng/ml)73
شکل ‏411: باقیمانده تتراسایکلین جدا شده در 15 نمونه گوشت سفید (ng/ml)76
شکل ‏412: باقیمانده تتراسایکلین جدا شده در 15 نمونه گوشت قرمز (ng/ml)79
شکل ‏413: باقیمانده تتراسایکلین جدا شده در 15 نمونه تخم مرغ (ng/ml)82
شکل ‏414: باقیمانده کلرامفنیکل جدا شده در 15 نمونه شیر (ng/ml)85
شکل ‏415: باقیمانده کلرامفنیکل جدا شده در 15 نمونه تخم مرغ (ng/ml)87
شکل ‏416: باقیمانده کلرامفنیکل جدا شده در 15 نمونه گوشت سفید (ng/ml)90
شکل ‏417: باقیمانده کلرامفنیکل جدا شده در 15 نمونه گوشت قرمز(ng/ml)93
شکل ‏51: درصد نمونه‌های دارای باقیمانده کلرامفنیکل بیش از حد مجاز در دو روش تست99
شکل ‏52: درصد میانگین میزان باقیمانده تتراسایکلین نسبت به حد مجاز100
شکل ‏53: درصد میانگین میزان باقیمانده پنی‌سیلین نسبت به حد مجاز در تست HPCL100
فهرست علامتها و اختصارها
معادل فارسیمعادل انگلیسیعلامتکروماتوگرافی مایع با کارایی بالاHigh Performance Liquid ChromatographyHPLCتست ایمونواسیEnzyme-Linked Immunosorbent AssayELISAوزارت کشاورزی ایالات متحده امریکاUnited States Department of AgricultureUSDAسازمان غذا و داروی ایالات متحده امریکاFood and Drug AdministrationFDA Gokaraju Rangaraju College Of PharmacyGRCP اتحادیه اروپاEuropean UnionEUواحد در یک میلیاردPart Per BilionPPBمقدار بیشینه جذبBMAX Triple Sugar Iron AgarTSI استانداردStandardSTANDغلظتConcentrationCONCسالمونلا-شیگلاSALMONELLA -SHIGELASSسازمان خواربار و کشاورزی ملل متحدFood and Agriculture Organization of the United NationsFAOسازمان بهداشت جهانیWorld Health OrganizationWHOواحد در میلیونPart Per MilionPPMدستگاه عصبی مرکزیCentral Nurvous SystemCNSایمونوگلوبین EImmunoglobulin EIGEایمونوگلوبین MImmunoglobulin MIGMایمونوگلوبین GImmunoglobulin GIGGاکسی تترا سایکلینOxytetracyclineOTC تتراسایکلینTetracyclineTCاموکسیسیلینAmoxicillinAMOX پنسیلینPenicillinPENGضریب شکستReflective IndexRI فرابنفشUltra VioletUV
به نام خدا
دانشگاه آزاد اسلامی دامغان
رساله کارشناسي ارشد
عنوان: بررسی میزان بار میکروبی گوشت‌های بسته‌بندی شده قرمز و سفید در سطح تهران و تعیین کمی باقیمانده آنتی‌بیوتیک‌ها در گوشت سفید، قرمز، شیر، تخم مرغ با بررسی کروماتوگرافی مایع Hplc)) و ایمونواسی (Elisa )
کميته ممتحنين:
استاد راهنما:دکتر اسماعیل صابرفر
استاد مشاور: دکتر هاتف آجودانی فر
استاد ممتحن داخلی:دکتر احد هراتی
تاريخ: 27/6/92
چکیده
این مطالعه بر روی 4 ماده غذایی مورد مصرف مردم انجام شد که شامل شیر، گوشت قرمز و سفید بسته‌بندی و تخم مرغ بود. از هر کدام از این مواد تعداد 15 نمونه از مناطق مختلف تهران در شهریور ماه 1391 جمع‌آوری شد. این نمونه‌ها برای بررسی 4 آنتی‌بیوتیک تتراسایکلین، اکسی‌تتراسایکلین، پنی‌سیلین و کلرامفنیکل با روش کروماتوگرافی مایع و ایمونواسی انتخاب شدند.
در روش HPLC از ستون C18 و فاز متحرک (1 mil/min) که شامل استات آمونیوم، اسید استیک و متانول بود، استفاده شد. در روش آزمون الایزا از کیت‌های تشخیصی proximal استفاده شد. همچنین از کیت explore برای تشخیص حضور یا عدم حضور پنی‌سیلین به استفاده شد. تمامی نمونه‌های مورد آزمایش با روش HPLC باقیمانده دارویی کمتر از حد مجازهای تعیین شده نشان دادند به غیر از آنتی‌بیوتیک کلرامفنیکل که بالاتر از حد مجاز بود. این نتیجه در مورد آزمون الایزا نیز صادق بود. لازم به ذکر است که در بعضی از نمونه‌های شیر و تخم مرغ که به روش ایمونواسی اندازه‌گیری شدند، نتایج حاصل کمتر از حد تشخیص کیت بود که با HPLC به طور دقیق اندازه‌گیری شد. کیت جستجوگر پنی‌سیلین نشان از عدم حضور پنی‌سیلین در تمامی نمونه‌ها داشت. میزان بار میکروبی 3 باکتری سالمونلا و اشرشیاکلی و استافیلوکوک اورئوس کواگولاز مثبت در گوشت‌های بسته‌بندی بررسی شدند که سالمونلا در تمامی آنها منفی ولی باکتری اشرشیاکلی در تعدادی از نمونه‌ها بیشتر از حد مجاز تعیین شده بود. استافیلوکوک‌های جدا شده از گوشت‌های مرغ نیز کمتر از حد مجاز تعیین شده بود.
داده‌های به دست آمده از روش‌های به کار گرفته در این مطالعه به طور کامل همدیگر را تأیید کرده و نشان از کیفیت انجام آزمون دارند. با توجه به نتایج به دست آمده مواد غذایی مورد آزمایش در این مطالعه از لحاظ باقیمانده پنی‌سیلین و تتراسایکلین‌ها برای مصرف افراد جامعه ضرری نداشته ولی از نظر باقیمانده کلرامفنیکل مصرف آن در دراز مدت ممکن است همراه با عوارض ناشی از باقیمانده‌های دارویی باشد.
مقدمه
تهیه غذای کافی از نظر کیفیت و کمیت باید در حد مناسبی باشد. این امر امروزه یکی از مسائل مهم و بحرانی در کشورهای جهان سوم به شمار می‌رود. در کشورهایی که تغذیه افراد به خوبی صورت نمی‌گیرد، از نظر نیروی کار جسمی و فکری دچار محدودیت می‌گردند و از نظر اقتصادی لطمه‌های فراوانی به آنها وارد می‌شود.
طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت شخص سالم نباید به هیچ نوع بیماری مبتلا باشد و همچنین باید از حد اعلای توانایی جسمی و فکری و نیروی کافی بهره‌مند باشد. همچنین می‌بایست از تمام نعمت‌های زندگی لذت برده و کمترین درد و رنجی را احساس ننماید.
این مهم بدون تأمین غذای کافی و مناسب، امکان‌پذیر نمی‌باشد. به عقیده بزازیلیوس دانشمند انگلیسی، بدون مواد پروتئینی هیچ عضوی از انسان و گیاه قادر به رشد و نمو نخواهد بود. به طوری که از کوچک‌ترین موجودات مانند ویروس‌ها تا بزرگترین پستانداران از جمله انسان همگی به پروتئین نیاز دارند.
امروزه آنتی‌بیوتیک‌ها به طور وسیع در پرورش دام و طیور و همچنین برای کنترل بیماری‌ها و جلوگیری از فساد مواد غذایی استفاده می‌شوند. این مواد به طور گسترده به منظور پیشگیری، درمان و به عنوان محرک رشد به کار برده می‌شوند. بیش از 40% داروهای دامپزشکی به عنوان مکمل به خوراک دام افزوده شده و حدود 20% علیه بیماری‌های عفونی و 39% برای کنترل بیماری‌های ویروسی و انگلی استفاده می‌شود.
وجود باقیمانده‌های آنتی‌بیوتیکی در گوشت طیور و ‌دام‌ها و فراورده‌های خوراکی آنها، به دلیل استفاده نادرست این مواد در صنعت پرورش دام و طیور می‌باشد. برای جلوگیری از این موضوع باید مقدار صحیح دوز مصرفی و زمان پرهیز دارویی قبل از کشتار باید رعایت شود. عدم رعایت این موضوع به هر دلیل باعث به وجود آمدن مشکل باقیمانده‌ها می‌شود. رعایت نکردن زمان پرهیز دارویی اصلی‌ترین علت وجود باقیمانده آنتی‌بیوتیک بوده ولی استفاده سهوی دارو در غذا و آب از سایر عواملی است که با احتمال کمتر باعث به وجود آمدن این مشکل می‌شود.
وجود باقیمانده‌های آنتی‌بیوتیکی باعث عوارض جانبی در انسان می‌شود که در برخی حالات می‌تواند بسیار شدید باشد. وجود باقیمانده‌ها بیش از حد مجاز در فرآورده‌های دامی مورد مصرف انسان، می‌تواند باعث عوارض مختلفی مانند سرطان‌زایی، ناقص‌الخلقه‌زایی و جهش‌زایی شود. همچنین می‌تواند خاصیت سمی داشته باشد و ایجاد آلرژی کند. امروزه یکی از مهم‌ترین عوارض بروز مقاومت دارویی می‌باشد که این مشکل رو به افزایش است. انتظار می‌رود که آینده‌ای نا مطمئن پیش روی جوامع بشری باشد. مانند دوران قبل از کشف آنتی‌بیوتیک‌ها.
تا کنون روش‌های متعددی به منظور تعیین باقیمانده آنتی‌بیوتیک ابداع گردیده است. که روش‌های کروماتوگرافی، الایزا و همچنین روش‌های فیزیک و شیمیایی از متداول‌ترین آنها می‌باشد. در میان تمام این روش‌ها استفاده از کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا به علت حساسیت و ویژگی بالا از اهمیت فوق‌العاده برخوردار است.
در اغلب کشور‌های جهان سوم، هیچ برنامه منظمی برای ارزیابی باقیمانده آنتی‌بیوتیک در مواد غذایی وجود ندارد. در کشور ما نیز با وجود مصرف زیاد آنتی‌بیوتیک، به دلیل عدم وجود افراد مسئول و عدم حد مجاز ملی و نبودن آزمایشگاه تخصصی باقیمانده داروهای دامپزشکی، این باقیمانده‌ها می‌توانند سلامتی مصرف‌کنندگان را به خطر بیاندازد. هدف از انجام این مطالعه تعیین میزان باقیمانده آنتی‌بیوتک‌های ذکر شده و مقایسه آنها با استاندارد ملی ایران و استاندارد اروپا بوده. همچنین راه‌اندازی و اندازه‌گیری باقیمانده این داروها به روش HPLC و بررسی دقیق و اندازه‌گیری باقیمانده دارویی کلرامفنیکل که متأسفانه در کشور ما اهمیت کمی به آن داده شده است.
امید است که نتایج حاصل از تحقیق بتواند با توجه به شرایط و امکانات موجود کشور، گامی مؤثر در بهبود و ارتقاء بهداشتی فرآورده‌های دامی مورد مصرف جامعه گردد و از این راه کمکی به بهداشت عمومی کشور شود.
طبقه‌بندی و انواع آنتی‌بیوتیک‌های مصرفی در دام و طیور
آنتی‌بیوتیک‌ها را به صورت‌های مختلف طبقه‌بندی می‌کنند و این طبقه‌بندی در فارماکلوژی در بعضی مواقع بر اساس تاریخ کشف آنها می‌باشد. آنتی‌بیوتیک‌ها را از نظر منشا نوع اثرات آن قدرت ضد میکروبی و مکانیسم اثر، ساختمان شیمیایی، میزان سمیت طبقات مختلف قرار می‌دهند.
براساس نوع عملکرد آنها را به سه گروه تقسیم می‌کنند:
بعضی سنتز دیواره سلولی باکتری را مختل کرده و موجب وقفه در آن می‌شود و باعث تجزیه سلول می‌شود. مانند: پنی‌سیلین‌ها، سفالوسپورینهاو باستراسین
دومین گروه از سنتز اسید‌های نوکلئیک جلوگیری می‌کنند و موجب وقفه سنتز پروتئین داخل باکتری می‌شوند. این اثر بدون سنتز DNA و RNA یک ارگانیسم نمی‌تواند تکثیر یابد و اطلاعات ژنتیکی را انتقال دهد. خاصیت باکترواستاتیک آنتی‌بیوتیک‌ها به حساب می‌آید. مانند: گریزئوفلووین، تتراسایکلین
سومین گروه نفوذپذیری دیواره سلولی را تغییر می‌دهند که منجر به خروج مواد مفید و حیاتی باکتری می‌شوند که برای ادامه حیات باکتری ضروری هستند. این عمل می‌تواند هم باکتریواستاتیک و هم باکتریوسیدال باشد. مانند: آمفوتریپسین B و پلی‌میکسین B (بررسی بقایای آنتی‌بیوتیک در گوشت)
در ادامه انواع آنتی‌بیوتیک‌های مورد استفاده در صنعت دام و طیور را شرح می‌دهیم.
پنی‌سیلین، اکسی‌تتراسایکلین، کلرو تتراسایکلین: مؤثرترین آنتی‌بیوتیک‌هایی که در نگهداری گوشت مورد استفاده قرار می‌گیرند.
نووبیوسین: در درمان عفونت‌های استافیلوکوکی در ماکیان به کار می‌رود.
پنی‌سیلین: برای درمان ورم پستانی استفاده می‌شود که یکی از راه‌های اصلی برای ورود پنی‌سیلین به ماده غذایی مصرفی می‌باشد.
نیستاتین: که فقط محدود به استعمال خارجی است و به طور ناچیز جذب می‌شود.
تتراسایکلین: از آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف هستند که بسیار پر مصرف هستند.
مکانیسم عمل آنتی‌بیوتیک‌ها
در این بخش مکانیسم عمل آنتی‌بیوتیک‌ها توضیح داده می‌شود. منظور از مکانیسم عمل اثری است که آنتی‌بیوتیک مورد نظر می‌تواند بر روی باکتری خاصی داشته باشد. این مکانیسم می‌تواند به دو صورت باکتریواستاتیک و باکتریوساید وجود داشته باشد. در ادامه مکانیسم عمل آنتی‌بیوتیک‌های تتراسایکلین، اکسی‌تتراسایکلین، کلرامفنیکل و پنی‌سیلین شرح داده خواهد شد.
مکانیسم عمل تتراسایکلین‌ها
سنتز پروتئینی را در باکتری‌های متوقف می‌سازند و از دو راه بر روی ریبوزوم‌های باکتری‌های گرم منفی تاثیر می‌گذارند:
با عبور غیرفعال از طریق کانال‌های هیدروفیلیک پروتئین‌های پورینی در غشاء خارجی می‌تواند تاثیر بگذارد. مینوسیکلین و داکسی‌سیکلین بیش از سایر تتراسایکلین‌ها لیپوفیلیک بوده و مستقیماً از لایه لیپیدی عبور می‌نماید.
با فرآیند انتقال فعال وابسته به انرژی می‌تواند روی باکتری‌ها تاثیر بگذارد که همه تتراسایکلین‌ها را از غشاء سیتوپلاسمی به درون پمپ می‌کند.
پس از ورود به درون سلول تتراسایکلین‌ها به زیر واحد 30S متصل می‌شوند. تتراسایکلین‌ها مانع رسیدن آمینواسیل tRNA به کمپکس ریبوزوم mRNA می‌گردد. با این روش از سنتز زنجیره پپتیدی جلوگیری می‌کند. اثرات بازدارندگی تتراسایکلین‌ها با جذب آنها قابل برگشت است. اختلاف حساسیت در سطح ریبوزوم‌ها نیز شاخص‌های مهم نقش انتخابی تتراسایکلین‌ها محسوب می‌شود.
تتراسایکلین‌ها حتی در تراکم‌های خیلی کم نیز قادرند از اتصال اشرشیا به سلول‌های اپیتلیال پستانداران در شرایط آزمایشگاهی جلوگیری کند.
مکانیسم عمل کلرامفنیکل
کلرامفنیکل سنتز پروتئین‌ها را در باکتری‌ها متوقف می‌کند. البته تا اندازه‌ای در سلول‌های یوکاریوتی هم می‌تواند این تاثیر را بگذارد. این آنتی‌بیوتیک با روش انتشار تسهیل شده و به درون سلول راه پیدا می‌کند. کلرامفنیکل با اتصال به ریبوزوم‌های ریبوزوم‌هایS 50 عمل می‌کند.
این آنتی‌بیوتیک به صورت رقابتی با آنتی‌بیوتیک‌های ماکرولیدی و کلیندامایسسین سنتز پروتئین را متوقف می‌کنند. این اتصال غیرقابل برگشت می‌باشد. این آنتی‌بیوتیک از اتصال اسید آمینه دارای انتهای آمینواسیل TRNA به محل پذیرش بر روی زیر واحد ریبوزی S 50 جلوگیری می‌نماید. میان کنش بین اسید آمینه آن رخ نداده و تشکیل پیوند پپتدیل متوقف می‌گردد.
کلرامفنیکل از سنتز پروتئین میتوکندری‌ها در سلول‌های پستانداران جلوگیری می‌کند. زیرا ریبوزوم میتوکندری‌ها به ریبوزوم باکتری‌ها شباهت دارد. سلول‌ها خون ساز پستانداران حساسیت خاصی نسبت به کلرامفنیکل نشان می‌دهند.
مکانیسم عمل پنی‌سیلین
آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتامی نظیر پنی‌سیلین سنتز دیواره سلولی باکتری‌ها را مختل می‌سازد و با اتصال پیدا کردن به محل آنزیمی پروتئین‌های متصل شونده به پنی‌سیلین (PBPs) رشد باکتری‌ها را متوقف می‌سازند. PBPs پروتئین غشاء سیتوپلاسمی هستند که یکی از سه واکنش سنتز دیواره‌ی سلولی را هدایت می‌کنند: ترنس پپتیدازی، انو پپتیدازی و کربوکسی پپتیدازی.
در سویه‌های حساس استافیلوکوک اورئوس 5 نوع PBPs کشف شده: 1 و 2 و 3 و 4 که وزن مولکولی آنها به ترتیب 85، 80، 70، 45 کیلو دالتون است. هنگامی که پنی‌سیلین همزمان به PBP‌های 1، 2، 3 متصل می‌شود، بیشترین اثر خود را دارد. پنی‌سیلین به وسیله منع ترانس‌کریپتازی که آخرین مرحله ساخته شدن دیواره سلولی را راهبری می‌کند باعث از بین رفتن باکتری‌‌ می‌شود. پنی‌سیلین یک آنالوگ از استیل D-الالنین D-الانین ساختمان پنتاپپتید پپتیدگلیکان است. محل فعالیت D-الانین و پنی‌سیلین کاملاً به هم شبیه هستند بنابر‌‌این آنزیم ترنسپتیداز به پنی‌سیلین متصل می‌شود و به جای D-الانین پنی‌سیلین به بدنه پنتاپتیدی پپتیدگلیکان متصل می‌شود. بدین ترتیب D-الانین D-الانین اجازه اتصال به دیواره را نخواهد داشت و از ساخته شدن دیواره سلول جلوگیری می‌کند.
منابع شیمیایی
آنتی‌بیوتیک‌ها توسط راه‌های مختلفی به وجود می‌آیند. می‌توانند به طور طبیعی از طریق موجودات زنده مانند قارچ‌ها و یا به طور صنعتی ساخته شوند.
تتراسایکلین‌ها
اکسی‌تتراسایکلین به وسیله استرپتومیسس‌اورئوفیشنس و استرپتومیسسریموزس تولید می‌گردد. تتراسایکلین به طور نیمه‌ساختگی از کلروتتراسایکلین سنتز می‌شود.
شکل ‏11: فرمول ساختاری تتراسایکلین
شکل ‏12: فرمول ساختاری اکسی‌تتراسایکلین
پنی‌سیلین
ساختار اساسی پنی‌سیلین که شامل حلقه تیازومیدین (A) متصل به یک حلقه تبالاکتام (B) است و به حلقه بتالاکتام یک زنجیره جانبی (R) متصل است. هسته پنی‌سیلین اصلی‌ترین بخش آن است و مسئول اصلی‌ترین فعالیت بیولوژیکی است. تغییر متابولیک یا شیمیایی این بخش باعث از دست رفتن فعالیت ضد باکتریایی می‌گردد. زنجیره جانبی مسئول تعیین بسیاری از ویژگی‌های ضد باکتریایی و فارمالوژیک پنی‌سیلین است.
بر حسب ترکیب شیمیایی که برای تخمیر پنی‌سیلیوم استفاده می‌شود، می‌توان انواع پنی‌سیلین‌های طبیعی را تولید نمود. پنی‌سیلین G که بالاترین فعالیت ضد میکروبی در میان این قبیل پنی‌سیلین‌ها را دارد، تنها پنی‌سیلین طبیعی است.
شکل ‏13: فرمول ساختاری پنی‌سیلین
کلرامفنیکل
کلرامفنیکل دارای فرمول شیمیایی زیر است. این آنتی‌بیوتیک در میان ترکیبات طبیعی از لحاظ دارا بودن حلقه نیتروبنزینی منحصر به فرد بوده و مشتقی از اسید دی‌کلرواستیک است. شکل فعال آن از نظر بیولوژیکی چپ گرد است.
شکل ‏14: فرمول ساختاری کلرامفنیکل
مکانیسم باقیماندن آنتی‌بیوتیک‌ها در گوشت، شیر و تخم مرغ
خواص فارماکوکینتیک تتراسایکلین‌ها
اغلب تتراسایکلین‌ها از دستگاه گوارش به میزان کافی اما تکمیل جذب می‌گردند. میزان جذب آنها بستگی به مقدار دارو در دستگاه گوارش داشته و از طرفی با افزایش میزان این داروها داروی جذب نشده نیز افزایش می‌یابد. درصد جذب تتراسایکلین‌ها در دستگاه گوارش بسیار متفاوت است.
به طوری که تتراسایکلین دارای کمترین مقدار 30% و بیشتر درصد جذب برای (داکسی‌سایکلین 95%) و مینوسایکلین (100%) اعلام شده به دنبال تجویز خوراکی، تتراسایکلین‌ها به سهولت از معده و قسمت ابتدایی روده باریک جذب شده و حدود 4-2 ساعت پس از مصرف دارو در حیوانات گوشت خوار بیشترین سطح خونی را دارا می‌باشد که تا حدود 6 ساعت یا بیشتر ادامه یافته و پس از آن کاهش تدریجی شروع می‌شود. به طوری که در حدود 24 ساعت بعد به زحمت می‌توان دارو را در خون یافت. به همین دلیل فواصل 12 ساعت جهت تجویز دارو توصیه شده است قسمتی از دارو توسط کبد تولید و از طریق صفرا دفع گشته و مجدداً توسط داروها جذب می‌گردد به طوری که مقدار کمی از دارو پس از تجویز در خون برای مدت طولانی باقی می‌ماند وجود تتراسایکلین‌ها در گردش خون پس از جذب یک تفاوت فاحش نسبت به آنتی‌بیوتیک‌های دیگر که سریعاً از گردش خون خارج می‌شوند.
اکسی‌تتراسایکلین و تتراسایکلین جهت تزریق عضلانی مناسب بوده و غلظت‌های پلاسمایی قابل تشخیص را در طی 15 دقیقه ایجاد می‌کنند که حداکثر آن پس از یک ساعت می‌باشد و غلظت خونی به مدت 12 ساعت باقی می‌ماند و 24 ساعت پس از تزریق دارو که به تدریج غلظت کاهش می‌یابد تا این که مقادیر جزئی در خون دیده می‌شود. برای تولید حداکثر غلظت‌های خونی در حیوانات نبایستی بیشتر از 10 میلی‌گرم از دارو از راه داخل عضلانی در یک محل تزریق گردد. کلرتتراسایکلین به علت تحریک بافتی و جذب نامنظم و غیر کافی جهت تزریق از راه عضلانی مناسب نمی‌باشد مواد بی‌حس کننده موضعی به بعضی از فراورده‌های تتراسایکلین اضافه شده تا درد ناحیه تزریق عضلانی را کم نماید. این فراورده‌ها به علت اثر نامطلوبی که مواد بی‌حس کننده موضعی ممکن است روی جریان هدایتی قلب داشته باشند نبایستی به طریق وریدی تجویز شوند.
مقداری از کلرتتراسایکلین با اکسی‌تتراسایکلین تجویز شده از راه داخل پستانی نیز به داخل گردش خون جذب می‌شوند. جذب این داروها توسط فرآورده‌های شیر، ژله‌های هیدروکسید آلومینیوم، بیکرنبات سدیم، نمک‌های کلسیم و منیزیم و فرآورده‌های آهن کاهش می‌یابد که به نظر می‌رسد که مکانیسم‌های این کاهش جذب، شلاته شدن با یون‌های دو یا چند ظرفیتی موجود در دستگاه گوارش و کاهش اسیدیته معده باشد.
در پنجاه و چهارمین کمیته مشترک FAO، WHO مقدار ADI در حدود 3-0 میکروگرم در هر کیلوگرم وزن بدن برای اکسی‌تتراسایکلین، تتراسایکلین و کلرتتراسایکلین تنها و یا به صورت ترکیب توصیه شده است. مقدار 200 میکروگرم در هر کیلوگرم عضله 600 میکروگرم در هر کیلوگرم کبد و 1200 میکروگرم در هر کیلوگرم در کلیه در مورد گوسفند، طیور و مقدار 400 میکروگرم در هر کیلوگرم برای تخم مرغ توصیه شده است.
مقدار باقی‌مانده تتراسایکلین‌ها در بافت‌های خوراکی و تخم‌مرغ یک موضوع قابل بحث است و برای جلوگیری از خطرات باقی‌مانده تتراسایکلین‌ها در مصرف‌کننده کمیته مشترک FAO، WHO و اتحادیه اروپا حد مجاز برای اکسی‌تتراسایکلین به مقدار 1/0 PPM در عضله 3/0 PPM در کبد 2%PPM در تخم مرغ تعیین کرده است مقدار دریافت قابل قبول روزانه (AD) برای کل تتراسایکلین‌ها به مقدار 25 میکروگرم برای هر کیلوگرم وزن بدن هر روز تعیین شده است.
خواص فارماکوکینتیک کلرامفنیکل :
به S50 ریبوزوم متصل می‌شود و مانع ساخت پروتئین در باکتری می‌شود و اثر باکتریواستاتیکی خود را اعمال می‌کند. انتشار وسیع در بافت‌ها مایعات بدن از جمله CNS دارد حدود نیمی از دارو با پروتئین باند می‌شود. متابولیزم دارو کبدی است. دفع کلیوی با نیمه عمر 5/4-5/8 ساعت دارد.
روش مصرف این دارو به صورت وریدی می‌تواند باشد اوج اثر در روش وریدی 3-1 ساعت است.
پس از تزریق این دارو در گاو زمان خاص قطع دارو 165 ساعت می‌باشد.به هیچ عنوان نباید باقی مانده این آنتی‌بیوتیک در غذای مصرفی انسان وجود داشته باشد به دلیل اثرات مضر شدید این آنتی‌بیوتیک.
خواص فارماکوکینتیک پنی‌سیلین :
روش مصرف این دارو تزریق عضلانی و وریدی است. شروع اثر گذاری آن بسیار سریع بود و اوج اثر آن 5/0-25/0 ساعت می‌باشد و مدت اثر آن می‌تواند متغیر باشد.
متداول‌ترین راهی که شیر توسط پنی‌سیلین آلوده می‌شود از طریق داخل پستانی در درمان ورم پستان گاوی است.البته تجویز پنی‌سیلین از راه‌های دیگر نیز باعث آلودگی شیر می‌تواند بشود.
تخلیه و از بین رفتن پنی‌سیلین مایع در شیر گاو نیازمند 48 ساعت زمان می‌باشد. در گوساله، باقی مانده پنی‌سیلین در محل تزریق و ادرار 45 روز پس از تزریق قابل ردیابی بود.
اهمیت شناسایی آنتی‌بیوتیک‌ها در مواد غذایی
مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها هر کدام می‌توانند برای انسان عوارض جانبی به دنبال داشته باشند. که باعث به خطر افتادن سلامتی انسان می‌شود. در این بخش به اثرات سوء و مخربی اشاره می‌کنیم که آنتی‌بیوتیک‌های مورد بررسی در این پایان‌نامه باعث آنها می‌شوند.
عوارض جانبی تتراسایکلین‌ها
در این بخش اثرات سوء ناشی از مصرف تتراسایکلین را به طور مفصل شرح می‌دهیم. این اثرات شامل اثرات سمی، سمیت نوری، سمیت کبدی، سمیت کلیوی، اثر در بافت‌های کلسیفه شده، واکنش‌های حساسیت فوق‌العاده و سایر اثرات بیولوژیکی می‌باشد.
اثرات سمی
همه تتراسایکلین‌ها تحریک گوارشی در برخی افراد به وجود می‌آورند و این اثرات بیشتر عوارض مصرف این دارو به صورت خوراکی است. که سوزش اپی‌گاستر، نفخ، ناراحتی شکمی، تهوع و استفراغ را به دنبال دارد. در دوزهای بالا، احتمال پیدایش تحریکات بیشتر است. تهوع و استفراغ غالباً با ادامه درمان فروکش می‌کند و می‌توان با کاهش موقت دوز و یا با مصرف مقادیر کمتر در فواصل بیشتر تحت کنترل در آورد. همچنین از اوفاژیت و اولسرهای مری نیز گزارش شده است. و گاهی پانکراتیت دیده شده. مصرف تتراسایکلین از راه خوراکی باعث اسهال می‌شود. البته اسهال شدید و آبکی است ولی فاقد خون و لوکوسیت می‌باشد. این اسهال از اسهال و آنتروکولیت غشاء کاذب ناشی از کلاستریدیوم دیفسیل که تهدید کننده جان بیمار محسوب می‌شود، تشخیص داده شود.
سمیت نوری
در افراد تحت درمان در صورت قرار گرفتن در معرض نور خورشید واکنش پوستی ملایم تا شدید به وجود می‌آورد. این پدیده را واکنش فوتوتوکسیستی نامند که در 1 تا 2 درصد بیماران تحت درمان با دمکلوسیکلین یافت می‌شود. اونیکولیز و پیگمانتاسیون ناخن‌ها ممکن است همزمان بروز نماید.
سمیت کبدی
اولین بار در سال 1951 توسط Lepper در بیمارانی که دوزهای بالا تتراسایکلین را از راه سیاه رگ یا از طریق خوراکی دریافت کرده بودند، کشف شد. بررسی میکروسکوپی بافت‌های کبدی تغییرات سیتوپلاسمی نظیر ظاهر شدن و اکئول‌ها و افزایش چربی را نمایان می‌سازد. اکسی‌تتراسایکلین و تتراسایکلین کمتر از سایر مشتقات هپاتوتوکسیک‌اند. بیشتر این واکنش‌ها در اثر مصرف روزانه 2 گرم یا بیشتر از این آنتی‌بیوتیک از راه تزریق روی می‌دهد. زنان باردار نسبت به سمیت کبدی و آسیب کبدی ناشی از تتراسایکلین‌ها بیشتر حساس می‌باشند.
ابتدا عوارض ناشی از این دارو به صورت یرقان خود را نشان می‌دهد و به دنبال آن ازوتمی اسید وز شوک غیر قابل برگشت بروز می‌کند. در دوران بارداری چربی کبد افزایش می‌یابد اما بعد از استفاده از تتراسایکلین این مقدار به مراتب فزونی می‌یابد.
سمیت کلیوی
تتراسایکلین در بیماران کبدی باعث تشدید اورمی می‌شود و این کار را با متوقف کردن سنتز پروتئین و افزایش اثر کاتابولیک انجام می‌دهد. ارتباط احتمال بین این دارو و پیدایش اختلال کلیوی گزارش شده است. دیابت نفروجنیک بی مزه در برخی بیماران تحت درمان با دمکلوسیکلین مشاهده شده است.
مشخصات بالینی تهوع، استفراغ، پولی اوری، پولی دیپسیا، پروتئنوری اسیدوز، گلیکوزوری و آمینواسیدوری یعنی شکلی از سندرم Fanconi در بیمارانی که تتراسایکلین تاریخ گذشته و تجزیه نشده دریافت نموده، مشاهده می‌شود که در اثر سمیت در توبول‌های کلیوی پروگسیمال به وجود می‌آید.
اثر در بافت‌های کلسیفه شده
درمان کودکان با تتراسایکلین در دراز مدت یا کوتاه مدت باعث پیدایش لکه‌های قهوه‌ای در دندان می‌شود. اثرات سوء و خطرات ناشی از این آنتی‌بیوتیک‌ها به هنگامی که تتراسایکلین در نوزادان و اطفال قبل از جوانه زدن دندان‌ها تجویز گردد بیشتر است. پیگمانتاسیون دائمی دندان‌ها زمانی به وجود می‌آید که این آنتی‌بیوتیک‌ها در فاصله 2 ماهگی تا 5 سالگی تجویز گردد.
به وجود آمدن پیگمان زرد فلورسانس رو مینای دندان‌ها که حداکثر طیف جذبی آن با پرتو فرابنفش در طول موج 270 نانو متر است، اولین ویژگی این اثرات است. رسوب این آنتی‌بیوتیک‌ها در دندان و استخوان‌ها به علت خاصیت کیلیپ کننده و تشکیل کمپلکس تتراسیکلین کلسیم اورتوفسفات می‌باشد. یکی از نشانه‌های اکسیداسیون آنتی‌بیوتیک تغییر رنگ فلورسانس زرد به صورت رنگ قهوه‌ای غیر فلورسانس است. تشکیل این فرآورده با نور تشدید می‌شود و این تغییر رنگ دائمی است. تجویز این دارو در زنان باردار موجب تغییر رنگ در دندان‌های کودکان آنها می‌گردد. این نوع پر خطر برای دندان‌ها از اواسط بارداری چهار تا شش ماهگی بعد از زایمان برای دندان‌های شیری است. از چند ماهگی تا 5 سالگی ممکن است به درمان با تتراسایکلین حساس باشند.
تتراسایکلین‌ها می‌توانند در استخوان‌بندی کودکان رسوب کنند. چهل درصد پرسیون رشد استخوانی که با اندازه‌گیری ساق کوچک تعیین می‌شود در کودکان پیش رس تحت درمان با این آنتی‌بیوتیک نشان داده شده است.
در اثر تزریق‌های مکرر درون سیاه رگی این دارو باعث ترومبوفلیت می‌شود. در درمان دراز مدت با تتراسایکلین‌ها موجب تغییراتی در خون می‌شویم. مانند لوکوسیتوز لمفو سیستم‌های غیر طبیعی گرانولاسیون توکسیک گرانولوسیت‌ها و پورپوره‌ای تروموسیتوبنیک. تتراسایکلین‌ها در درمان‌های عادی در اطفال ممکن است موجب افزایش درد درون جمجمه‌ای شده و موجب برآمده شدن ملاج گردد که قطع آنتی‌بیوتیک به حالت عادی می‌گردد.
واکنش‌های حساسیت فوق‌العاده
واکنش‌های پوستی نادر که در اثر مصرف این دارو به وجود می‌آید می‌تواند راش‌های تمشک مانند کهیر درماتیت پوسته پوسته شونده گسترده باشد. از واکنش‌های آلرژیک شدیدتر می‌توان به آنژیوادم و آنافیلاسکی نام برد. دیگر اثرات حساسیت فوق‌العاده می‌تواند سوزش چشم‌ها و التهاب و ترک خوردن لب‌ها، التهاب اتروفیک یا هیپوتروفیک می‌باشند که ممکن است هفته‌ها با ماه‌ها بعد از قطع دارو دوام پیدا کند. تب درجات مختلف، ائوزینوفیلی دیده می‌شود و آسم هم می‌تواند بروز کند. باید به خاطر داشت که حساسیت تقاطعی بین انواع تتراسایکلین شایعه است.
سایر اثرات بیولوژیک
مانند همه موارد ضد میکروبی، اگر تتراسایکلین از راه خوراکی یا تزریق مصرف شوند ممکن است موجب پیدایش عفونت ثانویه توسط باکتری‌ها و مخمرهای مقاوم گردد. عفونت‌های گلوئی، خوراکی و حتی سیستمک از میان عفونت‌های ثانویه مهم‌ترین آنها عفونت روده‌ای است. که از مصرف خوراکی یا تزریقی حاصل می‌شود. برای کاهش دادن رویداد اثرات سمی روش‌های احتیاطی بایستی در مصرف تتراسایکلین‌ها رعایت کرد. این آنتی‌بیوتیک‌ها را در بیماران باردار نباید مصرف کرد. در درمان‌های عفونت‌های عادی در کودکان کمتر از 8 سال نباید تجویز کرد. از مصرف تاریخ گذشته آن باید جدا خودداری کرد.
عوارض جانبی کلرامفنیکل
در این بخش اثرات سوء ناشی از مصرف کلرامفنیکل را به طور مفصل شرح می‌دهیم. این اثرات شامل واکنش‌های حساسیت فوق‌العاده، سمیت خونی و اثرات سمی و تحریکی می‌باشد.
واکنش‌های حساسیت فوق‌العاده
راش‌ها پوستی ماکولاریا ویزکولار در نتیجه حساسیت فوق‌العاده نسبت به کلرامفنیکل پیدا می‌شود. گرچه نسبتاً نادر است. گاهی این علائم با تب همراه بوده. آنژیوادم از عوارض نادر مصرف این دارو می‌باشد. درمان بیماری‌هایی مانند سفلیس، بروسلوز و تب تیفوئید با کلرامفنیکل باعث بروز واکنش‌های Jarish Herxheimer می‌شود که بلافاصله بعد از درمان خود را نشان می‌دهد.
سمیت خونی
مهم‌ترین اثر سو ناشی از کلرامفنیکل در مغز استخوان دیده می‌شود. کلرامفنیکل عامل شایع پن‌سیتوپنی است. باعث تغییراتی در خون محیطی بدن می‌شود مانند ترمبوسیتوپنی، آپلازی مغز استخوان و پن‌سیتوپنی مرگ‌آور. این رویداد بستگی به دوز مصرفی ندارد. در افراد تحت درمان طولانی غالباً دیده می‌شود. با بررسی 576 مورد دیسکرازی خونی ناشی از کلرامفنیکل معلوم گشته که کم خونی آپلاستیک شایع‌ترین عارضه بوده و 70% موارد را شامل می‌شود.
HOH با یک بررسی نشان داد که کم خونی آپلاستیک در اثر تزریق کلرامفنیکل به وجود نمی‌آید بلکه از طریق جذب فرآورده‌های ناشی از تجزیه کلرامفنیکل از طریق لوله گوارش به وجود می‌آید. مشخصات ساختاری کلرامفنیکل موثر در ایجاد کم خونی آپلاستیک تصور می‌رود گروه نیترو باشد که احتمالاً به وسیله میکروفلور روده به یک ماده سمی حد واسط متابولیزه می‌شود.
دومین اثر خونی کلرامفنیکل، ساپرشن اریتروئیدی شایع و در عین حال قابل برگشت مغز استخوان است که تصور می‌رود با متوقف شدن سنتز پروتئین‌های میتوکندویایی رخ می‌دهد. در نتیجه جذب Pe59 توسط تورموپلاست‌ها کاهش پیدا می‌کند و این ایزوتوپ وارد ترکیب هم می‌شود. علائم بالینی ابتدا به صورت رتیکولوسیتوپنی بعد از 5 تا 7 روز شروع به بروز می‌کند. به دنبال آن کاهش هموگلوبین، افزایش آهن پلاسما واکئل‌دار شدن. سیتوپلاسم و اشکال اریتروئید اولیه و سازنده سلول گرانولیست و همچنین نور مونوبلاستوز و پیدایش اشکال اریتروسیت زودرس می‌باشد کولوپنی و ترومبوسیتوپنی نیز رخ می‌دهد.
مصرف کلرامفنیکل همراه به مشکل کبدی مانند یرقان منجر به دپرسیون اریتروپوئزسین می‌شود. تقریباً یک سوم بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی شدید این واکنش را نشان می‌دهند.
اثرات سمی و تحریکی
بعد از مصرف این دارو احتمال دارد تهوع، استفراغ، احساس بدمزگی دهان دیده شود. از اثرات سمی نادر این دارو تیرگی و بی حسی انگشتان است.در حدود 3 تا 5 درصد کودکانی که دچار موکوویسیدوز هستند و با کلرامفنیکل درمان می‌شوند. نوریت چشمی دیده می‌شود که این پدیده در اثر از بین رفتن متقارن سلول‌های گانگلیونی شبکیه و آترونی الیاف در عصب چشمی ایجاد می‌شود.
سندرمی به نام Gray Syndrome وجود دارد که در نوزادان به ویژه کودکان نارس دیده می‌شود که در اثر مصرف این دارو در دوزهای بالا به وجود می‌آید. این بیماری معمولاً 2 تا 9 روز بعد از درمان شروع می‌شود. علائم بالینی آن در 24 ساعت اول عبارتند از: استفراغ، عدم رغبت به شیر خوردن، تنفس نامنظم و تند، نفغ شکم دوره‌های سیانوز و اسهال رقیق و سبز رنگ.
دو مکانیسم احتمالی مسئول این اثر سمی در نوزادان وجود دارد:
ناتوانی در کونژوگه نمودن دارو با گلوروونیک اسید به علت فعالیت کم گلورونیک ترنسفراز کبدی که از ویژگی‌های 3 تا 4 هفته اول زندگی است.
ترشح ناکافی کلیوی داروی کونژوگه نشده در نوزادان
کلرامفنیکل در دیگر اندام‌هایی که مصرف اکسیژن زیاد دارند ممکن است سیستم‌های آنزیمی میتوکندریایی را تحت تاثیر قرار دهد. تغییرات آنسفالوپاتی و کاردیومیوپاتی هم گزارش شده است.
عوارض جانبی پنی‌سیلین
در این بخش اثرات سوء ناشی از مصرف پنی‌سیلین را به طور مفصل شرح می‌دهیم. این اثرات شامل واکنش‌های حساسیت فوق‌العاده می‌باشد.
واکنش‌های حساسیت فوق‌العاده
حساسیت فوق‌العاده شایع‌ترین اثرات سوء ناشی از پنی‌سیلین‌ها بوده و این داروها احتمالاً شایع‌ترین علت آلرژی داروئی محسوب می‌شوند. گروه‌های مختلف پنی‌سیلین از لحاظ ایجاد آلرژیک با یکدیگر فرق ندارند. علائم آلرژیک نسبت به پنی‌سیلین شامل راش ماکولوپاپولر، راش کهیری تب، اسپاسم نای و اسکولیت، بیماری سرمی، درماتیت پوسته پوسته شونده، سندروم Steven-Johnson و آنافیلاکسی می‌باشد. در کل رویداد چنین واکنش‌هایی می‌تواند بین 7 تا 10 درصد باشد. هرچند حذف آنتی‌بیوتیک معمولاً منجر به از بین رفتن سریع تظاهرات آلرژیک می‌شود، ولی ممکن است علائم به مدت 1 تا 2 هفته و یا مدت بیشتری بعد از قطع درمان دوام پیدا کند.
در برخی موارد واکنش خفیف بوده و حتی با ادامه مصرف پنی‌سیلین ناپدید می‌گردد. در موارد نادری به علت احتمال مرگ باید مصرف پنی‌سیلین برای فرد ممنوع گردد. باید خاطر نشان شود که پدیده شوک آنافیلاکسی به دنبال خوردن دوزهای کوچک این آنتی‌بیوتیک یا آزمایش پوستی یا مقادیر ناچیز دارو پدید می‌آید. پنی‌سیلین به صورت کووالان با پروتئین‌ها واکنش می‌دهد و به صورت هاپتن عمل می‌کند. پنسیلویل یکی از مهم‌ترین ماده‌های حد واسط آنتی‌ژنیک حاصل از پنی‌سیلین است که از باز شدن حلقه بتالاکتام تولید می‌شود. پنسیلویل شاخص اصلی آلرژی ناشی از پنی‌سیلین است.
آنتی‌کورهای ضد پنی‌سیلین اصولاً در همه بیمارانی که دارو را دریافت نموده‌اند و در بسیاری از بیمارانی که این دارو را دریافت نموده‌اند و در بسیاری از بیمارانی که به طور آگاهانه در معرض آن قرار نگرفته‌اند، قابل تشخیص است. درمان تازه با این آنتی‌بیوتیک موجب افزایش آنتی‌کورهای ضد پنی‌سیلین می‌شود که حساس کننده پوست می‌باشند. واکنش‌های پوستی در افراد آتوپیک 3 تا 4 برابر بالاتر از افراد غیر آتوپیک است. بررسی‌های کلینیکی وایمونرلوژیک نشان داده که آلرژیک سریع پوستی با دخالت IgE انجام می‌گیرد.
واکنش‌ها شدید و کهیر تأخیری معمولاً با وساطت آنتی‌کورهای حساس کننده پوست که ویژگی شاخص‌های مهادی دارند پدید می‌آیند. برخی واکنش‌های ماکولوپاپولر واریتماتوز احتمال دارد که به علت اثر سمی کمپکس آنتی‌ژن آنتی‌کور که رده آنتی‌کورهای Igmاست پدید می‌آید. راش‌های پوستی، جوش‌های مخملک مانند سرخک مانند و ویزیکلوروتاولی از عوارض ناشی از حساسیت به پنی‌سیلین است. پورپوره آی‌ترومبوسیتوپنیک به ندرت دیده می‌شود. گاهی در داروسازان، پرستاران و پزشکانی که محلول‌های پنی‌سیلینی تهیه می‌نمایند، درماتیت تماسی بروز می‌کند. واکنش‌های شدیدتر پوست به صورت درماتیت پوسته پوسته شونده پدیدار می‌شود. این ضایعات ممکن است خیلی شدید بوده و انتشار غیر تیپیک داشته و مشخص کننده سندروم Steven-Johnson می‌باشد. شدیدترین واکنش حساسیت فوق‌العاده ناشی از آنژیوادم و آنافیلاکسی است. مشخصات بالینی آنژیوادم شامل تورم مشخص لب‌ها، زبان، صورت و بافت‌های دور حدقه است که غالباً با تنفس آسمی و کهیر توأم است و به دنبال تجویز انواع مختلف پنی‌سیلین به طور موضعی، خوراکی یا سیستمیک مشاهده می‌شود. واکنش‌های آنافیلاکتیک و آنافیلاکتوئید حاد ناشی از انواع اشکال داروئی پنی‌سیلین مهم‌ترین خطر سریع محسوب می‌شوند. واکنش آنافیلاکتوئید در همه سنین می‌تواند بروز نماید. احتمال پیشامد این واکنش بین 04/0 تا 2/0 درصد در افراد تحت درمان است. در حدود 001/0 درصد از افرادی که تحت درمان با این دارو هستند، احتمال مرگ در اثر آنافیلاکسی وجود دارد. آنافیلاکسی غالباً به دنبال تزریق پنی‌سیلین بروز می‌کند، گرچه پس از مصرف آن از راه خوراکی نیز و حتی وارد کردن درون پوستی مقدار بسیار کم به منظور آزمایش وجود حساسیت فوق‌العاده مشاهده شده است. صفات کلینیکی که پیدا می‌شود از لحاظ شدت متغیر است. شدیدترین آن افت ناگهانی فشار خون و مرگ سریع است. در موارد دیگر انقباض نای همراه با آسم شدید یا شکم درد، تهوع و استفراغ دیده شده است. همچنین ضعف فوق‌العاده و پایین آمدن فشار خون یا اسهال، جوش‌های پوستی پور پوریک از مشخصات رویداد آنافیلاکسی است.
بیماری سرمی نیز با وساطت آنتی‌کورهای IgG رخ می‌دهد که به صورت تب خفیف، راش و لوکوپنی تا مفصل درد یا آرتریت شدید، پور پوره‌آ، لمفادنوپاتی، سپانومگالی، تغییرات ذهنی، ناهنجاری‌های الکتروکاردیوگرافیک، ادم عمومی آلبو مینوری، هماتوری خود را نشان می‌دهد. این واکنش معمولاً به دنبال درمان پنی‌سیلین بروز می‌کند. در بررسی مغز استخوان متوقف شدن مرحله بلوغ سلول‌ها نشان داده شده است. تب می‌تواند تنها نشانه واکنش حساسیت فوق‌العاده نسبت به پنی‌سیلین باشد. واکنش تب دار معمولاً در عرض 24 تا 36 ساعت پس از تجویز دارو ناپدید می‌گردد. ولی گاهی ممکن است چند روز دوام پیدا کند. یکی از عوارض نادر حساسیت به پنی‌سیلین ائوزینوفیلی است. گاهی ممکن است تنها ناهنجاری به وجود آمده باشد و ائوزینوفیل‌ها 10 تا 20 درصد یا گاهی بالاتر تعداد کل گویچه های سفید گردش خونی را شامل گردد.
مروري بر تحقيقات انجام شده

در [14] مطالعه نمونه‌های شیر بز برای جداسازی تتراسایکلین و کلروتتراسایکلین جمع آوری شد. 57 نمونه از کل شیر موجود برداشته شد و 113 نمونه از تانکر حمل شیر جمع‌آوری شد. انجام آزمون رپید اختصاصی و کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا برای انجام این آزمون در نظر گرفته شد. از جداساز فرابنفش و شیب شستشو در آزمون HPLC استفاده شد.
ستون c8 (3.9×150mm , 4µm , waters) و فاز متحرک (0.8 ml/min) شامل استونیتریل، متانول و 0.05 mol/ml و اسید با نسبت 13:13:74 استفاده شد. هیچ کدام از نمونه ها بررسی شده با آزمون رپید اختصاصی باقیمانده‌ای از آنتی‌بیوتیک تتراسایکلین نشان ندادند. در تمام نمونه‌ها که توسط آزمون HPLC بررسی شدند مقدار کمی تتراسایکلین جدا شد. از هیچکدام از نمونه‎های باقیمانده‌ی کلروتتراسایکلین جدا نشد. تمام نمونه‌ها مورد آزمون باقیمانده تتراسایکلین را نشان دادند. اکسی‌تتراسایکلین در 6/50% از نمونه‌های مورد آزمون دیده شد.
در [11] یک روش سریع و حساس برای جداسازی باقیمانده آنتی‌بیوتیک‌های اکسی‌تتراسایکلین (OTC)، تتراسایکلین (TC) و کلراتتراسایکلین (CTC) در گوشت بوفالو شرح داده شد. اولین مرحله استخراج به وسیله بافر MCIIvaine که PH آن 85/3 است سپس شستشو فاز مایع است. در این آزمون فاز معکوس ستون c8 استفاده شد و اجزاء در دمای 35 درجه سانتی‌گراد از هم تفکیک شدند. و برای فاز مایع از اکسالیک اسید بافر (01/0 M) با PH:1.6 و استونیتریل/متانول (77:18:5 , v/ v/ v ) استفاده شد که سرعت آن 0.6 L ̷ min بود. طول موج جدا کنندهPDA بر روی 355 nm تثبیت شده بود. حد تشخیص این روش برابر با 0.031 µg ̷ g و کمترین مقداری که می‌توانست تشخیص دهد 0.062 µg ̷ g در ارزیابی آماری نشان داده شد که برآورد تفکیکOTC و TC و CTC از نمونه‌های شاهد مثبت در سه مرحله خالص سازی بالاتر از 78% برای تمام داروها بود.
این روش نیز برای 122 گوشت بوفالو صادراتی که از مناطق مختلف هند جدا شد به کار گرفته شد که از 5 نمونه‌ی آن مقداری باقیمانده OTC جدا شد که کمتر از استانداردهای جهانی بود که توسط سازمان غذا و دارو اروپا و آمریکا تعیین شده بود. TC و CTC در هیچ کدام از نمونه‌ها یافت نشد.
در [9] 408 نمونه از گوشت مرغ و شیر گاو از 10 ناحیه بانکوک در طول تابستان 2000 تا 1999 به صورت اتفاقی برای جداسازی نئومایسین و جنتامایسین و پنی‌سیلین G جمع‌آوری شد. این آزمون توسط روش الایزا انجام شد. 8 نمونه از 40 نمونه گوشت مرغ دارای نئومایسین به اندازه 5.969±0.015 تا 6.977±0.012 pp بود.
بیشترین مقدار نئومایسین مربوط به منطقه بانکوکیا بود و بیشترین مقدار استرپتومایسین و پنی‌سیلین G از nonthaburi prorince



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید