مجله ارگونومی مقاله پژوهشی
دوره 5، شماره 2، تابستان6931

DOI: 10.21859/joe-05023
تاریخ دریافت: X تاریخ پذیرش: X واژگان کلیدی:
معادلات پیشگوی آزمون MWT6 ظرفیت عملی اعتبار سنجی
1268731981708

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:35 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:35 +0330 on Wednesday October 11th 2017

تمامی حقوق نشر برای دانشگاهعلوم پزشکی همدان محفوظ است.
مقدمه
طراحی و اعتبار سنجی مدل پیشگوی آزمون 6 دقیقه پیاده روی)6MWT( در پسران سالم 8 تا 17 ساله ایرانی
مجید جلیلی 6، فرزاد ناظم 2،*

دانشجوی دکتری، گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
استاد، گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
* نویسنده مسئول: فرزاد ناظم، استاد، گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. ایمیل: f.nazem1336@gmail.com

چکیده
مقدمه: کاربست و تفسیر آزمون 6 دقیقه پیاده روی )6MWT( در حوزه بالینی، توانبخشی و ورزشی نیازمند وجود مقادیرمرجع آزمون 6MWT است. هدف این پژوهش طراحی و اعتبار سنجی مدل پیشگوی آزمون 6MWT در پسران سالمکودک و نوجوان ایرانی میباشد.
روش کار: آزمون 6MWT و متغیرهای آنتروپومتریک در 391 پسر سالم 8 تا 17 ساله به روش استاندارد اندازه گیریشدند. برای بررسی ارتباط مسافت پیموده شده در آزمون 6MWT با متغیرهای مستقل از همبستگی پیرسون استفادهشد. برای طراحی مدل پیشگوی آزمون 6MWT، از رگرسیون خطی چند متغیره استفاده شد. به منظور ارزیابی صحتمدل پیشگوی 6MWT، مسافت اندازه گیری شده و پیشگویی شده در آزمون 6MWT با هم مقایسه شدند.
یافتهها: همبستگی معناداری بین متغیرهای آنتروپومتریک با مسافت اندازه گیری شده در آزمون 6MWT مشاهده شد)111/1 > P(.. متغیرهای سن و BMI میتوانند 63% از تغییرپذیری آزمون 6MWT پسران کودک و نوجوان را تبیینکنند )111/1 > P، 36 متر = 627/0 = r2 ،SEE(. صحت مدل بومی پیشگوی آزمون 6MWT با مشاهده ارتباطچشمگیر مسافت اندازه گیری شده و پیشگویی شده در آزمون 6MWT تأیید شد )111/1 > 79/0 = r2 ،P(.
نتیجه گیری: این اولین مطالعه جهت ارائه مقادیر مرجع آزمون 6MWT در ایران است. با بهره گیری از مدل پیشگوی6MWT پزشک، فیزیوتراپ و یا مربی ورزش و تندرستی میتواند بازخورد صحیحی از مداخلات دارویی و بازتوانی اعمالشده بر روی بیمار دریافت نماید.
-3432266-7819458

Proofreading

Proofreading

سبک زندگی غیر فعال منجر به افت شاخصهای مرتبط با سلامتی و افزایش نرخ بیماریهای مزمن در کودکان و نوجوانان شده است] 1[. آمادگی قلبی-تنفسی مهمترین شاخص مرتبط با سلامتی است که در محیطهای درمانی و تحقیقی ارزیابی میشود ]3-1[. روشهای مختلفی برای اندازه گیری آمادگی قلبی-تنفسی طراحی شده است. استفاده از آزمونهای استاندارد آزمایشگاهی با استفاده از تردمیل و دوچرخههای کارسنج به دلیل مسائل اجرایی آزمونهای آزمایشگاهی از جمله؛ هزینه ،زمان، نیاز به پرسنل متخصص و بعضابعضاً احتمال بروز حملات قلبی-تنفسی در جمعیت بیمار در آزمون درمانده ساز، پژوهشگران را به استفاده از آزمونهای استاندارد میدانی گرایش داده است ]2-4[. آزمونهای میدانی متوعی از جمله آزمونهای پلکان و آزمونهای پیاده روی و دویدن طراحی شده است ]5[.
آزمونهای میدانی از جنبه روش اجرا روی پلکان بطور پیوسته یا تناوبی انجام میگیرد که میتوان به چند آزمون مشهور پلکان مانند استراند-رایمینگ، چستر، هاروارد، فرانسیس و کوئین اشاره نمود. همچنین در میان آزمونهای میدانی که با الگوی راه رفتن یا دویدن انجام میشوند، آزمونهای پیاده روی راکپورت، شاتل ران و 6 دقیقه پیاده روی را می توام نام برد ]5[. در این میان با استناد به شواهد موجود در هر دو قلمرو تندرستی و بیماری ،آزمون ورزشی زیر بیشینه 6 دقیقه پیاده روی) 6MWT: 6 Minute Walk Test( از اهمیت برجستهای برخوردار است ]2,
3, 6[. دلیل انتخاب این آزمون این است که؛ آزمون زیر بیشینه
6MWT برای بیماران قابل تحمل بوده و بطور گسترده در مداخلات بالینی و بازتوانی قلبی-عروقی و تنفسی بکار میرود ]2, 7-11[. در آزمون 6MWT، حداکثر مسافتی که فرد در مدت 6 دقیقه بصورت پیاده روی طی میکند )6MWD: 6
1268731981708

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:35 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:35 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Minute Walk Distance( را اندازه گیری میکند ]11[. مطالعات نشان میدهد که آزمون 6MWT از اعتبار و پایایی خوبی در کودکان و نوجوانان برخوردار است ]12-15[. حساسیت و اعتبار تشخیص این آزمون در کودکان و نوجوانهای بیمار تأیید شده است] 7, 11, 15-17[. علاوه بر این توانایی آزمون 6MWT در پیشگویی نرخ ابتلا به بیماریها و مرگ و میر در بیماریهای گوناگون تصریح شده است ]4, 18, 19[. با این حال کاربست و تفسیر صحیح آزمون 6MWT نیازمند وجود مقادیر مرجع و یا معادلات پیشگوی 6MWD بر اساس کودکان و نوجوانهای سالم میباشد ]9[. در صورت مهیا بودن معادلات برآوردی 6MWD، پزشک یا کاردرمانگر و یا مربی ورزش میتواند بازخورد مناسبی از مداخلات داروریی، توانبخشی و ورزشی تجویز شده بر روی افراد را دریافت کرده و در آینده تجویز بهتری برای وی اعمال نماید ]9[. پژوهشهایی به منظور طراحی معادلات پیشگوی 6MWD در کودکان و نوجوانان صورت گرفته است ]21-23[. با این حال، مطالعات گزارش کردهاند که به دلیل اختلافهای نژادی، آنتروپومتریکی، جغرافیایی، فرهنگی و اقتصادی در جوامع، کاربست معادلههای پیشگوی 6MWD خارجی، ممکن است منجر به بیش تخمینی یا تخمین کمتر 6MWD شود ]23, 24[. بنابراین ،خطای برآورد ناشی از انتخاب نادرست معادله پیشگوی 6MWD، منجر به تفسیر غلط از آزمون 6MWT خواهد شد ]1, 9, 16[. به همین دلیل انجمن توراکس آمریکا) ATS: American Thoracic Society( رهنمودهای استانداردی برای اجرای آزمون 6MWT فراهم آورده و محقیقن کشورهای مختلف را به پژوهش در رابطه با طراحی مدلهای پیشگوی 6MWD در جمعیت سالم تشویق میکنند ]11, 18[.
مجله ارگونومی، دوره 5، شماره 2، تابستان6931 جلیلی و همکاران
وجود مقادیر مرجع 6MWD بر حسب جمعیت سالم ایرانی جهت استفاده و تفسیر صحیح این آزمون ضروری است. این مطالعه اولین پژوهش برای طراحی و اعتبار سنجی مدل بومی برآورد 6MWD در پسران کودک و نوجوان ایرانی محسوب میشود. هدف این مطالعه طراحی و راستی آزمایی مدل بومی برآورد 6MWD در پسران سالم 8 تا 17 ساله ایرانی میباشد.
روش کار
-377699-2850583

Proofreading

Proofreading

این پژوهش یک مطالعه کاربردی که در آن 391 پسر سالم 8 تا 17 ساله بطور داوطلبانه شرکت کردند. )پس از هماهنگی با مدیریت اداره آموزش و پرورش نواحی یک و دو شهر همدان ،تعداد 11 مدرسه بصورت خوشهای انتخاب شدند. در این میان تلاش شد که از سو گیری پیرامون نقش عواملی مانند تنوع جغرافیایی، فرهنگی و اقتصادی و تأثیر آنها بر سبک زندگی ،ظرفیتهای فیزیولوژیک )ظرفیت عملی( و ویژگیهای آنتروپومتریکی متفاوت بر جامعه آماری مورد مطالعه جلوگیری شود. بنابراین از میان جمعیت دانش آموزان، در مقاطع تحصیلی ابتدایی، متوسطه اول و دوم، هر کدام 6 مدرسه )در مجموع 18 مدرسه( بصورت خوشهای هدفمند بعنوان نمونه آماری انتخاب گردید. در این زمینه ،8 مدرسه به دلیل عدم همکاری عوامل اجرایی آموزشگاه یا نبود فضای فیزیکی مناسب برای اندازه گیری آزمون میدانی از مطالعه خارج شدند. ابتدا پرسشنامه سلامتی به دانش آموزان ارائه و از آنها خواسته شد آنرا با مشورت والدین خود تکمیل نمایند. علاوه بر این پرونده سلامتی-پزشکی دانش آموزان نیز در مدرسه بررسی شد. بدینوسیله دانش آموزانی که دارای مشکلات قلبی-عروقی، تنفسی، عصبی-عضلانی ،آناتومیکی و متابولیک بودند از مطالعه خارج شدند. فرایند پژوهش حاضر توسط کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی همدان مورد تأیید قرار گرفت )کد کمیته اخلاق:IR.UMSHA.REC.1394.116(. همچنین نامه کتبی جهت تأیید سلامتی کامل و رضایت جهت شرکت دانش آموزان در مطالعه از والدین دانش آموزان با امضا و اثر انگشت اخذ گردید.
جدول:6 مشخصات آزمودنیهای و متغیرهای اندازه گیری شده در تحقیق )391 = n(
میانگین ± انحراف معیار متغیرها
سن )سال( 72/2 ± 49/12
154/99 ± 16/23 )cm (قد
وزن )kg( 78/19 ± 19/51
21/13 ± 4/71 )kg/m2(BMI
712 ± 61 6MWD (m)
97/3 ± 1/9 اشباع اکسیژن استراحت%) (
اشباع اکسیژن ورزش%) ( 5/1 ± 6/95
81/71 ± 8/68 میانگین فشار خون استراحت )mmHg(
میانگین فشار خون ورزش mmHg 45/5 ± 32/111
83/24 ± 9/6 ضربان قلب استراحت )ضربه در دقیقه(
ضربان قلب آزمون 6MWT )ضربه در دقیقه( 17/12 ± 29/177
82/8 ± 15/83 اختلاف ضربان قلب )ضربه در دقیقه(

18
مجله ارگونومی، دوره 5، شماره 2، تابستان6931 جلیلی و همکاران
-3427694-2128592

Proofreading

Proofreading

1268731981708

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:35 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:35 +0330 on Wednesday October 11th 2017

متغیرهای سن، قد، وزن و شاخص توده بدن) BMI( به روش استاندارد اندازه گیری شدند ]5[. آزمون 6MWT در راهرو در صورت مساعد بودن آب و هوا در حیاط مدرسه در یک مسیر صاف و مستقیم به طول 31 متر که دو انتهای مسیر با دو مخروط جهت دور زدن مشخص شده بود، طبق رهنمودهای ATS ]11[ اجرا شد. مسیر رفت و برگشت پیاده روی هر 3 مشخص شده بود تا در لحظه پایان آزمون، متراژ پایانی بطور دقیق به متر به دست آید. از آزمودنیها خواسته شد تا با کفش و لباس راحت در آزمون 6MWT شرکت نموده و از شرکت در فعالیت بدنی شدید 2 ساعت قبل از آزمون خودداری نمایند. قبل از آزمون دانش آموزان به مدت 11 دقیقه بر روی صندلی نشسته و در پایان این دوره متغیرهای فشار خون) ri-medic(، ضربان قلب استراحت )Polar-T34 Germany( و درصد اشباع اکسیژن) Riester ri-Finger-Pulse-Oximeter( در حالت استراحت ثبت گردید. در ابتدا به دانش آموزان گفته شد که هدف از آزمون 6MWT بیشترین مسافتی است که آنها میتوانند بصورت رفت و برگشت با بیشترین سرعت ترجیحی بصورت پیاده روی )و نه دویدن( طی نمایند. در طول آزمون، آزمودنی در هر دقیقه تشویق کلامی ساده و زمان باقی مانده را طبق رهنمودهای ATS دریافت میکرد ]11[. در طول آزمون، ضربان قلب دانش آموزان در هر دقیقه بوسیله دستگاه ضربان سنج )تله متری( جهت اندازه گیری بار کار ثبت میشد. به محض پایان آزمون 6MWT، از آزمودنی خواسته میشد تا در محل بایستد در این لحظه ضربان قلب ،درصد اشباع اکسیژن و فشار خون مجدداًمجددا اندازه گیری شده و سپس مسافت طی شده محاسبه میگردید. برای حذف سو گیری ناشی از اثر آزمونگر، تمامی تستها توسط یک آزمون گر اجرا شد. نظر به اینکه هدف اصلی این پژوهش، طراحی یک معادله بومی برای پیشگویی آزمون 6MWT در پسران کودک و نوجوان بود، تعیین نمونه آماری از طریق فرمول زیر محاسبه شد ]25[:
???? >50+(8∗)3
در این رابطه ،N نمونه آماری و m تعداد متغیرهای تأثیر گذار در آزمون 6MWT است. با استناد به پیشینه علمی این مطالعه ،و با ملاحظه این نکته که حداقل 8 متغیر )سن، قد، وزن، شاخص توده بدن، محیط کمر، محیط لگن، نسبت کمر به لگن، ضربان قلب استراحت( میتوانند در معادله پیشگوی آزمون 6MWT تأثیر گذار باشند، مقدار m معادل 8 در نظر گرفته شد که حداقل نمونه آماری 114 نفر به دست آمد. از سوی دیگر، چون آزمودنیها در طیف سنی کودک و نوجوان با ویژگیهای
آنتروپومتریکی و فیزیولوژیکی کاملاکاملاً متفاوت بودند، محاسبه نمونه آماری برای هر دو رده سنی کودک و نوجوان انجام گرفت .
به طوری که حداقل نمونه آماری میبایست 228 نفر) 2 × 114( باشد که برای اطمینان از صحت بیشتر دادهها، تعداد نمونه آماری بیشتری مد نظر قرار گرفت که در پایان 391 نفر توانستند بطور کامل در مطالعه شرکت نمایند. برای بررسی ارتباط 6MWD با متغیرهای مستقل منتخب )متغیرهایی که اغلب در معادلات پیشگوی 6MWD موثرند: سن، قد، وزن ،BMI، ضربان قلب استراحت و ورزش( از همبستگی پیرسون استفاده شد. از این بین متغیرهایی که ارتباط معناداری با 6MWD داشتند، برای طراحی معادله پیشگوی 6MWD با استفاده از رگرسیون چند متغیری استفاده شد. برای طراحی معادله پیشگوی 6MWD شماره 1، 71 درصد نمونه آماری) 277 نفر به عنوان گروه برآورد( بطور تصادفی انتخاب شدند. به منظور ارزیابی قدرت و اعتبار معادله طراحی شده، از مؤلفههای ضریب تعیین) 2r( خطای استاندارد برآورد) SEE: Standard Error of Estimate( ، و خطای استاندارد برآورد نسبی) %SEE( )111 × )میانگین 6MWD اندازه گیری شده /%SEE = )SEE( استفاده شد
]26[. به منظور وارسی اعتبار معادله پیشگوی 6MWD شماره
1، 31 درصد باقی مانده آزمودنیها )114 نفر به عنوان گروه سنجش اعتبار( بکار گرفته شدند تا صحت معادله بومی راست آزمایی شود. بدین منظور جهت مقایسه 6MWD اندازه گیری شده و برآورد شده، از آزمونهای همبستگی پیرسون، توافق بلاند- آلتمن و همبستگی درون طبقهای )ICC: Intra Class Correlation Coefficient( استفاده شد ]26[. کلیه آزمونهای آماری با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 21 و در سطح معنادری 15/1 = P صورت گرفت.
یافتهها
متغیرهای آنتروپومتریک و فیزیولوژیک آزمودنیها، و نتایج آزمون 6MWT در جدول1 ارائه شده است. نتایج آزمون 6MWT در هر رده سنی بطور مجزا در جدول2 ارائه شده است .تمام آزمودنیها موفق به اجرای آزمون 6MWT شدند. میانگین 6MWD پسران کودک و نوجوان در این آزمون میدانی 61 ±
712 متر بود. میانگین 6MWD از 8 تا 17 سالگی بطور ممتد افزایش داشت.
نتایج همبستگی پیرسون بین 6MWD با متغیرهای مستقل در جدول3 مشاهده میشود. همه متغیرهای مستقل به غیر از وزن ارتباط معناداری با 6MWD داشتند )11/1 > P(. علیرغم ارتباط ضعیف BMI با 6MWD، با این حال، همبستگی سهمی/نسبی BMI با 6MWD با کنترل متغیر سن آزمودنیها، قابل توجه بود )111/1 > r = -1/688 ،P(. ضریب همبستگی > 71/1 بالا ،بین 51/1 تا 71/1 قابل توجه، بین 31/1 تا 51/1 متوسط و کمتر از 31 ضعیف لحاظ میشود ]26[.
1268731981708

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:35 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:35 +0330 on Wednesday October 11th 2017

-2924040

مجله ارگونومی، دوره 5، شماره 2، تابستان6931 جلیلی و همکاران
متغیرهای سن و BMI 63 درصد از تغییر پذیری 6MWD در پسران کودک و نوجوان را تبیین میکند )627/1 = 2R و m36 = SEE که معادل 5 درصد میانگین 6MWD میباشد(. معادله پیشگوی 6MWD بصورت زیر ارائه گردید:

تصویر:6 ارزیابی اعتبار مدل بومی برآورد 6MWD با اندازه گیری همبستگی بین 6MWD اندازه گیری شده و برآورد شده در پسران کودک و نوجوان

تصویر:2 نمودار بلاند – آلتمن: توافق بین 6MWD اندازه گیری شده و برآورد شده. محور افقی بیانگر میانگین 6MWD اندازه گیری شده و برآورد شده و محور عمودی اختلاف 6MWD اندازه گیری شده و برآورد شده میباشد. میانگین) 11 متر( و فاصلة اطمینان 95 درصد )58،78- متر( به ترتیب بهوسیلة خط تیره و خط نقطهچین نشان داده شده است.
بحث
-2924961451311

Proofreading

Proofreading

پژوهش حاضر که برای اولین بار در کشور صورت گرفت، مقادیر مرجع آزمون 6MWT در پسران کودک و نوجوان ارائه گردید .نتایج این پژوهش نشان داد که متغیرهای سن و BMI میتواند 63 درصد از تغییر پذیری 6MWD را در کودکان و نوجوانان پسر تبیین کند. همچنین، اعتبار و صحت مدل بومی پیشگوی 6MWD ارزیابی و تأیید گردید. کاربست آزمونهای ورزشی جهت اندازه گیری ظرفیت عملی، نقش مهمی در مدیریت و مداخلات بلند مدت بالینی در بیماران دارد. استاندارد طلایی جهت ارزیابی ظرفیت عملی آزمونهای ورزشی قلبی-تنفسی فزاینده همراه با سنجش مستقیم گازهای تنفسی میباشد. این آزمون واکنشهای ادغام یافته دستگاههای قلبی، تنفسی، عصبی، عضلانی و متابولیک بدن را ارزیابی میکند ]3[. اما اغلب بیماران نمیتوانند آزمونهای ورزشی فزاینده را تحمل نمایند ]15[. با این حال چون اغلب فعالیتهای روزانه بیماران در سطح زیر بیشینه صورت میگیرد، آزمون 6MWT میتواند بازتاب بهتری از توانایی فیزیکی و ظرفیت عملی آنان را ارائه دهد ]11, 27[.
آزمون 6MWT به دلیل سادگی اجرا، اعتبار و پایایی خوب، در ابتدا به عنوان جایگزین آزمونهای ورزشی فزاینده قرار گرفت ]3, 11, 18[. کاربست آزمون 6MWT در ارزیابی ظرفیت عملی در کودکان و نوجوانان با بیماریهای قلبی-تنفسی ]15[، سیستیک فیبروسیس ]12[، ناهنجاریهای کلیوی] 6[ و کودکان با بیماریهای حاد ]7[ تأیید شده است. میانگین 6MWD آزمودنیهای این تحقیق 58 ± 712 متر بود) جدول
1( که بیشتر از مقادیر به دست آمده در کودکان و نوجوانان سالم کشورهای هنک کنگ) 65 ± 668( ]21[، سوئیس) 65 ± 626( ]21[، اتریش) 75 ± 642( ]22[ بوده و به مقادیر به دست آمده درکودکان و نوجوانان تونس) 53 ± 711( ]23[ نزدیک بود. این تفاوتها ممکن است بوسیله اختلافهای نژادی، آنتروپومتریک ،جغرافیایی، فرهنگی، اقتصادی و فرهنگی ناشی شود ]18, 21[.
همچنین اختلاف در نمونه آماری، طول مسیر



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید