مجله ارگونومیدوره 4، شماره 4، زمستان 1395DOI: 10.21859/joe-04048
تاريخ دريافت مقاله: 1395/04/22تاريخ پذيرش مقاله: 1395/10/26

واژگان کلیدی:
اختلالات اسکلتی عضلانیManTRA
ز

/
ه
مقدمه
مداخلات ارگونومیکیوظایف دستیBody mapمقاله پژوهشی
15535-400449

بررسی تأثیر مداخلات ارگونومی در فعالیتهای دستی بر کاهش اختلالات اسکلتی وعضلانی به روش ManTRA
سارا دهنوی 1، عبدالله واحدی 2،*، مجید معتمدزاده طرقبه 3، عباس مقیم بیگی 4
کارش ناس ارش د ارگونوم ی، گ روه HSE ، مرک ز آم وزش علم ی کارب ردی گ روه صنعت ی صف ا ،س اوه، ای ران
کارشــناس ارشــد ارگونومــی، گــروه مهندســی پزشــکی، دانشــکده مهندســی، موسســه آمــوزش عال ی دانشس تان، س اوه، ای ران
اســتاد، گــروه ارگونومــی، مرکــز تحقیقــات علــوم بهداشــتی، دانشــکده بهداشــت، دانشــگاه علــ وم پزشــکی همــدان، همــدان، ایران
دانش یار، گ روه آمار زیس تی، دانش کده بهداش ت، دانشــ گاه علــ وم پزشــ کی همــ دان، همدان ،ای ران
108158423095

نويســنده مســئول: عبــدالله واحــدی، کارشــناس ارشــد، گــروه ارگونومــی، دانشــکده مهندســی ،موسســه آمــوزش عالــی دانشســتان، ســاوه، ایــران. ایمیــل: a.vahedi62@yahoo.com
چکیده
مقدمــه: اختــلالات اســکلتیعضلانی مرتبــط بــا کار) WMSDS(، زمانــی رخ میدهنــد کــه فشــار اعمــال ش ده ب ه بافته ای اس کلتی-عضلانی، بیش تر از ظرفی ت تحم ل باف ت باش د. ای ن مطالع ه ب ا ه دف ارزیاب ی ریس ک فاکتوره ای ایجادکنن ده اخت لالات اس کلتیعضلانی مرتب ط ب ا فعالیته ای دس تی ب ا اس تفاده از روش ManTRA و اج رای برنام ه مداخل ه آموزش ی- مهندس ی در بی ن کارگ ران صنع ت چ اپ انج ام ش د.
تجزی ه و تحلی ل دادهه ا از ن رم اف زار SPSS اس تفاده ش د.
ي افتهه ا: تجزی ه و تحلی ل دادهه ا نش ان داد ک ه بی ن میانگی ن ش دت درد در گ روه م ورد، قب ل و بع د امداخل ه در نواح ی س ر وگ ردن )210/0 = P( ش انه و ب ازوی راس ت )210/0 = P(، ش انه و بازوی چ پ )340/0 = P(، کم ر )300/0 = P(، دس تومچ راس ت )820/0 = P(، دس ت ومچ چ پ )720/0 = P(، رانوزان وی راس ت
0/005) = P(، ران و زانوی چ پ )500/0 = P(، پ ا وس اق پا راس ت )210/0 = P(، پ ا وس اق پا چ پ )8200/0
= P( ارتباط معنــیداری وجــود داشتهاســت. ازنظــر نمره تجمعینیــز، ارتباطمعنــی داریدر نواحــی بازو/مــچدس ت )100/0 = P( و ش انه/گردن )100/0 = P( قبلوبع د از مداخل ه مشاهدهش د.
نتیجه گیــری: بــر اســاس یافتههــای ایــن مطالعــه می تــوان گفــت کــه مداخــلات ارگونومــی می توانــدباع ث کاه ش می زان ش دت درد در قس مت های مختل ف ب دن و کاه ش ریس ک فاکتوره ای ایج اد کنن دآســیب های تجمعــی در محیــط کار شــود. تمامی حقوق نشر برای دانشگاه علوم پزشکیهمدان محفوظ است.
روش کار: ای ن مطالع ه از ن وع مداخل ه ای م ورد ش اهدی می باش د ک ه جامع ه آم اری آن 40 نف ر از کارگ ران صنع ت چ اپ ک ه فعالی ت دس تی انج ام میدهن د، می باش ند .20 نف ر ب رای گ روه مداخل ه و 20 نف ر ب رای گـروه ش اهد انتخ اب ش ده و م ورد بررس ی ق رار گرفتن د. دادهه ا ب ا اس تفاده از پرسش نامه نقش ه ب دن )Body map( جه ت تعیی ن میانگی ن ش دت و موض ع ناراحت ی در اندامه ای مختل ف ب دن و روش ارزیاب ی ManTRA جه ت تعیی ن نم ره تجمع ی در 4 ناحی ه ب دن )م چ/ دس ت/ ب ازو، ش انه/ گ ردن، پش ت، ان دام تحتان ی( ب رای ه ر کارگ ر در مح ل کار در قب ل و بع د از مداخل ه )آموزشی-مهندس ی( گ ردآوری ش د. جه ت
تحقیقــات نشــان داده انــد کــه احســاس درد و ناراحتــی در قســمت های گوناگــون دســتگاه اســکلتی عضلانــی از مشــکلات عمــده در محیــط کار اســت] 1[. و اختــلالات اســکلتی عضلانــی مرتبــط بــا کار) WMSDS: Work-relatedMusculoskeletal Disorders(، عمده تریــن عامــل از دســت رفتــن زمــان کار، افزایــش هزینه هــا و آســیب های انســانی نی روی کار ب ه ش مار می آین د] 2[. اخت لالات اس کلتی عضلان ی )MSDS(، آســیب های تجمعــی هســتند کــه در طــول زمــان در اثــر انجــام کارهــای اســکلتی عضلانــی ایجــاد می شــود] 3[.
ایــن اختــلالات یکــی از مشــکلات شــایع و روز افــزون در جهــان امــروز می باشــد کــه ماهیچه هــا، تاندون هــا، مفاصــل و اعصــاب را تح ت تأثی ر ق رار می ده د و زمان ی اتف اق می افت د ک ه فش ار اعمــال شــده بــه بافتهــای اســکلتی عضلانــی بیشــتر از ظرفیــت تحمــل بافــت باشــد] 6-4[. یکــی از ریســک فاکتورهــای ایجــاد کنن ده ای ن اخت لالات، فعالیت ه ای دس تی در محی ط کار اس ت ،کــه بــه انــواع فعالیت هایــی کــه نیازمنــد اعمــال نیــرو بوســیله ی ک شـخص ب رای چن گ زدن، ب ا دس ت عم ل ک ردن، ضرب ه زدن، پرتــاب کــردن، حمــل کــردن و حرکــت دادن )هــل دادن – کشـیدن – بلن د ک ردن – پائی ن گذاش تن(، نگ ه داش تن ی ا مهــار کــردن یــک شــیء و بــار زدن، می باشــد گفتــه می شــود .از ســوی دیگــر تحقیقــات نشــان داده کــه ریســک فاکتورهــای خ اص و وی ژه ای وج ود دارد ک ه نق ش قاب ل توجه ی را در ب روز و توســعه اختــلالات اســکلتی عضلانــی مرتبــط بــا فعالیت هــای دســتی بــازی می کنــد. ایــن ریســک فاکتورهــا شــامل: اعمــال نیــروی زیــاد، پوســچر نامناســب و اســتاتیک، تکــرار، ارتعــاش و م دت زم ان در مع رض می باش ند، ک ه از طری ق پیش گیری ی ا ب ه حداقـل رس اندن م دت مواجه ه می توانی م آس یبهای ناش ی از ایــن ریســک ها را کاهــش دهیــم] 4-7[.
در مطالع ه ای ک ه توس ط Plawinski و هم کاران در س ال 9002 ب ا عن وان اس تفاده از اب زار ارزیاب ی ریس ک فعالیت ه ای دس تی )ManTRA( بــه منظــور بررســی مزایــای بالقــوه مداخــلات در صنع ت س اخت و س از انج ام ش د، ای ن نتیج ه بدس ت آم د ک ه ManTRA بــه عنــوان یــک ابــزار ســریع و ســاده بــرای آنالیــز قس مت های مختل ف ب دن، ب رای زمان ی ک ه ف رد مش غول ب ه کار اســت مــورد اســتفاده قــرار می گیــرد و همچنیــن از 18 نــوآوری ک ه در زمین ه اب زار، فراین د و م واد در صنای ع ساخت وس از ب ه کار گرفت ه ش ده ب ود ،94% از نوآوری ه ا بط ور بالق وه باع ث کاه ش ریس ک اخت لالات اس کلتی عضلان ی ش ده ب ود و تنه ا 1 م ورد 6)%( از آنه ا نتوانس ته ب ود س طح ریس ک را تغیی ر ده د] 8[.
همچنیــن در مطالعــه ای کــه توســط Straker و همــکاران در ســال 2004 بــا عنــوان یــک کارآزمایــی تصادفــی و کنتــرل شــده از طریــق مداخلــه ارگونومــی مشــارکتی) Participativeergonomics intervention(، ب ه منظ ور کاه ش آس یب های مرتبــط بــا فعالیت هــای دســتی )ریســک های فیزیکــی و ش کایت های قانون ی( انج ام ش د از 48 محی ط کاری ک ه بص ورت داوطلبان ه انتخ اب ش ده ب ود اف راد ب ه دو گ روه م ورد و ش اهد تقس یم بن دی ش دند و س پس ب ا اس تفاده از روش Man TRA ب ه ارزیاب ی ریس ک خط رات ه ر دو گ روه پرداخت ه ش د .9 م اه بع د از مداخل ه، ارزیاب ی مج دداً ص ورت گرف ت و نتای ج نش ان داد کــه کاهــش قابــل توجهــی در بــرآورد ریســک فعالیت هــای دس تی و بهت ر ش دن وض ع ش کایت های قانون ی اف راد در گ روه م ورد مش اهده ش ده اس ت] 9[. در مطالع ه دیگ ری ک ه توس ط Lia Huey sky در مالــزی در ســال 2008 بــا عنــوان مداخلــه ارگونومیکــی بــه منظــور کاهــش ریســک اختــلالات اســکلتی عضلانـی مربـوط ب ه فعالیت ه ای حم ل دس تی ب ار انجـام ش د ایــن نتیجــه بدســت آمــد کــه اختــلالات اســکلتی عضلانــی کــه کارگــران تجربــه کــرده بودنــد ناشــی از فعالیت هــای حمــل دس تی ب ار ب وده اس ت. پ س از مداخل ه ارگونومیک ی و طراح ی مجــدد ابــزار، نحــوه بلنــد کــردن بــار و طراحــی ایســتگاه کاری ب ا اس تفاده از ن رم اف زار CATIA، ارزیاب ی دوب اره ب ا اس تفاده از روش RULA و معادلــه بلندکــردن NIOSH انجــام گرفــت و نتایــج نشــان داد کــه طراحــی پیشــنهاد شــده باعــث کاهــش ریســک اختــلالات اســکلتی عضلانــی مربــوط بــه فعالیت هــای حم ل دس تی ب ار در صنایـع تولیـدی می ش ود] 10[. همچنی ن در مطالع ه ای ک ه توس ط Morken و هم کاران در س ال 2002 بــا عنــوان بررســی تأثیــر برنامــه آموزشــی در بهبــود اختــلالات اس کلتی عضلان ی در می ان کارگ ران صنای ع آلومینیوم ی انج ام ش د ای ن نتیج ه بدس ت آم د ک ه ب ا توج ه ب ه برگ زاری برنام ه آموزشــی در میــان 2181 اپراتــور در زمینــه آگاهــی در مــورد پیش گیری از اخت لالات اس کلتی عضلان ی و رون د بهب ود س لامت اس کلتی عضلان ی در محی ط کار و دخال ت فع ال کارگ ران در ح ل مش کلات خ اص در محی ط کاری باع ث پیش گیری از ناتوانی ه ای بهداشــتی از جملــه اختــلالات اســکلتی عضلانــی می شــود] 11[.
در مطالع ه توصیف ی تحلیل ی ک ه ب ه ص ورت مداخل ه ای در س ال 1393 توس ط قاس م حس ام و هم کاران در یک ی از کش تارگاه های م رغ انج ام گرف ت انج ام مداخ لات مهندس ی و مدیریت ی توانس ت س طح اقدام ات اصلاح ی را ب ه مق دار قاب ل توجه ی کاه ش داده و ســبب بهبــود وضعیــت کاری پرســنل در قســمت های مختلــف شــرکت گــردد] 12[. بــا توجــه بــه توضیحــات فــوق و اهمیــت موضــوع و بدلیــل اینکــه در کشــور ایــران مطالعــات ارگونومیکــی مح دودی در ارتب اط ب ا فعالیته ای دس تی در محیطه ای کاری ص ورت گرفت ه و همچنی ن ب ه منظ ور افرای ش به ره وری در صنای ع و رف ع خس ارتهای اقتص ادی ناش ی از اخت لالات ان دام فوقان ی ،بررس ی ریس ک فاکتوره ای مؤث ر در اخت لالات اس کلتی عضلان ی مرتب ط ب ا فعالیته ای دس تی، و دس تیابی ب ه روشه ای اصلاح ی لازم ب ه نظ ر میرس د. ل ذا ای ن تحقی ق ب ه منظ ور بررس ی تأثی ر اصلاحــات ارگونومیکــی در فعالیتهــای دســتی بــر اختــلالات اس کلتی عضلان ی ب ه روش Man TRA در بی ن کارگ ران صنع ت چ اپ انج ام ش د.
روش کار
ای ن مطالع ه از ن وع از ن وع مداخل ه ای م ورد ش اهدی ب ر روی 04 نف ر از کارگ ران ی ک صنع ت چ اپ ک ه در واحده ای مختل ف پانچ ،انب ار، چ اپ، پ رس، ب رش، پاکتزن ی و کلیش ه ب ه انج ام فعالی ت دس تی مش غول بودن د انج ام ش د ک ه 20 نف ر از پرس نل در گ روه م ورد و 20 نف ر دیگ ر در گ روه ش اهد ق رار گرفتن د. گ روه ش اهد متش کل از اف رادی ب ود ک ه هی چ اق دام مداخل ه ای پ س از ارزیاب ی اولی ه، در ش رایط کاری آنه ا اعم ال نش د و در گ روه م ورد، پ س از ارزیاب ی ش رایط کاری موج ود، مداخ لات آموزش ی و مهندس ی بــرای بهبــود شــرایط محیــط کاری آنهــا صــورت گرفــت. تعــداد نمون ه ب ا اس تفاده از فرم ول زی ر محاس به گردی د:
n=((2σ2)(z1-α/2+z1-β)2)/d2
کــه در ایــن فرمــول انحــراف معیــار و خطــای مطلــق تغییــر بــا توج ه ب ه مداخل ه اس ت، ک ه ب ا توج ه ب ه مطالع ات قبل ی 03 می باشــد. میــزان اطمینــان ایــن آزمــون 95% و تــوان آزمــون براب ر 80% در نظ ر گرفت ه ش ده اس ت. ب ا جایگزین ی مقادی ردر فرمــول فــوق حداقــل تعــداد نمونــه بــرای هــر یــک از گروه هــا حداقــل 17 نمونــه حاصــل شــد کــه در ایــن مطالعــه 20 نمونــه انتخ اب خواه د ش د. ایـن پژوه ش در س ه فـاز ب ه ش رح زی ر طراحــی و اجــرا گردیــد:
فــاز اول: تکمیــل پرسشــنامه دموگرافیــک و Bodymap و ارزيابــی مشــاغل بــه روش ManTRA
پرســنل گــروه شــاهد )واحدهــای بــرش، پاکــت زنــی، کلیشــه( و مــورد )واحدهــای پانــچ، انبــار، چــاپ، پــرس( پرسشــنامه دموگرافیــک و نقشــه بــدن را تکمیــل کــرده و پــس از مشــاهده مســتقیم و فیلم بــرداری از کارگــران اطلاعــات موردنیــاز بــرای محاســبه نمــره تجمعــی ManTRA جمــع آوری گردیــد. بــا توج ه ب ه اینک ه ب رای انج ام ایـن پژوه ش و ارزیاب ی پوس چر ،احتیــاج بــه فیلم بــرداری از پرســنل در هنــگام کار بــود لــذا رضایت نام ه ای تهی ه و در اختی ار مدیری ت و کارکن ان قرارگرف ت و از پرســنلی کــه بــرای شــرکت در مطالعــه رضایــت داشــتند رضای ت نام ه اخ ذ گردی د. جه ت جم ع آوری اطلاعـات لازم در م ورد س ن، جن س، ق د، وزن، وضعی ت تأه ل، تحصی لات، ش غل فعل ی، س ابقه کار، متوسـط کار روزان ه، می زان اس تراحت روزان ه ،از پرسشــنامه دموگرافیــک اســتفاده گردیــد. ایــن پرسشــنامه بــا اســتفاده از روش مصاحبــه و توضیــح بــه کارگــران در خصــوص هــر یــک از ســؤالات پرسشــنامه جهــت جلوگیــری از خطاهــای احتمالــی تکمیــل گردیــد.
در ادام ه، ب ه منظ ور تعیی ن ش دت و موض ع ناراحت ی بخشه ای مختلــف بــدن از روش نقشــه بــدن) Bady map( اســتفاده شــد .مطالع ات نش ان داده ک ه ش یوه های خودگزارش ی ب ه علت س هولت اســتفاده، در دســترس بــودن و روایــی ظاهــری، پرکاربردتریــن ش یوه های ارزیاب ی تن ش و ناراحت ی ب دن هسـتند. در ای ن روش از اف راد خواس ته ش د ب ا علامتگ ذاری روی نقش ه ب دن موض ع ناراحت ی خ ود را مش خص س ازند. نقش ه ب دن کل ب دن را ب ه 31 قســمت تقســیم میکنــد کــه اعضــای چــپ و راســت بــدن را در بــر میگیــرد. بــرای اندازهگیــری شــدت ناراحتــی از خــط کــش دردی کــه در کنــار هــر عضــو دیاگــرام نقشــه بــدن وجــود دارد اســتفاده میگــردد] 13[. ایــن روش از روایــی بالایــی برخــوردار اس ت و از آن ج ا ک ه اعتب ار عام ل مهم ی در روای ی اس ت وان درگرینتی ن) 1991( اعتب ار اب زار ارزیاب ی ناراحت ی را بررس ی ک ردو آن را مــورد تأییــد قــرار داد 14][. در ایــن پژوهــش جهــتارزیاب ی ریس ک فاکتوره ای اخت لالات اس کلتی عضلان ی از روشManTRA اســتفاده گردیــد. لازم بذکــر اســت کــه ManTRAی ک روش کم ی- کیف ی اس ت ک ه ب رای بررس ی س ریع تغیی رات در هــر دو حالــت مشــاهده مســتقیم در محــل و یــا از طریــق ویدئــو اســتفاده میشــود. هــدف آن ارزیابــی ریســک فاکتورهــای اختــلالات اســکلتی عضلانــی مرتبــط بــا فعالیت هــای دســتی کارگــران در معــرض، در محیطهــای کاری میباشــد. ایــن روش از متغیره ای کل زم ان کاری، ط ول م دت کار و ارزیاب ی 4 ناحی ه از ب دن )ان دام تحتان ی، پش ت، گردن/ش انه، بازو/دست/مچ دس ت( در مــورد 5 ویژگــی آن وظیفــه )مــدت چرخــه، نیــرو، ســرعت ،پوس چر نامناس ب و ارتع اش( ش کل گرفت ه اس ت. از مزای ای روش ManTRA، اســتفاده ســریع و آســان و اســتفاده از ریســک های عموم ی و همگان ی فعالیته ای جابجای ی م واد )ب ه عن وان مث ال: طــول مــدت و تکــرار( در محاســبات میباشــد و از معایــب ایــن روش میت وان ب ه ای ن م وارد اش اره ک رد: تعری ف معیاره ا چن دان روش ن نیس ت )ارزیاب ی بص ورت ذهن ی( و مش خص نیس ت ک ه مواجهــه تــراز شــغلی ترکیــب وظایــف چندگانــه چگونــه بدســت می آیــد] 51[.
فاز دوم: اجرای برنامه مداخله آموزشی- مهندسی
در ای ن مرحل ه دورهه ای آموزش ی تنه ا ب رای اف راد گ روه م ورد ،متناســب بــا نیــاز و شــغل آنهــا و بــر اســاس یافتههــای حاصــل از روش ManTRA تشــکیل گردیــد. همچنیــن بــا توجــه بــه اینکــه پیــش از انجــام فــاز 1، آشــنایی بــا محیــطکار و ارزیابــی شــرایط موجــود صــورت گرفتــه بــود، بــر اســاس یافته هــای مطالعــه، و امکانــات موجــود در شــرکت، راهکارهــا و مداخــلات فن ی و مدیریت ی ب رای بهب ود ش رایط محی طکار و کاه ش ریس ک فاکتوره ا پیش نهاد و ب ه اج را درآم د. ک ه از آن جمل ه می ت وان ب ه م وارد زی ر اش اره ک رد:
طراحــی مجــدد جعبههــا: افــراد در محیــط کار مجبــور بودنــد بــه منظــور گرفتــن بــار، نیــرو و فشــار زیــادی را در نواحــی شــانه و پشــت خــود وارد کننــد. همچنیــن پوســچر نامناســب در نواحــی م چ، ش انه و پش ت ریس ک فاکت ور دیگ ری ب ود ک ه اف راد را تح ت تأثی ر ق رار م یداد. بدی ن منظ ور س عی ش د از طری ق طراح ی دســته بــر روی جعبههــا، شــرایط بهبــود و اصــلاح روش گرفتــن ب ار، کاه ش فش ار ب ر روی کم ر و ش انهها و کاه ش فش ار تماس ی ب ر روی ش انه ها و دس تها و همچنی ن کاه ش ت لاش و نی رو ب ه منظ ور انج ام وظای ف کاری مهی ا ش ود.
اس تفاده از تجهی زات مکانیک ی غیربرق ی ب رای حم ل ب ار: پرس نل در محی ط کار، س طل های رن گ را ب ا دس ت حم ل میکردن د ک ه ای ن عم ل نی رو و بارفش اری زی ادی را در نواح ی م چ، ش انه، پش ت و اندامهــای تحتانــی وارد میکــرد. همچنیــن پوســچر نامناســب در نواح ی م چ، ش انه و پش ت از ریس ک فاکتوره ای دیگ ری ب ود ک ه اف راد را تح ت تأثی ر ق رار م یداد. بدی ن منظ ور، از چرخه ای دس تی ب ه منظ ور حم ل ب ار اس تفاده گردی د ت ا بدی ن ص ورت ریس ک فاکتوره ای نی رو، بارفش اری و پوس چر نامناس ب اص لاح گ ردد.
اســتفاده از چهارپایــه بــرای چنگــش اشــیاء: افــراد در محیــط کار ب ه منظ ور پایی ن آوردن اش یاء از داخ ل قفس ه ها در انب ار کالا ،مجبــور بودنــد نیــرو و فشــار زیــادی را بــر اندام هــای مختلــف ب دن وارد کنن د. از طرف ی زی اد ب ودن فاصل ه دسترس ی باع ث ش ده ب ود ک ه پوس چر نامناس بی در اندام ه ای مختل ف از جمل ه م چ، ش انه و پش ت اف راد بوج ود آی د ک ه از طری ق ب کار ب ردن چهارپایه هــای قابــل حمــل ســبب کاهــش فاصلــه دسترســی ب رای چنگ ش اش یاء، کاه ش فش ار وارده ب ر پش ت و ش انه ها و همچنی ن کاه ش ت لاش و نی روی موردنی از ب رای انج ام وظیف ه کاری اف راد گردی د.
اســتفاده از جــک پالتهــا بــه منظــور جابجایــی بــار: افــراد در محی ط کار جعبهه ا را ب ا دس ت جابهج ا میکردن د ک ه ای ن ام ر باع ث افزای ش فش ار و نی رو ب ر روی م چ، ش انهها و کم ر ش ده ب ود. و همچنی ن پوس چر نامناس ب در نواح ی ذک ر ش ده ریس ک فاکت ور دیگ ری ب ود ک ه اف راد را تح ت تأثی ر ق رار م یداد. از ای ن رو ب کار ب ردن ج ک پالته ا جه ت جابجای ی ب ار، س بب کاه ش فشــار بــر روی کمــر و شــانهها، کاهــش فشــار تماســی بــر روی شــانه ها و دســتها و اصــلاح پوســچر بــدن و کاهــش نیــروی موردنیــاز بــرای انجــام وظیفــه کاری شــد.
اســتفاده از دســتگاه اتوماتیــک شــیرینگ بــرای بســته بندی: در مرحل ه بس تهبندی محص ولات، ش یرینگ ک ردن بص ورت دس تی انجــام می شــد کــه ایــن امــر باعــث ایجــاد پوســچر نامناســب در تمام ی نواح ی ب دن ش ده ب ود. همچنی ن نی رو و فش ار، ریس ک فاکت ور دیگ ری ب ود ک ه اف راد را تح ت تأثی ر ق رار م یداد. طراحی و س اخت دس تگاه اتوماتی ک ش یرینگ باع ث کاه ش فش ار و نی رو در تمام ی اندامه ا و اص لاح کام ل پوس چر ب دن در تمام ی نواح ی ب دن گردی د.
طراح ی مج دد دس تگاه ها: در مرحل ه پ رس ضایع ات، اف راد ب ه منظ ور پ ر و خال ی ک ردن ضایع ات مجب ور بودن د اندامه ای ب دن خ ود را در مع رض کش ش، خم ش و پیچ ش ق رار دهن د ت ا بدی ن طری ق فاصل ه دسترس ی آنه ا ب ه م واد ب ه حداق ل برس د. در ای ن مداخل ه س عی ش د ب ا طراح ی دریچ ه در جل وی دس تگاه، ش رایط کاه ش دسترس ی و خم ش فراه م ش ود.
فــاز ســوم: تکمیــل پرسشــنامه Body map و ارزياب ی مش اغل ب ا روش ManTRA س ه م اه بع د از مداخــات
پــس از گذشــت 3 مــاه از انجــام مداخــلات آموزشــی و اجرائــی ،مطالعــه وارد فــاز ســوم گردیــد. در ایــن مرحلــه بــرای کلیــه اف رادی ک ه در ف از اول، پرسش نامه دریاف ت ک رده بودن د، یکب ار دیگ ر پرسش نامه نقش ه بدن تکمی ل و مش اغل دوب اره ب ر اس اس روش ManTRA ارزیابــی گردیــد. ســپس تجزیــه و تحلیــل بــر روی داده هــای بدســت آمــده بــا اســتفاده از آزمــون تی تســت ،ویلکاکس ون، کای دو و آزم ون دقی ق فیش ر جه ت تعیی ن می زان اث ر بخشـی مداخ لات ارگونومیک ی ص ورت گرف ت.
روش تجزیه و تحلیل داده ها
بــا توجــه بــه داده هــای جمــع آوری شــده از دو گــروه شــاهد و م ورد قب ل و بع د از مداخل ه از طری ق پرسش نامه، ب رای تجزی ه و تحلیــل داده هــای بدســت آمــده از نــرم افــزار SPSS نســخه 16 اســتفاده شــد و داده هــا بــا اســتفاده از روش هــای تی تســت زوج ی، آزم ون دقی ق فیش ر، آزم ون کای دو، آزم ون من ویتن ی و آزم ون ویلکاکس ون آنالی ز ش دند. در ای ن مطالع ه ب رای مقایس ه مشـخصات دموگرافی ک و فاکتوره ای مخدوش گ ر ممک ن گ روه م ورد و ش اهد قب ل و بع د از مداخل ه از آزم ون تی تس ت، ب رای مقایســه مشــخصات کیفــی گــروه مــورد و شــاهد قبــل و بعــد از مداخل ه از آزم ون دقی ق فیش ر و آزم ون کای دو، ب رای مقایس ه میانگی ن ش دت درد دو گ روه م ورد و ش اهد قب ل و بع د از مداخله در اندام هــای مختلــف بــدن از آزمــون من ویتنــی، بــرای مقایســه میانگی ن ش دت درد گ روه م ورد، قب ل و بع د از مداخل ه از آزم ون ویلکاکســون، بــرای مقایســه نمــره گروه بنــدی شــده پرسشــنامه ManTRA در قب ل و بع د از مداخل ه در ه ر دو گ روه از آزم ون دقیــق فیشــر و آزمــون کای دو، و بــرای بررســی ارتبــاط بیــن نم ره تجمع ی و ش دت و موض ع ناراحت ی از ضری ب همبس تگی اســپیرمن اســتفاده شــد. بــرای تجزیــه و تحلیــل پرسشــنامه ManTRA چ ک لیس ت موردنظ ر از روی فیل م، توس ط دو نف ر و دو بــار بــر روی 10 نفــر از کارگــران انجــام گرفــت و ســپس پایای ی روش محاس به گردی د. ب ا توج ه ب ه نتای ج بدس ت آم ده ضری ب همبس تگی درون ی) ICC( بی ن ارزیاب کنن دگان حداق ل براب ر 0/629 ب وده اس ت. ب ه عب ارت دیگ ر بی ن نم رات از نظ ر دو نف ر همبس تگی بالای ی وج ود داش ته اس ت.
یافته ها
یافتههــای حاصــل از پرسشــنامه دموگرافیــک در جــدول 1 آورده شــده اســت. نتایــج نشــان میدهــد کــه بطــور کلــی بیــن افــراد
دو گــروه مــورد و شــاهد از لحــاظ مشــخصات کمــی )ســن، قــد ،وزن، س ابقه کار، زم ان کاری، زم ان اس تراحت( اخت لاف معن ی دار آمــاری وجــود نــدارد) 50/0 < P(.
میانگی ن س نی کارگ ران م ورد مطالع ه در گـروه م ورد 2/751 ± 75/30 بــود. در گــروه شــاهد نیــز میانگیــن ســنی برابــر 11/8 ±
30/31 میباش د. اکث ر اف راد م ورد مطالع ه، نیـروی کاری جوان ی هس تند ک ه میانگی ن س ابقهکار آنه ا در گ روه م ورد براب ر 1/056 ± 20/2 س ال و در گ روه ش اهد براب ر) 340/0 = P( 040/1 ± 51/2 س ال اس ت. نتای ج حاص ل از پرسش نامه Body map، در ج دول
جدول 1: مقایسه مشخصات دموگرافیک گروه مورد و شاهد
Df آزمون t انحراف معیار ± میانگین تعداد مورد – شاهد
Df = 38 P = 0/776 و t = -0/287 سن
30/75 ± 2/75 20 مورد
31/30 ± 8/11 20 شاهد
Df = 37 P = 0/536 و t = 0/624 قد
176/68 ± 5/386 19 مورد
175/45 ± 6/832 20 شاهد
Df = 36 P = 0/460 و t = -0/747 وزن
76/11 ± 10/621 18 مورد
78/68 ± 10/524 20 شاهد
Df = 38 P = 0/881 و t = 0/151 سابقه کار
2/20 ± 1/056 20 مورد
2/15 ± 1/040 20 شاهد
Df = 38 P = 0/324 و t = -1/000 زمان کاری
11/45 ± 2/460 20 مورد
12/00 ± 0/000 20 شاهد
زمان استراحت در دو گروه کاملاً یکسان بوده است که آزمون t برای آن انجام نشده است زمان استراحت
1/00 ± 0/000 20 مورد
1/00 ± 0/000 20 شاهد
2 آورده شــده اســت. همانگونــه کــه مشــاهده میشــود، میانگیــن ش دت درد در گ روه م ورد در قب ل و بع د از مداخل ه در نواح ی س ر
و گ ردن) 210/0 = P( ش انه و ب ازوی راس ت) 210/0 = P(، ش انهب ازوی چ پ) 340/0 = P(، کم ر) 300/0 = P(، دس ت و م چ راس ت)820/0 = P(، دس ت و م چ چ پ) 720/0 = P(، ران و زان وی راس ت
)500/0 = P(، ران و زان وی چ پ) 500/0 = P(، پ ا و س اق پ ا راس ت
)210/0 = P(، پ ا و س اق پ ا چ پ) 820/0 = P( ارتب اط معن یداریوج ود داش ته اس ت. همچنی ن ب ر اس اس نتای ج بدس ت آم ده در گــروه شــاهد در قبــل و بعــد از مداخلــه، میانگیــن شــدت درد در نواح ی ش انه و ب ازوی راس ت) 700/0 = P(، ش انه و ب ازوی چ پ )900/0 = P(، کمــر) 600/0 = P(، دســت و مــچ راســت) 100/0 = P(، دس ت و م چ چ پ) 100/0 = P(، پ ا و س اق پ ا چ پ) 700/0 =
P( ارتب اط معن یداری وج ود داش ته اس ت.
جدول 2: مقایسه میانگین شدت درد، دو گروه مداخله و شاهد قبل و بعد از مداخله
آزمون ويلکاکسون بعد از مداخله قبل از مداخله نواحی بدن
سر و گردن
Z = -2/521 ،P = 0/012 17/53 19/33 مورد
Z = -0/059 ،P = 0/953 23/48 21/68 شاهد
شانه و بازو )راست(
Z = -2/521 ،P = 0/012 14/20 17/50 مورد
Z = -2/699 ،P = 0/007 26/80 23/50 شاهد
شانه و بازو )چپ(
Z = -2/023 ،P = 0/043 14/03 17/30 مورد
Z = -2/614 ،P = 0/009 26/98 23/70 شاهد
کمر
Z = -2/934 ،P = 0/003 15/63 19/73 مورد
Z = -2/731 ،P = 0/006 25/38 21/28 شاهد
آرنج و ساعد )راست(
Z = -1/604 ،P = 0/109 17/83 18/55 مورد
Z = -0/734 ،P = 0/463 23/18 22/45 شاهد
آرنج و ساعد )چپ(
Z = -1/604 ،P = 0/109 16/65 17/63 مورد
Z = -1/599 ،P = 0/110 24/35 23/38 شاهد
دست و مچ )راست(
Z = -2/201 ،P = 0/028 12/98 19/75 مورد
Z = -3/465 ،P = 0/001 28/03 21/25 شاهد
دست و مچ )چپ(
Z = -2/207 ،P = 0/027 12/65 18/20 مورد
Z = -3/353 ،P = 0/001 28/35 22/80 شاهد
باسن
Z = -1/000 ،P = 0/317 20/53 18/58 مورد
Z = -1/826 ،P = 0/068 20/48 22/43 شاهد
ران و زانو )راست(
Z = -2/803 ،P = 0/005 17/40 19/15 مورد
Z = -0/534 ،P = 0/593 23/60 21/85 شاهد
ران و زانو )چپ(
Z = -2/803 ،P = 0/005 15/23 17/23 مورد
Z = -0/667 ،P = 0/505 25/78 23/78 شاهد
پا و ساق پا )راست(
Z = -2/521 ،P = 0/012 17/95 19/05 مورد
Z = -1/721 ،P = 0/085 23/05 21/95 شاهد
پا و ساق پا )چپ(
Z = -2/201 ،P = 0/028 17/25 19/13 مورد
Z = -1/988 ،P = 0/028 شاهد88/2175/23
مقایس ه نم ره گروهبن دی ش ده ریس ک تجمع ی اندامه ای ب دن گــروه مــورد و شــاهد قبــل از مداخلــه در جــدول 3 ارائــه شــده اس ت. همانگون ه ک ه میش ود، نم ره ریس ک تجمع ی اندامه ای م ورد ارزیاب ی دو گ روه، قب ل از مداخل ه ب ا اس تفاده از آزمونه ای آم اری، بیانگ ر ع دم وج ود اخت لاف معن یدار در نواح ی بازو/م چ/دســت) 113/0 = P(، شــانه/گردن) 947/0 = P(، پشــت) 723/0 = P(، انــدام تحتانــی) 784/0 = P( می باشــد. بــا توجــه بــه جــدول در گــروه مــورد 75%، 55% و 45% از کارگــران بــه ترتیــب در نواح ی بازو/مچ/دس ت، ش انه/گردن، پش ت دارای نم ره تجمع ی 51 ≤ می باشــند کــه بــه منظــور کاهــش ریســک تجمعــی، نیــاز بــه انجــام مداخــلات در ایــن نواحــی آشــکار میگــردد.
بعــد از انجــام مداخــلات ارگونومیکــی، نمــره ریســک تجمعــی مج دداً ب رای دو گ روه م ورد و ش اهد محاس به گردی د. ج دول 4 نم ره گروهبن دی ش ده ریس ک تجمع ی اندامه ای م ورد ارزیاب ی ،دو گ روه م ورد و ش اهد را بع د از مداخل ه نش ان میده د. چنانچ ه ملاحظــه می شــود نمــره ریســک تجمعــی در دو گــروه، بعــد از مداخل ه ب ا اس تفاده از آزمونه ای آم اری بیانگ ر وج ود اخت لاف معن یدار در نواح ی بازو/مچ/دس ت و ش انه/گردن میباش د) 100/0 = P(. ای ن بدی ن معن ی اس ت ک ه اج رای برنامهه ای مداخل ه ای
جدول 4: مقایسه نمره گروه بندی شده ریسک تجمعی اندام های بدن گروه مورد و شاهد بعد از مداخله
نواحی بدننمره گروهبندی ريسک تجمعی *آزمون کای دو – آزمون دقیق فیشر
15≤15>
موردشاهدموردشاهد
بازو/مچ/دست18(90)8)04(2(10)12(60)10/989 = مقدار آماره و 100/0 = P
شانه/گردن18(90)8(40)2(10)12 (60)10/989 = مقدار آماره و 100/0 = P
پشت19(95)14(70)1(5)6 (30)190/0 = P
اندام تحتانی20(100)19(95)0(0)1 (5)000/1 = P
* مقادیر جدول به صورت تعداد )درصد( بیان شده است.
* مقادیر جدول به صورت تعداد )درصد( بیان شده است.
)آموزشی-مهندســی( توانســته اســت در نواحــی بازو/مچ/دســتش انه/گردن ریس ک فاکتوره ای متع دد را ب رای ایج اد آس یب هایتجمع ی کاه ش ده د. ب ا توج ه ب ه ج دول 3 در گ روه م ورد بع داز مداخل ه تنه ا 10% از کارگ ران در ناحی ه بازو/مچ/دس ت ،10%در شــانه/گردن و 5% در ناحیــه پشــت دارای نمــره تجمعــی 15≤می باش ندکه نس بت ب ه قبـل از مداخل ه ب ه ترتی ب 65%، 45%، 40% کاهــش پیــدا کــرده بــود. ضریــب همبســتگی اســپیرمن ،بیــن نمــره تجمعــیManTRA و شــدت و موضــع ناراحتــی در اندامهــای مختلــف بــدن کــه بــه روش Body map اســتخراج گردی د در ج دول 5 آورده ش ده اس ت.
جدول 3: مقایسه نمره گروه بندی شده ریسک تجمعی اندام های بدن گروه مورد و شاهد قبل از مداخله
آزمون کای دو – آزمون دقیق فیشر نمره گروهبندی ريسک تجمعی * نواحی بدن
15≤ 15> موردشاهد موردشاهد 1/026 = مقدار آماره و 113/0 = P (06)21(57)51 (04)8(52)5 بازو/مچ/دست
0/102 = مقدار آماره و 947/0 = P (06)21(55)11 (04)8(54)9 شانه/گردن
0/960 = مقدار آماره و 723/0 = P (03)6(54)9 (07)41(55)11 پشت
P = 0/487 (01)2(0)0 (09)81(001)02 اندام تحتانی
ب ا توج ه ب ه ج دول 5 بی ن درد ش انه و ب ازوی راس ت) 230/0 = P(، ش انه و ب ازوی چ پ) 800/0 = P(، کم ر) 200/0 = P(، دس ت و م چ راس ت) 300/0 = P(، دس ت و م چ چ پ) 700/0 = P( و نم ره تجمع ی در ناحی ه مچ/دس ت/بازو بع د از مداخل ه ارتب اط معن ی دار وج ود دارد. یعن ی افزای ش نم ره ریس ک تجمع ی در ناحی ه م چ/دس ت/بازو باع ث افزای ش درد در نواح ی ذک ر ش ده می ش ود. بی ن درد ش انه و ب ازوی چ پ) 040/0 = P(، کم ر) 400/0 = P(، دس ت و م چ راس ت) 010/0 = P(، دس ت و م چ چ پ) 730/0 = P( و نم ره تجمعــی در ناحیــه شــانه/گردن بعــد از مداخلــه ارتبــاط معنــی دار
جدول 5: ضریب همبستگی اسپیرمن )مقدار احتمال(، بین نمره تجمعی ManTRA و شدت ناراحتی در اندام های مختلف بدن
نمره تجمعی شدت دردمچ/دست/بازوشانه/گردنپشتاندام تحتانی
سرو گردن
قبل از مداخله0/041 )208/0(450/0- )047/0(040/0- )708/0(841/0- )163/0(
بعد از مداخله0/152 )053/0(0/107 )905/0(300/0- )489/0(141/0- )583/0(
شانه و بازو راست
قبل از مداخله270/0- )166/0(580/0- )006/0(901/0- )505/0(111/0- )594/0(
بعد از مداخله0/339* )230/0(0/267 )690/0(0/178 )372/0(0/165 )803/0(
شانه و بازو چپ
قبل از مداخله821/0- )034/0(351/0- )543/0(812/0- )071/0(351/0- )543/0(
بعد از مداخله0/415* )800/0(0/327* )040/0(0/201 )412/0(0/166 )503/0(
کمر
قبل از مداخله0/125 )244/0(0/086 )895/0(0/072 )166/0(060/0- )217/0(
بعد از مداخله0/485* )200/0(0/443* )400/0(0/315* )840/0(0/251 )911/0(
آرنج و ساعد راست
قبل از مداخله620/0- )378/0(750/0- )627/0(290/0- )175/0(790/0- )355/0(
بعد از مداخله0/192 )532/0(0/158 )923/0(0/077 )836/0(0/043 )297/0(
آرنج و ساعد چپ
قبل از مداخله271/0- )982/0(632/0- )341/0(272/0- )090/0(182/0- )970/0(
بعد از مداخله0/107 )215/0(0/064 )696/0(871) -0/026/0(321/0- )154/0(
دست و مچ راست
قبل از مداخله131/0- )124/0(311/0- )684/0(591/0- )922/0(240/0- )797/0(
بعد از مداخله0/460* )300/0(0/402* )010/0(0/302 )950/0(
دست و مچ چپ
)0/075( -0/285 قبل از مداخله342/0- )131/0(982/0- )170/0(
بعد از مداخله0/423* )700/0(0/332* )730/0(0/190 )142/0(0/168 )103/0(
باسن
قبل از مداخله0/060 )417/0(320/0- )688/0(801/0- )805/0(731/0- )104/0(
بعد از مداخله0/053 )747/0(0/026 )278/0(440/0- )887/0(030/0- )658/0(
ران و زانو راست
قبل از مداخله143/0-* )130/0(413/0- * )840/0(582/0- )570/0(482/0- )570/0(
بعد از مداخله301/0- )525/0(0/182 )062/0(421/0- )744/0(430/0- )438/0(
ران و زانو چپ
قبل از مداخله0/037) *-0/331463/0-* )120/0(614/0-* )800/0(873/0-* )610/0(
بعد از مداخله001/0- )045/0(581/0- )252/0(622/0- )161/0(671/0- )772/0(
پا و ساق راست
قبل از مداخله822/0- )751/0(342/0- )131/0(572/0- )680/0(652/0- )111/0(
بعد از مداخله0/077 )536/0(711/0- )474/0(831/0- )693/0(501/0- )815/0(
پا و ساق چپ
قبل از مداخله503/0- )650/0(823/0-* )930/0(592/0- )560/0(823/0-* )930/0(
بعد از مداخله530/0- )038/0(501/0- )815/0(720/0- )768/0(420/0- )288/0(
علامت * نشاندهنده وجود ارتباط معنی دار می باشد.
وج ود دارد. یعن ی افزای ش نم ره ریس ک تجمع ی در ناحی ه ش انه/گ ردن باع ث افزای ش درد در نواح ی ذک ر ش ده میش ود. بی ن درد کم ر) 840/0 = P( و نم ره تجمع ی در ناحی ه پش ت بع د از مداخل ه ارتب اط معن یدار وج ود دارد. یعن ی افزای ش نم ره ریس ک تجمع ی در ناحی ه پش ت باع ث افزای ش درد در ناحی ه ذک ر ش ده میش ود .بیــن درد ران و زانــوی راســت) 130/0 = P(، ران و زانــوی چــپ )730/0 = P( و نم ره ریس ک تجمع ی در ناحی ه مچ/دس ت/بازو قب ل از مداخل ه ارتب اط معن یدار منف ی وج ود دارد. یعن ی افزای ش نم ره ریســک تجمعــی در ناحیــه مچ/دســت/بازو تاثیــری در افزایــش درد در نواح ی ذک ر ش ده ن دارد. بی ن درد ران و زان وی راس ت) 840/0 = P(، ران و زان وی چ پ) 120/0 = P(، پ ا و س اق چ پ) 930/0 = P( و نم ره ریس ک تجمع ی در ناحی ه ش انه/گردن قب ل از مداخل ه ارتب اط معن یدار منف ی وج ود دارد. یعن ی افزای ش نم ره ریس ک تجمعــی در ناحیــه شــانه/گردن تاثیــری در افزایــش درد در نواحــی ذک ر ش ده ن دارد. بی ن درد دس ت و م چ چ پ) 240/0 = P(، ران و زان وی چ پ) 800/0 = P( و نم ره ریس ک تجمع ی در ناحی ه پش ت قب ل از مداخل ه ارتب اط معن یدار منف ی وج ود دارد. یعن ی افزای ش نم ره ریس ک تجمع ی در ناحی ه پش ت تاثی ری در افزای ش درد در نواحــی ذکــر شــده نــدارد. بیــن درد ران و زانــوی چــپ) 610/0 = P(، پ ا و س اق پ ای چ پ) 930/0 = P( و نم ره ریس ک تجمع ی در ناحی ه ان دام تحتان ی قب ل از مداخل ه ارتب اط معن یدار منف ی وج ود دارد. یعن ی افزای ش نم ره ریس ک تجمع ی در ناحی ه ان دام تحتان ی تاثی ری در افزای ش درد در نواح ی ذک ر ش ده ن دارد.
بحث
شــاخص ManTRA بــه عنــوان ابــزاری مفیــد، ســریع، آســان ب رای ارزیاب ی ریس ک فعالیت ه ای دس تی ب ه حس اب می آی د ب ه ط وری ک ه از طری ق ای ن ش اخص می ت وان ریس ک فاکتوره ای دخیــل در ایجــاد آســیب های اســکلتی عضلانــی مرتبــط بــا فعالیت هــای دســتی را شناســایی کــرد و بــا انجــام برنامه هــای مداخلــه ای مناســب از بــروز آســیب های تجمعــی بــه اندام هــای ب دن جلوگی ری ک رد. ای ن مطالع ه نش ان داد ک ه تأثی ر مثب ت مداخـلات ارگونوم ی می توان د باع ث کاه ش می زان ش دت درد در قســمت های مختلــف بــدن و کاهــش ریســک فاکتورهــای ایج اد کننـده آس یب های تجمع ی در محی ط کاری شـود. نتای ج بدســت آمــده از مطالعــه انجــام شــده توســط Abarghouei و Hosseini Nasab در ســال 2012 بــا نتایــج پژوهــش انجــام شــده در مطالعــه حاضــر، همخوانــی دارد. در ایــن مطالعــه بــا انج ام مداخ لات ارگونومیک ی، تف اوت قاب ل توجه ی بی ن گ روه م ورد و ش اهد در کاه ش تع دادی از اخت لالات اس کلتی عضلان ی مشــاهده شــد کــه ایــن نشــان دهنــده تأثیــر مثبــت مداخــلات ارگونومــی می باشــد. همچنیــن یافته هــای حاصــل از مطالعــات Rempel و همــکاران در ســال 6002 ]61[، Robertson و همــکاران در ســال 9002 ]71[، Bosab و همــکاران در ســال 18] 2006[ نشــان داد کــه در صورتیکــه مداخــلات آموزشــی ارگونومیک ی ب ا مداخ لات فن ی و مهندس ی هم راه باش د تأثی ر گــذاری آن بــرای پیشــگیری از اختــلالات اســکلتی عضلانــی
کاه ش می زان ش دت درد در قس مت های ب دن موثرت ر خواه دبــود] 15-6, 19[. همچنیــن در مطالعاتــی کــه در ایــران انجــامشــده نیــز تأثیــر مداخــلات ارگونومــی در کاهــش اختــلالاتاســکلتی-عضلانی بــه اثبــات رســیده کــه از آن دســت می تــوانبــه مطالعــه ناصــر صــدرا ابرقویــی در ســال 1394 اشــاره کــرد کــه بــا اســتفاده از یــک مــدل مداخلــه ارگونومــی بــه بررســی و بهب ود ش رایط ارگونومیک ی ی ک کارخان ه تولی د قطع ات یدک ی می پــردازد و نتایــج آن مطالعــه بیــان می کنــد کــه مهمتریــن نتیج ه مداخ لات ارگونوم ی جام ع، تغیی ر در فرهن گ س ازمانی اس ت ک ه مناف ع مس تقیم وغیرمس تقیم مث ل راه حل ه ای ک م هزین ه ی ا ب دون هزین ه ب رای ح ل مش کلات، ایج اد ی ک محی ط بهب ود مس تمر و فع ال، افزای ش انگی زه کارکن ان در مش ارکت و ن وآوری در ح ل مش کلات، تمای ل بیش تر ب ه تفک ر ب رای ارائ ه ایده هــای جدیــد، ارتباطــات بهتــر بیــن مســئولین و کارکنــان ،افزای ش توانمن دی و س طح دان ش عموم ی ش اغلین را ب ه دنب ال داش ته اس ت] 20[. در مطالع ه دیگ ری از ناص ر ص درا ابرقوی ی و هم کاران در س ال 1390 در آن ی ک م دل تئ وری ب رای هدای ت و راهنمای ی» فرآینـ دهای مـ داخلات ارگونـ ومی» و ارزیـ ابی آن ارائ ه گردیـ د و در یـ ک مجموعـ ه آموزش ی) EQ( ب ه کار ب رده شــد کــه نتایــج حاصــل از ارزیابــی مداخــلات ارگونومــی خــرد و کلان )ارگونومــی جامــع( در ایــن پژوهــش نشــان دهنده اثــرات مثب ت ب ه کارگی ری ای ن دان ش در افـ زایش ن وآوری و انگی زه کارکن ان در ح ل مش کلات می باش د و کارآی ی اکث ر واحده ا در EQ ب ه عل ت کاه ش ضـ ایعات اسـکلتی-عضـ لانی و فعالیت ه ای کارگروه هــا و اجــرای عوامــل ارگونومیکــی؛ بهبــود پیــدا کــرده اســت] 12[.
نتیجه گیری
در نهایــت بایــد عنــوان کــرد، از آنجــا کــه هــدف از مداخــلات ارگونومــی رســیدن بــه رابطــه مناســب و منطقــی بیــن کارکنــان ب ا محی ط، ماش ینآلات و اب زار اس ت رعای ت اص ول ارگونوم ی و کارب رد آن اص ول س بب ایج اد س لامت، رضای ت و همبس تگی ب ا مؤسس های ک ه ف رد در آن کار میکن د میگ ردد و ب رای تحق ق ایــن مهــم می تــوان توصیههــای زیــر را ارائــه نمــود:
برگ زاری دوره ه ای آموزش ی اص ول ارگونومیک ی ب رای کارگ ران و مدی ران ب ه منظ ور ارتق ا س لامت و رضای ت آنه ا در راس تای ترغی ب کارگ ران ب رای قب ول و رعای ت ع ادات صحی ح ارگونوم ی لازم و حیات ی اس ت ک ه از نظری ات آنه ا در اج رای برنامه ه ای ارگونومی ک اس تفاده ش ود ت ا موفقی ت مداخل ه تضمی ن گ ردد.
Hesam G, Motamedzade M, Moradpour Z. Ergonomics intervention in poultry slaughter industry and evaluate the effectiveness by key indicators method (KIM). J Ergonom. 2014;2(2):9-19.
Karwowski W, Marras W. Principles and application in engineering series occupational ergonomics engineering and administrative controls. New York: Taylor & Francis; 2005.
Chobineh A. [Posture Assessment Practices In Occupational Ergonomics]. Tehran: Raven Press; 2005.
Takala EP, Pehkonen I, Forsman M, Hansson GA, Mathiassen SE, Neumann WP, et al. Systematic evaluation of observational methods assessing biomechanical exposures at work. Scand J Work Environ Health. 2010;36(1):3-24. PMID: 19953213Rempel DM, Krause N, Goldberg R, Benner D, Hudes M, Goldner GU. A randomised controlled trial evaluating the effects of two workstation interventions on upper body pain and incident musculoskeletal disorders among computer operators. Occup Environ Med. 2006;63(5):300-6. DOI: 10.1136/oem.2005.022285 PMID: 16621849Robertson M, Amick BC, 3rd, DeRango K, Rooney T, Bazzani
L, Harrist R, et al. The effects of an office ergonomics training and chair intervention on worker knowledge, behavior and musculoskeletal risk. Appl Ergon. 2009;40(1):124-35. DOI: 10.1016/j.apergo.2007.12.009 PMID: 18336791Bos EH, Krol B, Van Der Star A, Groothoff JW. The effects of occupational interventions on reduction of musculoskeletal symptoms in the nursing profession. Ergonomics. 2006;49(7):706-23. DOI: 10.1080/00140130600578005 PMID: 16720530Abarghouei NS, Nasab HH. An ergonomic evaluation and intervention model: macro ergonomic approach. Int J Sci Eng Res. 2012;3(2):1-7.
Sadra Abarghouei N. [Comprehensive ergonomic interventions for improving ergonomic conditions in an automobile spare part manufacturing plant: A case study]. J Ergonom. 2015;3(2):1-13.
Sadra Abarqhouei N, Hosseini Nasab H, Fakhrzad M. [Macro Ergonomics Interventions and their Impact on Productivity and Reduction of Musculoskeletal disorders: Including a Case Study]. Iran Occup Health. 2012;9(2):27-39.
REFERENCES
Babakus E, Cravens DW, Johnston M, Moncrief WC. The Role of Emotional Exhaustion in Sales Force Attitude and Behavior Relationships. J Acad Mark Sci. 1999;27(1):58-70. DOI: 10.1177/0092070399271005 Barling J, Loughlin C, Kelloway EK. Development and test of a model linking safety-specific transformational leadership and occupational safety. J Appl Psychol. 2002;87(3):488-96. PMID: 12090606Nasl Saraji J, Malakuti J. [Documentation & Auditing of Ergonomics Programs]. Fanavaran. 2013;1:13.
Ohlsson K, Attewell R, Skerfving S. Self-reported symptoms in the neck and upper limbs of female assembly workers. Impact of length of employment, work pace, and selection. Scand J Work Environ Health. 1989;15(1):75-80. PMID: 2922592Mattila M, Vilkki M. OWAS Methods. In: Karwowski W, Marras W, editors. The Occupational Ergonomics Handbook. Boca Raton, USA: CRC Press; 1999. p. 447-59.
Kilbom Å, Messing K. Work-related musculoskeletal disorders. Women Health Work. 2005:203-27.
Statistics BoL. Lost-work time Injuries and Illnesses: Characteristics and Resulting Time Away From Work. U.S: Department of Labor: Bureau of Labor Statistics, 2004.
Plawinski M, Vi P, Carlan N, Kramer D, Bigelow P, Wells R, et al. Using a manual tasks risk assessment tool (mantra) to audit the potential benefits of innovative interventions in the construction industry. 2009.
Straker L, Burgess-Limerick R, Pollock C, Egeskov R. A randomized and controlled trial of a participative ergonomics intervention to reduce injuries associated with manual tasks: physical risk and



قیمت: تومان


پاسخ دهید