مجله ارگونومیدوره 5، شماره 1، بهار 1396
1270001981708

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

DOI: 10.21859/joe-05012
تاريخ دريافت مقاله: 1395/06/15 تاريخ پذيرش مقاله: 1395/09/13

واژگان کلیدی:

علم سنجیتحلیل محتوابهداشت حرفه ایارگونومیمقاله پژوهشی
6518-405849

پایش یک دهه تولیدات علمی حوزه سلامت کار با تاکید بر پژوهش های ارگونومی
آرام تیرگر 1، سید احسان سمائی 2 *
دانش یار، مرک ز تحقیق ات اخت ال حرک ت، پژوهش کده س امت، دانش گاه عل وم پزش کی باب ل ،باب ل، ای ران.
کارشــناس ارشــد مهندســی بهداشــت حرفــهای، مرکــز تحقیقــات عوامــل اجتماعــی موثــر بــر ســامت، پژوهشــکده ســامت، دانشــگاه علــوم پزشــکی بابــل، بابــل، ایــران.
165616259

نويس نده مس ئول: س ید احس ان س مائی، کارش ناس ارش د مهندس ی بهداش ت حرف ه ای، مرک ز تحقیق ات عوام ل اجتماع ی موث ر ب ر س امت، پژوهش کده س امت، دانش گاه عل وم پزش کی باب ل ،باب ل، ای ران. ایمی ل: samaeiehsan89@gmail.com
چکیده
مقدمــه: یک ی از روشه ای مت داول در بررس ی علم ی مج ات، روش تحلی ل محت وا اس ت. ب ا توج ه ب ه کمب ود مطالع ات از ای ن ن وع در ارگونوم ی، و از س ویی نی از مب رم ب ه اطاعات ی در خص وص س مت و س و و ویژگیهــای پژوهشهــای انجــام شــده و بــه منظــور برنامــه ریزیهــای هــر چــه دقیقتــر، ایــن مطالعــه بــا ه دف تحلی ل محت وای تولی دات علم ی ح وزه س امت کار ب ا تاکی د ب ر ارگونوم ی طراح ی گردی د.
روش کار: ای ن مطالع ه بص ورت مقطع ی در می ان مق الات منتش ره از س وی چن د نش ریه تخصص ی فارس ی و لاتی ن داخل ی ب ا حداق ل سهس ال پیش ینه انتش ار ب رای دورهای دهس اله از س ال 1384 ت ا 1393 انج ام ش د . دادهه ا از طری ق تم ام ش ماری نمونهه ا بهکم ک چکلیس تی محققس اخته و ب ا اس تفاده از روش تحلی ل محت وا جم ع آوری گردی د.
بیش ترین س هم از پژوهشه ا، مرب وط ب ه موض وع ارگونوم ی )27/24 درص د( اس ت. اب زار پژوهش ی م ورداس تفاده در مق الات ارگونوم ی عمدت اً پرسش نامه )77/69 درص د( ب ود. ب ا توج ه ب ه ن وع مطالعات، تنه ا 55/51 درص د از پژوهشه ای ح وزه ارگونوم ی مداخل های ب ود.
نتیجهگی ری: انتش ار مق الات ب ا موض وع ارگونوم ی ط ی ده ه اخی ر رون د روب ه رش د داش ته اس ت. اکث ر پژوهشه ا ب ا تاکی د ب ر س امت جس می انج ام پذیرفت ه و از ابع اد روان ی و اجتماع ی س امت نس بتاً غفل ت شدهاس ت. بیش تر تحقیق ات ح وزه ارگونوم ی از ن وع مطالع ات توصیف ی، تحلیل ی و مقطع ی ب ود. درهمی نراس تا توج ه بیش تر ب ه مطالع ات مداخل های احس اس میش ود. تمامی حقوق نشر برای دانشگاه علوم پزشکیهمدان محفوظ است.
ي افتههــا: دادهه ای حاص ل از اس تخراج 927 مقال ه از 5 نش ریه تخصص ی ط ی ی ک ده ه، نش ان داد ک ه
مقدمه
نی روی انس انی در ه ر س ازمان، موسس ه و صنع ت از قیمتیتری ن عناصــر آن مجموعــه قلمــداد شــده و بســیار طبیعــی اســت کــه ســامت آنهــا بــا توجــه بــه جایــگاه ســامت بــرای هــر فــرد از مرتبــه بســیار بالایــی برخــوردار باشــد] 1, 2[. دقیقــاً بــه همیــن دلی ل نی ز انج ام پژوه ش در خص وص س امت آنـان از اهمی ت ویــژهای برخــوردار اســت. اطاعــات بدســت آمــده از پژوهشهــا گرچــه از طــروق مختلفــی ماننــد کتــاب، پایان نامــه، مجــات ، گزارشهــای تحقیقاتــی، اجا سهــا و یــا دیگــر روشهــا قابــل انتش ار هس تند ام ا مج ات علم ی در مقایس ه ب ا دیگ ر بس ترها از نق ش مهم ی در ارتباط ات علم ی برخ وردار ب وده و در راس تای بهب ود عل م و تحقی ق نق ش وی ژه ای ایف ا میکنن د] 1, 2[. مج ات علم ی یک ی از ابزاره ا بس یار مه م ب رای انتش ار یافتهه ا در ح وزه س امت نی روی کار محس وب میش وند، چ را ک ه انتش ار مق الات در مجلهه ای تخصص ی ب ه دلای ل متفاوت ی مانن د تازگ ی، کوت اه بــودن مطلــب، ســرعت انتقــال زیــاد، چــاپ و توزیــع ســریعتر و معرفــی آخریــن پژوهشهــا بــه طــور معمــول بــرای محققــان از جذابیــت بیشــتری برخوردارنــد] 3, 4[. از ســویی دیگــر، برخــی پژوهشه ا نش ان دادهان د ک ه مج ات بی ش از س ایر ان واع مناب ع مــورد اســتفاده قــرار گرفتــه]5, 6[ و میــزان تولیــدات بــه همــراه کیفیــت مجــات و نیــز میــزان اســتفاده افــراد جامعــه از ایــن مناب ع، یک ی از ش اخص های رش د علم ی در ه ر جامع ه محس وب می شــود] 7[. بنابرایــن بــا توجــه بــه اهمیــت نقــش مجــات و مطالــب منتشــره در قالــب مقــالات، لازم اســت مجــات نیــز بــه عنــوان یکــی از روشهــای ارائــه دهنــده اطاعــات جدیــد، مــورد ارزیابــی و بررســی علمــی قرارگیرنــد] 3[.
1270001981708

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

یکــی از روشهــای متــداول و مبتنــی بــر متــن در بررســی علمــی مجــات، روش علم ســنجی اســت] 2[. کــه بــا اســتفاده از روشهایــی ماننــد تحلیــل کمــی و محتوایــی مقــالات) ContentAnalysis( و یــا تحلیــل اســتنادی) Citation Analysis( بــه بررس ی و ارزیاب ی وضعی ت برونداده ای علم ی پرداخت ه می ش ود 8][. در روش تحلی ل کم ی و محتوای ی، ارزیاب ی علم ی مج ات از حی ث موضوع ات متف اوت مانن د تع داد مق الات در ه ر موض وع ،ن وع مطالع ات، روش جم ع آوری دادهه ا و ی ا س ایر م وارد بص ورت کمــی مــورد بررســی قــرار میگیرنــد] 1, 2[. در کشــور مــا طــی ســالهای اخیــر بــا افزایــش توجــه بــه عوامــل ارگونومیکــی بــه عنــوان یــک عامــل زیــان آور محیــط کار، تحقیقهــای بســیاری ص ورت پذیرفت ه ت ا بدانج ا ک ه ش اهد انتش ار مق الات داخل ی زیــادی بــا موضــوع ارگونومــی در مجــات تخصصــی ســامت کار بوده ایــم. تحــت چنیــن شــرایطی، تحلیلمحتــوای مجــات حــوزه ســامت کار بــا تاکیــد بــر مقولــه ارگونومــی، عــاوه بــر روشــن س اختن خ ط س یر و سیاس تهای کل ی دس ت ان درکاران اینگون ه مجــات، ابــزار مناســبی بــرای ارزیابــی و تحلیــل موضــوع و ســیر تح ول مق الات ح وزه س امت نی روی کار ب وده و در عی ن ح ال گویــای حوزههــای موضوعــی اســت کــه پژوهشــگران بــه آن عا قهمنــد بــوده و بدلیــل نیازهــای جامعــه و یــا فراهــم بــودن بســتر پژوهــش، پیرامــون آنهــا بــه تحقیــق میپردازنــد. البتــه بــا اس تفاده از تحلیلمحت وای مق الات ام کان بررس ی س یر تکامل ی راهبرده ای پژوه ش و ابزاره ای گ ردآوری دادهه ا نی ز میس ر ب وده و از ایــن رهگــذر می تــوان بــه دغدغههــای جامعــه علمــی هــر ح وزه تخصص ی از جمل ه ارگونوم ی و بهداش ت حرف ه ای پ ی ب رد .ای ن روش همزم ان ق ادر اس ت الگ وی رفت ار علم ی نویس ندگان را تحلی ل ک رده و از ای ن طری ق در ب الا ب ردن کیفی ت آنه ا مؤث ر باشــد. تحلیــل محتــوای مقــالات همچنیــن بــه سیاســت گــذاران و دســت انــدرکاران ایــن امــکان را میدهــد تــا بــا دســتیابی بــه برخ ی اطاع ات لازم، ب ه برنامه ریزیه ای دقیق ت ری در خص وص تحقیق ات و سیاس تهای پژوهش ی مب ادرت ورزن د. گفتن ی اس ت ک ه ب ا وج ود اهمی ت پای ش علم ی در ب رون داد مج ات، تاکن ون مطالع ات بس یار مح دودی در خص وص وضعی ت ب رون داد علم ی در حــوزه س امت نیــروی کار مخصوصــاً حـوزه ارگونوم ی صــورت گرفت ه اس ت] 9[. بعن وان نمون ه عل یگل و هم کاران در مطالع ه خــود) 1390( نشــان دادنــد کــه موضوعــات پرداختــه شــده در ح وزه س امت نی روی کار، از توزی ع نامناس بی برخ وردار هس تند ،ب ه ط وری ک ه عوام ل زی ان آور ارگونومیک ی، بیش ترین بخ ش از موضوع ات م ورد توج ه در پژوهشه ا ب وده اس ت] 10[. همچنی ن حســن زاده رنگــی و همــکاران در مطالعــه خــود) 1394( نشــان دادنــد کــه موضوعــات بیومکانیــک، آنتروپومتــری و فیزیولــوژی کار، مضمــون اصلــی در مقــالات چــاپ شــده در مجلــه HumanFactors بودهان د] 11[. ب ا توج ه ب ه محدودی ت مطالع ات انج ام شــده در راســتای تحلیــل محتــوای مقــالات منتشــره بــا موضــوع ارگونومــی در کشــور، و از ســویی نیــاز مبــرم بــه اطاعاتــی در خصــوص ســمت و ســو و ویژگیهــای پژوهشهــای انجــام شــده بــه منظــور برنامــه ریزیهــای هــر چــه دقیقتــر، ایــن مطالعــه ب ا ه دف تحلی ل محت وای تولی دات علم ی ح وزه س امت کار ب ا تاکی د ب ر ارگونومـی طراحـی گردیـد. امی د اس ت بـا اس تفاده از یافتههــای ایــن پژوهــش بتــوان گام موثــری در تعییــن هــر چــه دقیق تــر اولویتهــای پژوهشــی و حیطههــای نیازمنــد تحقیــق در راسـتای اه داف عل م ارگونوم ی در کش ور برداش ت.
روش کار
ای ن مطالع ه توصیفی-تحلیل ی ب ه ص ورت مقطع ی طی س ال 4931 بــرای دورهای ده ســاله از ســال 1384 تــا 2005) 1393 تــا 4102 می ادی( در می ان مج ات تخصص ی ح وزه بهداش ت حرف های در کش ور انج ام ش د. جامع ه پژوهش ی در ای ن مطالع ه ش امل تم ام مق الات چ اپ ش ده در مجات علمی-پژوهش ی در حوزه س امت کار و بهداش ت حرف های از اولی ن ش ماره ت ا آخری ن ش ماره س ال 3931 ب ود. تع دادی از ای ن مج ات ب ه عن وان مج ات هس ته شناس ایی ش دند ک ه معیاره ای ورود ای ن مج ات ب ه پژوه ش ش امل: علم ی پژوهش ی ب ودن، انتش ار منظ م و برخ ورداری از حداق ل 4 ش ماره در س ال )فصلنام ه( و انتش ار مق الات حداق ل ب ه می زان س ه س ال پــی در پــی بــود. بنابرایــن، مجاتــی کــه فاقــد ویژگیهــای فــوق بودن د از مطالع ه خ ارج ش دند. لازم ب ه توضی ح اس ت ک ه منظ ور از مج ات هسـته، مج ات پ ر اس تفاده و تخصص ی حـوزه علم ی م ورد نظ ر میباش د. مجات ی ک ه ب ه عن وان مج ات هس ته وارد مطالع ه ش دند، ش امل مج ات فارس ی زب ان: 1( مجل ه س امت کار ای ران 2( فصلنام ه بهداش ت و ایمن ی کار ،3( فصلنام ه ط ب کار و مجــات انگلیســی زبــان شــامل: 4( International Journal ofOccupational Hygiene و 5( The International Journal
1270001981708

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

of Occupational and Environment Medicine بودنــد .نمونــه گیــری بــه صــورت سرشــماری تمــام مقــالات منتشــره در ح وزه ارگونوم ی در مج ات م ورد پژوه ش در نظ ر گرفت ه ش د. ب ه منظ ور جم ع آوری اطاع ات، از ش یوه مت داول در حوزه علم س نجی بعن وان یک ی از رایجتری ن روش های ارزیاب ی فعالیته ای علم ی و کم ی س ازی توس عه آن اس تفاده ش د. ابت دا چکی ده کلی ه مق الات تهی ه و س پس اطاع ات توس ط چ ک لیس ت مؤلف س اخته )ش امل بررس ی تع داد نویس ندهها، ح وزه موضوع ی، روش شناس ی مطالع ه ،ن وع اب زار جم ع آوری، تع داد کلی د واژهه ا( ثب ت گردی د )ج دول 1(. لازم بــه ذکــر اســت در مــواردی کــه تکمیــل اطاعــات مــورد نظــر میســر نمیشــد، کل مقالــه مــورد مطالعــه قــرار میگرفــت .مق الات راه یافت ه ب ه مطالع ه ب ر اس اس محتوی ات چ ک لیس ت ،م ورد بررس ی ق رار گرفتن د. دادهه ای جم ع آوری ش ده ب ا اس تفاده از ن رم اف زار Excel 2007 م ورد تجزی ه و تحلی ل ق رار گرف ت و در قال ب آم ار توصیف ی و ب ا اس تفاده از ج داول و نموداره ا ارائ ه ش د.
یافته ها
ب ا توج ه ب ه بررس یهای 5 مجل ه تخصص ی داخل ی ح وزه س امت کار و بهداش ت حرف های، در مجم وع تع داد 927 مقال ه در ی ک دوره 10 ســاله) 1384 تــا 1393( بــه چــاپ رســید کــه از ایــن تعــداد
225 مقال ه) 27/24 درص د( مرب وط ب ه عوام ل زی انآور ارگونوم ی در محی ط کار ب ود. ش ایان ذک ر اس ت ک ه نس بت مق الات منتش ره ب ا موض وع عوام ل ارگونومی ک نس بت ب ه س ایر عوام ل از بیش ترین ســهم برخــوردار بــود. از تعــداد 225 مقالــه مربــوط بــه حــوزه ارگونوم ی 152 م ورد) 56/67 درص د( ب ه زب ان فارس ی و 73 م ورد 32/44) درص د( ب ه زب ان انگلیس ی ب وده اس ت. ب ا توج ه ب ه نتای ج مش خص شـد کـه در گ ذر زم ان ط ی ده ه گذش ته، همس و ب ا افزای ش تع داد مق الات منتش ره در ح وزه بهداش ت حرف های، ش اهد رش د تع داد مق الات در ح وزه ارگونوم ی نی ز بودهای م )تصوی ر 1(.
جدول 2: توزیع فراوانی و درصد تعداد نویسندگان و کلمات کلیدی در مقالات ارگونومی چاپ شده طی سال های 2005-2014 میادی
متغییرفراوانیفراوانی نسبی
تعداد نويسندگان در مقالات
یک نویسنده855/3
دو نویسنده2712
سه نویسنده5424
بیش از سه نویسنده13645/60
کلمات کلیدی
1 تا 3 کلمه1945/8
3 تا 5 کلمه16678/73
بیش از 5 کلمه4077/17
جدول 1: متغیرهای مورد بررسی در تحلیل محتوی مقالات ارگونومی چاپ شده طی سال های 2005-2014 میادی
رديفمتغییرسطوح
1تعداد نویسندهتعداد
2حوزه موضوعی1: بعد جسمانی ،2: بعد روانی ،3: بعد اجتماعی ،4: بعد جسمی-روانی ،5: بعد جسمی-اجتماعی ،6: بعد روانی-اجتماعی ،7: مطالعات سازمانی-مدیریتی ،8: مطالعات بنیادی
3روش شناسی مطالعه1: مداخله ای 2: آزمایشگاهی 3: مقطعی؛ توصیفی؛ تحلیلی؛ مورد شاهدی؛ گذشته نگر و غیره
4نوع ابزار جمع آوری داده ها1: پرسشنامه ،2: غیرپرسشنامه
5تعداد کلید واژه های مقالاتتعداد
آنگون ه ک ه از نتای ج ب ر میآی د در س الهای اخی ر، انتش ار مق الات در ح وزه ارگونوم ی از رش د نس بتاً خوب ی برخ وردار ب وده اس ت ب ه
ط وری ک ه رون د رش د پژوهشه ا در ح وزه ارگونوم ی )ب ا متوس ط رش د 14/1%( پ س از ح وزه عوام ل ش یمیایی گوی ای رش دی بی ش از دیگ ر حوزهه ای موضوع ی بودهاس ت. بررس ی 225 مقال ه چ اپ شــده در حــوزه ارگونومــی نشــان داد کــه بیشــترین ســهم از ایــن مق الات) 45/60 درص د( توس ط بی ش از 3 نویس نده تدوی ن ش ده اس ت و مقالات ی ب ا تع داد ی ک، دو ی ا س ه نویس نده از نس بتهای ک م و کمت ری برخ وردار بودهان د. همچنی ن 78/73 درص د از کلم ات کلی دی) 166 م ورد( مق الات ارگونوم ی چ اپ ش ده ط ی ب ازه زمانی م ورد بررس ی، بی ن 3 ت ا 5 کلم ه ب وده اس ت )ج دول 2(.

تصوير 1: روند و نسبت چاپ مقالات ارگونومی در مقایسه با کل مقالات منتشره حوزه بهداشت حرفه ای طی سالهای 1384-93
بررســی حوزه هــای موضوعــی مقــالات ارگونومــی منتشــره در مج ات تخصص ی س امت نی روی کار ب ا توج ه ب ه ابع اد س امت
)جســمی، روانــی، اجتماعــی( نیــز نشــان داد کــه طــی بــازه زمانــی مــورد بررســی، نویســندگان مقــالات، بیــش از همــه بــه بعــد جســمانی ســامت نیــروی کار پرداختهانــد) 67/54 درصــد( و کمتریــن موضــوع پرداختــه شــده در مقــالات مربــوط بــه بعــد اجتماعــی نیــروی کار) 90/0 درصــد( بوده اســت )جــدول 3(.
بررســی وضعیــت نــوع مطالعــات مــورد اســتفاده در مقــالات ارگونومــی، نشــان داد کــه 35 مــورد) 55/15 درصــد( از مقــالات بص ورت مداخل ه ای ،15 م ورد) 69/6 درص د( بص ورت آزمایش گاهی و مابقــی مطالعــات) 175 مــورد معــادل 76/77 درصــد( از نــوع مطالع ات مقطع ی و در قال ب مطالع ات توصیف ی، تحلیل ی، م ورد ش اهدی، گذش ته نگ ر ب ه اج را در آمدهان د. همچنی ن از می ان کل مق الات م ورد بررس ی، اطاع ات 157 پژوه ش) 77/69 درص د( ب ا اســتفاده از پرسشــنامه جمــع آوری گردیــد )جــدول 4(.
جدول 3: توزیع فراوانی و درصد حوزه موضوعی پرداخته شده در مقالات ارگونومی طی سال های 2005-2014 میادی
ابعاد سلامتفراوانیفراوانی نسبی
حوزه موضوعی
جسمی12367/54
روانی710/3
اجتماعی290/0
جسمی-روانی4520
جسمی-اجتماعی333/1
روانی-اجتماعی1380/5
مطالعات سازمانی-مديريتی1943/8
مطالعات بنیادی1377/5
ج دول 4: توزی ع فراوان ی مطل ق و نس بی مق الات ارگونوم ی منتش ره در ارتب اط ب ا س امت نی روی کار ب ه تفکی ک ن وع مطالع ه و اب زار جم ع آوری اطاعــات طــی ســال های 2005-2014 میــادی
متغییرفراوانیفراوانی نسبی
نوع مطالعه )روش شناسی مطالعه(
مداخله ای3555/15
آزمایشگاهی )اندازه گیری(1569/6
موارد دیگر شامل: توصیفی، تحلیلی، مقطعی، مورد شاهدی، گذشته نگر و…17576/77
ابزار جمع آوری داده ها
پرسشنامه ای15777/69
غیر پرسشنامه ای6823/30
بحث
1270001981708Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

ب ا توج ه ب ه نتای ج، ط ی س ال های اخی ر انتش ار مق الات مرتب ط ب ا ح وزه ارگونوم ی در مج ات فع ال در ح وزه بهداش ت حرف ه ای از رونــد رو بــه رشــد برخــوردار بــوده اســت. افزایــش انتشــار مق الات بواس طه تغیی ر در وضعی ت نش ر آنه ا )از دو فصلنام ه ب ه فصلنام ه و در م واردی تبدی ل از فصلنام ه ب ه دوماهنام ه(، افزای ش تعــداد دانشــجویان رشــته بهداشــت حرفهای و البتــه دانشــجویان ارگونومــی در مقاطــع مختلــف را می تــوان از عمــده دلایــل رشــد تولی د مق الات در ای ن ح وزه برش مرد. نبای د از نظ ر دور داش ت ارگونومــی علمــی چندنظامــه اســت. مطالعــات ایــن حــوزه، بــه خاط ر دربرگرفت ن موضوع ات مرب وط ب ه س طح مش ترک انس ان ب ا محی ط کاری، از جمل ه: ش رایط س ازمانی حاک م ب رکار، وضعی ت محیط ی موج ود در مش اغل و ارتب اط آن ب ا ح وادث، فرآینده ای ذهن ی و فعالیته ای مغ زی انس ان و اث ر متقاب ل می ان انس ان و خطاه ا، ارتب اط می ان انس ان و ماش ین، موضوع ات فیزیول وژی کار ،بیومکانیــک شــغلی، آنتروپومتــری و آســیب ها و اختــالات اســکلتی-عضانی در کار و غیــره از گســتردگی وســیعی نســبت بــه ســایر عوامــل زیــان آور محیــط کار برخــوردار میباشــند. ایــن عل م، گس تره وس یعی از سیس تم های صنعت ی، یعن ی محی ط کار ،انســان و ماشــین آلات را مــورد توجــه قــرار میدهــد، می تــوان گف ت ک ه یک ی از مهمتری ن راهه ای توج ه ب ه انس ان و چگونگ ی عملکــرد صحیــح و برتــر او، آگاهــی از اصــول ارگونومـی و کاربــرد آن اصــول در طراحــی پســت های کاری اســت. همچنیــن جــذب دانشــجو در رشــته تخصصــی ارگونومــی طــی ســالهای اخیــر را میتــوان از دلایــل دیگــر رشــد تولیــد مقــالات در ایــن حــوزه برش مرد. البت ه نگارن دگان ب ر ای ن باورن د ک ه احتم الاً س هولت انجــام برخــی از انــواع مطالعــات بویــژه مطالعاتــی کــم هزینــه و ب ه ص ورت مش اهدهای ب ا اس تفاده از قل م و کاغ ذ) Pen-PaperObservational Methods( میتوانــد از دیگــر دلایــل توســعه مطالعــات در ایــن حــوزه در مقایســه بــا دیگــر حوزههــا قلمــداد گ ردد. همچنی ن ط ی س ال های اخی ر اث ر دسترس ی گس ترده تر بــه منابــع علمــی از طریــق پایگاههــای اطاعاتــی، ایجــاد فضــای مجــازی جهــت انتشــار یافتههــای پژوهشــی از طریــق اینترنــت ،و دســتیابی بــه یافتههــای کشــورهای پیشــرفته و صاحــب نظــر در حــوزه ارگونومــی را می تــوان از دیگــر دلایــل رشــد نســبی تولیــدات علمــی حــوزه ارگونومــی در ایــران قلمــداد کــرد. البتــه ناگفت ه نمان د ک ه رش د انتش ار مق الات علم ی ب ه دلای ل متع دد طــی ســال های گذشــته بیســابقه نبــوده و در دیگــر حوزههــای علم ی نی ز کمابی ش بدلی ل برخ ی م وارد ف وق ب ا چنی ن رون دی در کش ور روب رو بوده اس ت] 7[. یک ی دیگ ر از نتای ج حاص ل ای ن پژوه ش، مش اهده هم کاری گروه ی بی ن پژوهش گران ایران ی در خصــوص تحقیــق و تدویــن مقــالات در حــوزه ارگونومــی اســت .آنگون ه ک ه از نتای ج ب ر می آی د، هم کاری پژوهش گران از وضعی ت نس بتاً مطلوب ی برخ وردار بودهاس ت، ب ه ط وری ک ه در بی ش از 60 درصــد از مقــالات، اثــر پژوهشــی ماحصــل همــکاری بیــش از س ه نف ر از محققی ن و پژوهش گران کش ور ب وده اس ت ک ه نش ان از آگاهــی نویســندگان نســبت بــه مزایــای همــکاری گروهــی و ارتباط ات مؤث ر علم ی بی ن نویس ندگان دارد. ناگفت ه نمان د چنی ن ویژگــی در پژوهشــگران از ویژگیهــای لازم و مثبــت بــرای آنــان قلم داد ش ده و برخ ورداری از خصوصیت ی مانن د انعط اف پذی ری کــه لازمــه همــکاری در گروههــای علمــی اســت، موجــب بهبــود عملکــرد و رضایــت شــغلی در آنــان خواهــد بــود] 12[. شــایان ذک ر اس ت ک ه نتای ج مطالع ه حاض ر مش ابه و همس و ب ا مطالع ه عل یگل و هم کاران نی ز بـوده اس ت] 01[.
بررســی تعــداد کلیــد واژههــا، نشــان از همخوانــی مناســب بــا دســتورالعمل های نــگارش مقــالات علــوم پزشــکی دارد بــه طــوری کــه 78/73 درصــد از کلمــات کلیــدی) 166 مــورد( مق الات ارگونوم ی چ اپ ش ده ط ی ب ازه زمان ی م ورد بررس ی ،دارای 3 تــا 5 کلمــه بــوده اســت. امــا همخوانــی کلیــد واژههــا بــا اصطاحنامــه پزشــکی فارســی و اصطاحــات مــش) MeSH:
Medical Subject Headings( موضوعــی اســت کــه نیازمنــد بررســی اســت. در مطالعــه بیگدلــی و همــکاران کــه در میــان مج ات علم ی پژوهش ی فارس ی دو ح وزه پای ه و بالین ی انج ام پذیرف ت، نشـان دادن د ک ه اکث ر کلی د واژهه ا از انطب اق نس بی برخ وردار هس تند و قری ب ب ه ی ک پنج م واژهه ا فاق د همخوان ی بــا اصطاحنامــه پزشــکی اســت]13[. چنیــن شــرایطی بازیابــی مطال ب را ب رای کارب ران دش وار خواه د ک رد] 14[. بررس ی ح وزه موضوعــی مقــالات ارگونومــی از حیــث توجــه بــه ابعــاد جســمی ،روان ی، اجتماع ی ط ی ب ازه زمان ی م ورد نظ ر نش ان داد ک ه بع د جس می، از جمل ه بررس ی اخت الات اس کلتی-عضانی در نواح ی مختلــف بــدن، از بیشــترین ســهم در تحقیقــات ارگونومــی)7/45 درص د( برخ وردار ب وده اس ت. احتم الاً یک ی از دلای ل ای ن ام ر آن اســت کــه بررســی و تشــخیص ســامتی در بعــد جســمی بــا توج ه ب ه وج ود ابزاره ای مختل ف س نجش و نم ود آن در بررس ی ظاهــری افــراد، بــرای محققیــن بســیار آســان تر از ســایر ابعــاد س امتی مانن د بع د روان ی و اجتماع ی می باش د. ای ن موض وع را میت وان ب ه اینگون ه گف ت ک ه وضعی ت خ وب و مطل وب در بع د جس می نش ان و نم اد خارج ی و ظاه ری س امت میباش د ک ه کام ًا قاب ل مش اهده و بررس ی میباش د ام ا ابع اد دیگ ر س امت ماننــد بعــد روانــی و اجتماعــی بعــد پنهــان و غیرقابــل مشــاهده می باشــد و نیــاز بــه بررســی های عمقــی و دقیــق اســت. ایــن در حالــی اســت کــه در ســالهای اخیــر محیــطکار بهعنــوان مکانــی مناس ب ب رای ارتق اء س امت م ورد توج ه ق رار گرفت ه و اعتق اد ب ر آن اس ت ک ه عوام ل روان ی و اجتماع ی مانن د کمی ت و کیفی ت رواب ط و ی ا ب ه عب ارت دیگ ر س رمایه اجتماع ی نق ش مهم ی در ارتقــاء ســامت بــازی میکننــد] 15[. بدیــن ترتیــب یافتههــای ایــن مطالعــه حاکــی از آن اســت کــه محققــان فعــال در حــوزه ارگونوم ی، در س الهای اخی ر بیش ترین توج ه را ب ه بع د جس می س امت نی روی کار معط وف نم وده و از توج ه ب ه س ایر ابع اد مؤث ر و مه م س امت مانن د بع د روان ی و اجتماع ی غفل ت ورزیدهان د.
1270001981708Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1270001981708Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید